Prebiotyk – substancja obecna lub wprowadzana do pożywienia w celu pobudzania rozwoju prawidłowej flory jelit, poprawiająca w ten sposób zdrowie. Prebiotykiem może być naturalny składnik diety np. skrobia, błonnik pokarmowy lub dodatki do żywności (suplementy diety) o charakterze prozdrowotnym – healthy food for the colonTrafalska E., Grzybowska K., 2004, Probiotyki – Alternatywa dla antybiotyków. Wiadomości lekarskie, LVII, 9-10,491-498.
W odróżnieniu od probiotyku nie zawiera żadnych mikroorganizmów, a jedynie substancje stymulujące. Prebiotyki to nietrawione – oporne na działanie enzymów trawiennych w przewodzie pokarmowym – składniki żywności, które korzystnie oddziałują na gospodarza przez selektywną stymulację wzrostu lub aktywności jednego rodzaju lub ograniczonej liczby bakterii w okrężnicy i w ten sposób poprawiają zdrowie gospodarza. Tymi substancjami mogą być białka, tłuszcze, oligo- lub polisacharydy, które nie ulegają trawieniu i w formie niezmienionej docierają do światła jelita, by tam rozwijać swoje działanie.
Prebiotyki ulegają fermentacji w przewodzie pokarmowym gospodarza za sprawą działania mikroflory jelitowej, w procesie tym powstają krótkołańcuchowe kwasy karboksylowe: masłowy – mający znaczenie w utrzymywaniu prawidłowej struktury i funkcji kolonocytów propionowy octowySocha J., Stolarczyk A., Socha P., Miejsce bifidobakterii w profilaktyce i leczeniu wybranych chorób wieku dziecięcego, 2002, Pediatria współczesna. Gastroenterologia, Hepatologia i Żywienie Dzieci, 4,1,43-47 oraz niskocząsteczkowe produkty przemiany materii (diacetyl), kwas 2-pirolidono-5karboksylowy, bakteriocyny, a także pochodne tlenuDepta A., 2001, Probiotyki – właściwości, ich rola i znaczenie oraz możliwości stosowania w profilaktyce i leczeniu schorzeń przewodu pokarmowego u prosiąt, Trzoda Chlewna, Vol. 39, nr 7, 98-100
Najczęściej stosowanymi prebiotykami są: poli- i oligosacharydy – inulina, fruktooligosacharydy (FOS) zawarte w roślinach, takich jak: szparagi, karczochy, cykoria, cebulaZawisza E., Bardadin J., 2008, Endotoksyny w profilaktyce chorób alergicznych, Alergia, 3, 37-38 mannanoligosacharydy (MOS) laktuloza – polimer fruktozo-glukozowy powstający podczas przemian laktozy
Połączenie prebiotyku i probiotyku w jednym preparacie nosi nazwę synbiotyku.
Produkty spożywcze bogate w prebiotyki Korzeń cykorii jest uważany za najbogatsze naturalne źródło prebiotyków. Inne tradycyjne źródła dietetyczne obejmują fasolę, topinambur, kłębian kątowaty, surowy owies, nieoczyszczoną pszenicę, nieoczyszczony jęczmień i yacón. Niektóre z naturalnie występujących w mleku matki oligosacharydów uważa się za odgrywające ważną rolę w rozwoju zdrowego układu odpornościowego u dzieciJackson, Frank. "Breast Milk". Jackson GI Medical. dostęp 02.04.2015.
Lista powszechnie dostępnych w Polsce produktów spożywczych zawierających duże ilości błonnika prebiotycznego: Nazwa produktu spożywczegoZawartość błonnika prebiotycznego [%]Guma arabska85Korzeń cykorii, suchy, surowy64,6Mniszek, korzeń suchy, surowydo 40M.T.Murray, J.E. Pizzorno, Lara Pizzorno. "Encycopedia of Healing Foods". Simon and Schuster, 2005Topinambur, bulwa sucha, surowa31,5Mniszek, liście suche, surowe24,3Czosnek, suchy, surowy17.5Por, suchy, surowy11,7Cebula, sucha, surowa8,6Szparagi, surowe5Otręby pszeniczne, surowe5Pełnoziarnista mąka pszeniczna, po obróbce termicznej4,8Banan, surowy1 Choć w środowisku dietetyków nie ma jednomyślności w stosunku do zalecanej dziennej dawki błonnika prebiotycznego w diecie, to rekomendacje zwykle zawierają się w przedziale 4 do 9 gramów na dobę dla utrzymania zdrowego układu pokarmowego oraz do 15 gramów na dobę dla osób cierpiących na zaburzenia trawienne.
Lista produktów spożywczych, wraz z ich ilością jaką należy spożyć aby zaspokoić dzienne zapotrzebowanie na błonnik prebiotyczny w diecie: Nazwa produktu spożywczegoIlość produktu zawierająca 6g błonnika prebiotycznego [g]Korzeń cykorii, suchy, surowy9,3Mniszek, korzeń suchy, surowymin 15Topinambur, bulwa sucha, surowa19,3Mniszek, liście suche, surowe24,7Czosnek, suchy, surowy34,3Por, suchy, surowy51,3Cebula, sucha, surowa69,8Cebula, poddana obróbce termicznej120Szparagi, surowe120Otręby pszeniczne, surowe120Pełnoziarnista mąka pszeniczna, po obróbce termicznej125Banan, surowy600
Korzyści zdrowotne Wiele badań wykazuje potencjalny wpływ spożycia prebiotyków na absorpcję wapnia oraz innych minerałów, efektywność układu odpornościowego, pH jelit, zmniejszenie ryzyka zachorowania na raka jelita grubego., choroby zapalne jelit (choroba Crohna i wrzodziejące zapalenie jelita grubego), nadciśnienie"Antihypertensive Properties of Plant-Based Prebiotics". Siok-Koon Yeo, Lay-Gaik Ooi, Ting-Jin Lim, and Min-Tze Liong. School of Industrial Technology, Universiti Sains Malaysia, 11800 Penang, Malaysia. oraz poprawę jakości snu.
Test BBC diety wzbogaconej o probiotyki i prebiotyki
BBC w programie The Truth About Food': How to be healthy (pol. "Prawda o jedzeniu", odc. "Jak być zdrowym") przeprowadziła eksperyment porównawczy diety zawierającej duże ilości probiotyków i prebiotyków. Grupa testowa składała się z 8 kowbojów podzielonych na dwie równe grupy: pierwsza grupa przez tydzień stosowała dietę wzbogaconą o bakterie probiotyczne w jogurtach, druga przez ten sam okres stosowała dietę zawierającą duże ilości prebiotyków – głównie inuliny. Po tygodniu badania laboratoryjne wykazały, że stosowanie diety prebiotycznej spowodowało przeciętne zwiększenie ilości bakterii w jelitach o 133 miliony, podczas gdy grupa spożywająca produkty probiotyczne nie odnotowała istotnej różnicyPrebiotics Vs Probiotics: Can vegetables help you resist infection? bbc.co.uk, dostęp 02.04.2015The Prebiotics Vs Probiotics Test: The Cowboys' Diet, bbc.co.uk, dostęp 02.04.2015Guide to Correct Understanding of Probiotics vs. Prebiotics, Nutritional Supplements Health Guide, dostęp 02.04.2015.
Zobacz też probiotyk synbiotyk psychobiotyk
Przypisy
Kategoria:Bakteriologia Kategoria:Profilaktyka zdrowotna Kategoria:Prebiotyki