Transport intermodalny (intermodalny transport towarowy) – przewóz ładunków wykorzystujący więcej niż jedną gałąź transportu. Najważniejszą regułą jest wykorzystanie tylko jednej jednostki ładunkowej, np. kontenera lub nadwozia wymiennego, na całej trasie przewozów, bez przeładunku samego towaru przy zmianie rodzaju transportu.thumb|Pociąg intermodalny (kontenerowy)Zalety transportu intermodalnego: może się przyczynić do obniżki globalnego kosztu procesu transportowego, pozwala zwiększyć liczbę możliwych wariantów przewozowych, może się przyczynić do podniesienia jakości usług, dostawa jest szybka i terminowa, zwiększona częstotliwość okazji załadowczych, zmniejszenie ryzyka uszkodzenia towaru, lepsza dostępność do usług transportowych czy też możliwość jednorazowego przewiezienia większej partii ładunku.

Najważniejsze elementy transportu intermodalnego: konieczność użycia co najmniej 2 gałęzi środków transportu, konieczność wystąpienia tylko jednej umowy o przewóz, konieczność wystąpienia tylko jednego wykonawcy odpowiedzialnego za przebieg dostawy towaru, konieczność zjednostkowania ładunku.

Klasyfikacja transportu intermodalnego Ze względu na zasięg: przewozy krajowe, przewozy międzynarodowe, przewozy kontynentalne, przewozy międzykontynentalne.

Ze względu na rodzaj użytych jednostek: przewozy kontenerów, przewozy naczep, przewozy nadwozi wymiennych, przewozy samochodów ciężarowych, przewozy pojemników specjalnych.

Ze względu na charakter operatora: transport bezpośredni – operatorem jest przewoźnik transport pośredni – operatorem jest przewoźnik pomocniczy.

Ze względu na charakter użytych środków transportowych: przewozy szynowo-drogowe, przewozy drogowo-morskie, przewozy drogowo-lotnicze, przewozy szynowo-drogowo-morskie, przewozy szynowo-drogowo-lotnicze, przewozy szynowo-drogowo-rzeczne.

Transport intermodalny w Polsce

Terminale i przeładunki Według Głównego Urzędu Statystycznego w 2024 r. w Polsce działało 40 terminali intermodalnych, o jeden więcej niż rok wcześniej. Spośród nich 36 stanowiły terminale lądowe obsługujące relacje kolej–droga, natomiast 4 terminale morskie obsługiwały relacje morze–kolej i morze–droga.

Łączna roczna zdolność przeładunkowa terminali wynosiła 9,7 mln TEU, z czego 6,5 mln TEU przypadało na terminale morskie, a 3,2 mln TEU na terminale lądowe. W ciągu 2024 r. w terminalach przeładowano 82,6 mln ton ładunków skonteneryzowanych, o 9,5% więcej niż rok wcześniej. Drogą morską przewieziono do lub z terminali 30,9 mln ton, co odpowiadało 37,4% przeładowanych ładunków, transportem samochodowym 28,7 mln ton (34,7%), a koleją 23,0 mln ton (27,9%).

Terminale lądowe dysponowały w 2024 r. łącznie 103 km torów normalnotorowych, z których 39,6% było przeznaczonych bezpośrednio do załadunku lub wyładunku jednostek intermodalnych. Ich place składowe miały pojemność 154,2 tys. TEU. W terminalach morskich znajdowało się 17 km torów normalnotorowych, z czego 70,7% służyło bezpośredniej obsłudze jednostek intermodalnych, a pojemność placów składowych wynosiła 115,2 tys. TEU.

Terminale intermodalne są rozmieszczone w różnych częściach kraju, przy czym ich skupiska występują m.in. w rejonie portów Gdańska i Gdyni, w centralnej Polsce, w aglomeracji poznańskiej, na Górnym Śląsku oraz przy wschodniej granicy państwa w rejonie Małaszewicz.

Przewozy kolejowe W okresie od stycznia do czerwca 2025 r. koleją przewieziono w Polsce 863,7 tys. jednostek intermodalnych, odpowiadających 1,364 mln TEU. Masa przewiezionych w ten sposób ładunków wyniosła 13,4 mln ton, a wykonana praca przewozowa 4,48 mld tonokilometrów.

W porównaniu z pierwszym półroczem 2024 r. liczba przewiezionych jednostek wzrosła o 1,8%, a ich wielkość wyrażona w TEU o 3,3%. Jednocześnie masa ładunków zmniejszyła się o 2,3%, a praca przewozowa o 3,3%. Udział przewozów intermodalnych w całym kolejowym transporcie towarowym wyniósł w pierwszym półroczu 2025 r. 12,78% według masy przewiezionych ładunków oraz 16,63% według wykonanej pracy przewozowej.

W strukturze jednostek przewożonych koleją dominowały kontenery 40-stopowe, które stanowiły około 47,2% wszystkich jednostek, oraz kontenery 20-stopowe z udziałem około 41,6%. Naczepy samochodowe przewożone na wagonach kieszeniowych oraz nadwozia wymienne stanowiły łącznie około 5,22% jednostek.

Główne kierunki przewozów W pierwszym półroczu 2025 r. do najbardziej intensywnie wykorzystywanych kolejowych relacji intermodalnych należały połączenia terminalu w Starej Wsi koło Kutna z przejściem Oderbrücke na granicy polsko-niemieckiej oraz z portami w Gdyni i Gdańsku. W relacji Stara Wieś–Oderbrücke uruchomiono 327 pociągów, a w kierunku przeciwnym 311. Między Gdynią a Starą Wsią kursowało po około 270 pociągów w każdym kierunku, natomiast między Gdańskiem Portem Północnym a Starą Wsią 225–233 pociągi.

Znaczące były również połączenia aglomeracji poznańskiej z Niemcami, w szczególności relacje Gądki–Oderbrücke i Swarzędz–Oderbrücke. Ważną grupę stanowiły ponadto połączenia tranzytowe przez Polskę, m.in. Oderbrücke–Małaszewicze Południowe oraz Gubin–Małaszewicze Centralne. W pierwszym półroczu 2025 r. w relacji Oderbrücke–Małaszewicze Południowe odnotowano 220 pociągów, a w kierunku przeciwnym 206.

Istotny kierunek stanowią także połączenia portów bałtyckich z południową Polską. Wśród częściej wykorzystywanych relacji znajdowały się połączenia Gdańska Portu Północnego z Gliwicami, Kątami Wrocławskimi i Radomskiem oraz połączenia terminalu w Kutnie z Gliwicami i Brzegiem Dolnym.

Rozwój infrastruktury Rozwój terminali i taboru intermodalnego jest wspierany ze środków krajowych i unijnych. W ramach inwestycji E2.1.3 „Projekty intermodalne” Krajowego Planu Odbudowy w 2025 r. wsparcie przyznano przedsięwzięciom obejmującym rozwój infrastruktury terminalowej oraz zakup taboru przeznaczonego do przewozów intermodalnych. W pierwotnym rozstrzygnięciu konkursu wsparciem objęto 12 przedsięwzięć dotyczących terminali oraz 5 przedsięwzięć obejmujących zakup 266 sztuk taboru intermodalnego; łączna kwota wsparcia wynosiła około 781,6 mln zł.

Inwestycje w transport intermodalny są finansowane również w ramach programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021–2027. W styczniu 2026 r. w działaniu FEnIKS 05.06 „Transport intermodalny” przyznano dofinansowanie 13 projektom na łączną kwotę około 844,8 mln zł. Finansowane przedsięwzięcia obejmują budowę i przebudowę terminali oraz związanej z nimi infrastruktury kolejowej i drogowej, a także zakup lub modernizację urządzeń przeładunkowych.

Zobacz też Intermodalny transport pasażerski

Przypisy

Kategoria:Transport towarowy