thumb|Przykład bezkręgowca – jeżowiec Bezkręgowce (łac. Invertebrata) – zespół wszystkich grup zwierzęcych o rozmaitych planach budowy i różnym pochodzeniu, przeciwstawiany potocznie kręgowcom (Vertebrata). Jest to sztuczna jednostka systematyczna grupująca zwierzęta wielokomórkowe (Metazoa), wyodrębniane na podstawie negatywnej cechy diagnostycznej – braku szkieletu wewnętrznego (osiowego) w postaci kręgosłupa i czaszki. Pozostałe cechy, którymi określa się bezkręgowce nie są jednoznaczne. Do bezkręgowców należy . Liczba opisanych gatunków przekracza 1 milion.
Mianem tym tradycyjnie określano wszystkie zwierzęta „stojące na niższym poziomie ewolucyjnym” od kręgowców, a więc m.in.: mięczaki, skorupiaki, owady i pajęczaki.
Jednostka ta została po raz pierwszy użyta przez Lamarcka. Początkowo obejmowała robaki (Vermes) i owady (Insecta). W 1795 Georges Cuvier wprowadził dodatkowy podział na mięczaki (Molusca), skorupiaki (Crustacea), szkarłupnie (Echinodermata) i zwierzokrzewy (Zoophyta).
Należy jednak jeszcze raz podkreślić, że jest to jednostka sztuczna i grupując zupełnie odmienne od siebie zwierzęta, sugeruje wspólne korzenie ewolucyjne niespokrewnionych ze sobą taksonów i prowadzi do utrwalenia fałszywego obrazu ewolucji zwierząt.
We współczesnych klasyfikacjach wśród bezkręgowców wyróżnia się ponad 30 typów zwierząt, w tym niektóre bardziej spokrewnione z kręgowcami, niż z innymi bezkręgowcami.
Typy bezkręgowców Typy i gromady tradycyjnie zaliczane do bezkręgowcówOpracowane na podstawie podręcznika: :
(Uwaga! Lista nie odzwierciedla filogenezy tej grupy zwierząt. Typ "strunowce" obejmuje również zwierzęta kręgowe.)
Typ: Płaskowce – Placozoa Typ: Wielokomórkowce pośrednie – Mesozoa Gromada: Rombowce – Rhombozoa Gromada: Prostopływce – Orthonectida Typ: Jednowarstwowce – Monoblastica Typ: Gąbki – Spongaria Gromada: Gąbki wapienne – Calcarea Gromada: Gąbki krzemionkowo sześcioosiowe – Hexactinellida Gromada: Gąbki pospolite – Desmospongiae Typ: Parzydełkowce – Cnidaria Gromada: Stułbiopławy – Hydrozoa Gromada: Krążkopławy – Scyphozoa Gromada: Kubopławy - Cubozoa Gromada: Koralowce – Anthozoa Typ: Żebropławy – Ctenopfora Gromada: Ramieniowe – Tentaculifera Gromada: Bezramieniowe – Nuda Typ: Płazińce – Platyhelminthes Gromada: Wirki – Turbellaria Gromada: Przywry – Trematoda Gromada: Tasiemce – Cestoda Typ: Wstężnice – Nemertea Gromada: Anopla Gromada: Enopla Typ: Szczękogębe – Gnathostomulida Typ: Wrotki – Rotifera Gromada: Gromada: Digononta Gromada: Seisonida Gromada: Sphaeroida (Incertae sedis) Typ: Brzuchorzęski – Gastrotricha Typ: Ryjkogłowy – Kinorhyncha Typ: Kolczugowce – Loricifera Typ: Nicienie – Nematoda Gromada: Adenophorea Gromada: Secernentea Typ: Nitnikowce – Nematomorpha Typ: Kolcogłowy – Acanthocephala Gromada: Palaeacanthocephala Gromada: Archiacanthocephala Gromada: Eoacanthocephala Typ: Kielichowate – Kamptozoa Typ: Pierścienice – Annelida Gromada: Wieloszczety – Polychaeta Gromada: Skąposzczety – Oligochaeta Gromada: Pijawki – Hirudina Typ: Niezmogowce – Paripulida Typ: Sikwiaki – Sipunculida Gromada: Phascolosomida Gromada: Sipuncula Typ: Szczetnice – Echiurida Typ: Stawonogi – Arthopoda Podtyp: Trylobitokształtne (wymarłe) – Trilobitomorpha Gromada: Trylobity – Trilobita Gromada: Trylobitopodobne – Trilobitoidea Podtyp: Skorupiaki – Crustacea Gromada: Podkowiastogłowe – Cephalocardia Gromada: Skrzelonogi – Branchiopoda Gromada: Łopatonogi – Remipedia Gromada: Wąsoraczki – Mystacocarida Gromada: Splewki – Branchiura Gromada: Widłonogi – Copepoda Gromada: Tantulocardia Gromada: Wąsonogi – Cirripedia Gromada: Małżoraczki – Ostracoda Gromada: Pancerzowce – Malacostraca Podtyp: Szczękoczułkowce – Chelicerata Gromada: Staroraki – Merostomata Gromada: Pajęczaki – Arachnida Gromada: Kikutnice – Pantopoda Podtyp: Tchawkowce – Tracheata Gromada: Wije – Myriapoda Gromada: Owady – Insecta Typ: Pazurnice – Onychophora Typ: Wrzęchy – Pentastomida Typ: Niesporczaki – Tardigrada Typ: Mięczaki – Molusca Gromada: Jednopłytkowce – Monoplacophora Gromada: Wielopłytkowce – Polyplacophora Gromada: Tarczkonogi – Caudofoveata Gromada: Bezpłytkowce – Aplacophora Gromada: Brzuchonogi – Gastropoda Gromada: Małże – Bivalvia Gromada: Łódkonogi – Scaphopoda Gromada: Głowonogi – Cephalopoda Typ: Kryzelnice – Phoronida Typ: Mszywioły – Bryozoa Gromada: Podkówczaki – Phylactolaemata Gromada: Szczupnice – Stenolaemata Gromada: Krążelnice – Gymnolaemata Typ: Ramienionogi – Brachiopoda Gromada: Bezzawiasowce – Inarticulata Gromada: Zawiasowce – Articulata Typ: Szkarłupnie – Echinoderma Gromada: Liliowce – Crinoidea Gromada: Rozgwiazdy – Asteroidea Gromada: Wężowidła – Ophiuroidea Gromada: Jeżowce – Echinoidea Gromada: Strzykwy – Holothuroidea Typ: Szczecioszczękie – Chaetoghatha Typ: Rurkoczułkowce – Pogonophora Gromada: Drożnorurkowe – Perviata Gromada: Niedrożnorurkowce – Obturata Typ: Przedstrunowce – Protochordata Gromada: Jelitodyszne – Enteropneusta Gromada: Pióroskrzelne – Pterobranchia Gromada: Graptolity (wymarłe) – Graptolitoida Typ: Strunowce – Chordata (z wyłączeniem kręgowców – Vertebrata) Podtyp:Osłonice – Tunicata Gromada: Ogonice – Appendicularia Gromada: Żachwy – Ascidiacea Gromada: Łapce – Sorberacea Gromada: Sprzągle – Thaliacea Podtyp: Bezczaszkowce – Acrania
Przypisy
Literatura przedmiotu
Kategoria:Zwierzęta Kategoria:Taksony nieścisłe i przestarzałe – zwierzęta