I Korpus Polski (PSZ)

I Korpus (I KP, ang. I Polish Corps) – wyższy związek taktyczny Polskich Sił Zbrojnych w latach 1940–1947.

Historia thumb|Żołnierze I Korpusu w Szkocji thumb|Żołnierze 1 korpusu na ćwiczeniach w Perth w Szkocji. 28 września 1940 roku Naczelny Wódz, gen. broni Władysław Sikorski wydał rozkaz o sformowaniu I Korpusu. Po uzupełnieniu stanu osobowego rekrutami przybyłymi z ZSRR, wspólnie z War Office ustalono nową organizację korpusu (od 1942 I Korpusu Pancerno-Motorowego), w skład którego weszły: 1 Dywizja Pancerna, 1 Samodzielna Brygada Strzelców oraz związki wojsk pomocniczych i służb korpuśnych. Poza I KP pozostała 1 SBS. 5 lutego 1945 Szef Sztabu Naczelnego Wodza gen. dyw. Stanisław Kopański rozkazem L.dz.150/Tjn./Org/45 ustalił skład I Korpusu oraz kolejność ich formowania. Dywizja Grenadierów Pancernych (Kadrowa) została przemianowana na 4 Dywizję Piechoty, w 16 Brygada Pancerna została wydzielona ze składu dywizji grenadierów pancernych i przemianowana na 16 Samodzielną Brygadę Pancerną. Rozpoczęto formowanie jednostek Kwatery Głównej i broni służb I Korpusu Polskiego.

W walkach na froncie zachodnim udział wzięły 1 DPanc i 1 SBS. Po przekazaniu tych jednostek pod dowództwo brytyjskie w ramach PKP rozpoczęto tworzenie nowych jednostek, głównie z Polaków wcielonych przymusowo do Wehrmachtu (zwłaszcza Ślązaków oraz mieszkańców ziem przyłączonych do Rzeszy), którzy dostali się do niewoli alianckiej.

Utworzono dwie nowe wielkie jednostki: 4 Dywizję Piechoty i 16 Samodzielną Brygadę Pancerną, a także wojska i służby pomocnicze, które nie wzięły już udziału w walkach frontowych.

Po zakończeniu wojny część żołnierzy PKP wróciła do kraju, większość znalazła się w Polskim Korpusie Przysposobienia i Rozmieszczenia i pozostała na emigracji.

Struktura 8 października 1940 r. ustalona została struktura organizacyjna I KP. Sztab I Korpusu 1 Brygada Strzelców 2 Brygada Strzelców 3 Brygada Kadrowa Strzelców 4 Brygada Kadrowa Strzelców 5 Brygada Kadrowa Strzelców 7 Brygada Kadrowa Strzelców 1 Pułk Czołgów 1 Batalion Saperów 1 Dywizjon Rozpoznawczy 1 Dywizjon Artylerii Ciężkiej 1 Kompania Łączności 1 Kolumna Samochodowa 1 Kolumna Sanitarna 1 Park Intendentury 1 Park Uzbrojenia 1 Park Samochodowy Stały Szpital Wojenny Nr 1 Stały Szpital Wojenny Nr 2 Korpus liczył 3498 oficerów i 10 884 żołnierzy. W związku ze spodziewaną inwazją niemiecką otrzymał za zadanie obronę 200-kilometrowego odcinka wybrzeża od Firth of Forth do Montrose w Szkocji.

3 listopada 1940 r. 2 Brygadę Strzelców przemianowana została na 10 Brygadę Kawalerii Pancernej, która dała początek utworzonej w 1942 1 Dywizji Pancernej (1 DPanc). W lutym 1941 r. przystąpiono do organizacji 8 Brygady Kadrowej Strzelców. Rozkazem z dnia 9 X 1941 4 Brygadę Strzelców przemianowano na 1 Samodzielną Brygadę Spadochronową (1 SBS), która wg założeń polskich miała zostać użyta do wsparcia powszechnego powstania zbrojnego w Polsce. 6 grudnia 1941 r. z brygad kadrowych strzelców 3, 5, 7 została utworzona Brygada Szkolna. Do wiosny 1942 r. ukształtowała się następująca organizacja I KP. thumb|right|Tablica rozpoznawcza pojazdów WP Sztab I Korpusu 1 Brygada Strzelców 1 Samodzielna Brygada Spadochronowa 10 Brygada Kawalerii Pancernej 16 Brygada Czołgów Brygada Szkolna 1 pułk artylerii ciężkiej 1 Batalion Ciężkich Karabinów Maszynowych 1 Dywizjon Rozpoznawczy Dywizjon Artylerii Przeciwlotniczej Batalion Saperów 11 Kompania Saperów 11 Kompania Parkowa Saperów 11 Pluton Rozbrajania Bomb 11 Kompania Łączności 2 Szwadron Żandarmerii 11 Kompania Zaopatrzenia 11 Kompania Warsztatowa 11 Pluton Parkowy Szpital Wojenny Nr 2 1 Kolumna Samochodów Sanitarnych 11 Kompania Sanitarna Pluton Higieny Polowej Pralnia Polowa Poczta Polowa Oddział Zbiórki Materiałowej Łaźnia Polowa Kasa Polowa 11 Sąd Polowy z Aresztem Taka organizacja przetrwała do wiosny 1943 roku.

Na podstawie rozkazu L.dz. 370/Tjn. Org./43 Naczelnego Wodza z 20 marca 1943 roku zmieniono nazwę: I Korpusu Pancerno-Motorowego na „I Korpus”, 1 Samodzielnej Brygady Strzelców na „1 Dywizja Grenadierów”, Szpitala Wojennego Nr 2 na „Polowy Szpital Ewakuacyjny Nr 1”1. Pułk Artylerii Przeciwpancernej. Rozkazy dzienne 1942-1943, Instytut Polski i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie, sygn. R.17, s. 380..

Jesienią 1943 roku 1 Dywizja Grenadierów (kadrowa) została przemianowana na 2 Dywizję Grenadierów Pancernych.

Organizacja 1 Korpusu Polskiego we wrześniu 1943 roku. Kwatera Główna I Korpusu 1 Samodzielna Brygada Spadochronowa 1 Dywizja Pancerna 2 Dywizja Grenadierów Pancernych 16 Brygada Czołgów

1 pułk artylerii ciężkiej 1 batalion ciężkich karabinów maszynowych 1 Dywizjon Rozpoznawczy dywizjon artylerii przeciwlotniczej batalion saperów 11 Kompania Saperów 11 Kompania Parkowa Saperów 11 Pluton Rozbrajania Bomb 11 Kompania Łączności 2 Szwadron Żandarmerii 11 Kompania Zaopatrzenia 11 Kompania Warsztatowa 11 Pluton Parkowy Szpital Wojenny Nr 2 1 Kolumna Samochodów Sanitarnych 11 Kompania Sanitarna Pluton Higieny Polowej Pralnia Polowa Poczta Polowa Oddział Zbiórki Materiałowej Łaźnia Polowa Kasa Polowa 11 Sąd Polowy z Aresztem Organizacja I Korpusu Polskiego od dnia 5 II 1945 na podstawie rozkazu Szefa Sztabu Naczelnego Wodza L.dz.150/Tjn./Org./45.

Kwatera Główna I Korpusu (kompania samochodowa korpusu, 6 szwadron żandarmerii, 25 kompania zaopatrywania)

jednostki broni i służb I Korpusu 12 batalion łączności, 1 pułk szwoleżerów (kadrowy) 11 pułk artylerii przeciwpancernej (kadrowy) 11 pułk artylerii przeciwlotniczej lekkiej (kadrowy) 2 pułk pomiarów artylerii (kadrowy) 11 batalion saperów (kadrowy) 11 kompania warsztatowa (kadrowa) 1 Dywizja Pancerna jednostki szczebla korpuśnego dla 1 DPanc 24 kompania zaopatrywania podpark materiałowy 1 DPanc 4 Dywizja Piechoty 16 Samodzielna Brygada Pancerna

Obsada personalna Dowództwa i Sztabu I KP thumb|gen. Stanisław Maczek Dowództwo

dowódcy korpusu

gen. dyw. Marian Kukiel (27 VII 1940 - 6 X 1942) gen. bryg. Mieczysław Boruta-Spiechowicz (6 X 1942 - 10 III 1943) gen. dyw. Józef Zając (10 III - 12 VIII 1943) gen. bryg. Mieczysław Boruta-Spiechowicz (13 VIII 1943 - 10 III 1945) p.o. gen. bryg. Rudolf Niemira (10 III - 20 V 1945) gen. dyw. Stanisław Maczek (20 V 1945 - 1947)

zastępca dowódcy

gen. bryg. Gustaw Paszkiewicz (do 10 III 1945) gen. bryg. Kazimierz Dworak (1945-1947) dowódcy artylerii gen. bryg. Rudolf Niemira (1940–1945) gen. bryg. Stanisław Tatar (VIII 1945 - IV 1947) zastępca dowódcy artylerii - płk art. Jan Olimpiusz Kamiński (7 XI 1945 - 18 X 1946) dowódcy saperów płk inż. Konstanty Skąpski (X 1941 - VI 1942) ppłk Ludwik Aleksander Turulski (1943-1947 szef duszpasterstwa - ks. dziekan Stanisław Sinkowski (II - † 26 X 1942)

Sztab szefowie sztabu płk dypl. Jerzy Krubski (do IX 1943) płk dypl. Erwin Więckowski (1943-1945) płk dypl. Jerzy Orski (IV 1945 - IX 1946)

szefowie Oddziału III Operacyjnego ppłk dypl. Stanisław Kuniczak (V 1944 - II 1945) ppłk dypl. Felicjan Majorkiewicz (1945-1947) szef Oddziału IV - ppłk dypl. Władysław Huza (od IV 1941) szef Oddziału Współpracy z Lotnictwem – p.o. kpt. geogr. rez. Antoni Walczuk (VII 1944 – X 1945) Referat Propagandy i Oświaty - mjr Otton Laskowski szef żandarmerii i regulacji ruchu – mjr żand. Rudolf Klemens (19 X 1945 – 6 IX 1946)

Patki i proporczyki rodzajów wojsk i służb (na kołnierze) noszone od 1941

thumb|Proporczyk artylerii motorowejthumb|Proporczyk broni pancernejthumb|Proporczyk kawalerii

Przypisy

Bibliografia

Witold Biegański, Krótki informator historyczny o Wojsku Polskim w latach II wojny światowej, tom 5, Regularne jednostki Wojska Polskiego na Zachodzie, Warszawa 1967, Tadeusz Kryska-Karski, Stanisław Żurakowski, Generałowie Polski Niepodległej, Warszawa 1991,

Kategoria:I Korpus Polski (PSZ) Kategoria:Polskie Siły Zbrojne w Wielkiej Brytanii

I Korpus Polski (PSZ)

Czytaj w krótszych częściach

Źródło i licencja