Kodeks Teodozjański () – zbiór praw z czasów Cesarstwa rzymskiego, obejmujący konstytucje cesarskie wydane za panowania cesarzy chrześcijańskich, tj. z okresu od Konstantyna Wielkiego do Teodozjusza II.
Kodeks został opublikowany konstytucją z 15 lutego 438 rokuWitold Wołodkiewicz Promulgacja Kodeksu Teodozjańskiego. Składa się z 16 ksiąg i około 3000 konstytucji cesarskich, przy czym zawiera przede wszystkim normy prawa publicznego; jedynie księgi 2–5 poświęcono prawu prywatnemu, a księgę 16 – prawu kościelnemu. Inicjatorem powstania Kodeksu Teodozjańskiego był cesarz Teodozjusz II. Był to ostatni akt prawny podpisany przez cesarzy obu części Cesarstwa rzymskiego.
Kodeks nadawał moc dwu kompilacjom prywatnym z przełomu III i IV wieku, obejmującym prawo wcześniejsze, zwanych Codex Gregorianus i Codex Hermogenianus.
Ustawy wydane w latach 438–468 zwane Novellae Posttheodosianae są dodawane do Kodeksu w edycjach drukowanychLeges Novellae ad Theodosianum pertitentes Edidit adiutore Th. Mommsen et Paulus M. Meyer, Berlin, 1905.
Mimo redakcyjnych niedociągnięć Kodeks stanowił ważne ogniwo w rozwoju prawa rzymskiego i odegrał znaczną rolę w zachodniej Europie doby średniowiecza. Do XII wieku był bowiem podstawowym źródłem znajomości prawa rzymskiego, ponieważ nie znano jeszcze Kodeksu Justyniana. Dlatego też spisy prawa rzymskiego (leges romanae barbarorum), np. Brewiarz Alaryka, odwoływały się do jego postanowień.
Przypisy
Bibliografia Władysław Rozwadowski, Prawo rzymskie. Zarys wykładu z wyborem źródeł, Poznań 1990 Katarzyna Sójka-Zielińska, Historia prawa, Warszawa 1993 Wiesław Litewski, Rzymskie prawo prywatne, Warszawa 1990 Michał Sczaniecki, Powszechna historia państwa i prawa, oprac. Katarzyna Sójka-Zielińska, Warszawa 1995 Witold Wołodkiewicz, Maria Zabłocka Prawo rzymskie. Instytucje, Warszawa 1996 Kazimierz Kolańczyk, Prawo rzymskie, wydanie 5 zmienione, zaktualizował Jan Kodrębski, Warszawa 1997
Linki zewnętrzne Theodosiani libri XVI cum Constivtionibvs Sirmondianis et Leges novellae ad Theodosianvm pertinentes volumen I Theodosiani libri XVI cum Constivtionibvs Sirmondianis et Leges novellae ad Theodosianvm pertinentes volumen II Codex Theodosianus Leges novellae ad Theodosianum pertinentes
Kategoria:Źródła prawa rzymskiego Kategoria:Historyczne zbiory praw Kategoria:Chrześcijaństwo starożytne