Szop pracz, szop amerykańskiRozporządzenie Ministra Leśnictwa z dnia 4 listopada 1952 r. w sprawie wprowadzenia gatunkowej ochrony zwierząt. () (Procyon lotor) – średniej wielkości gatunek ssaka z rodziny szopowatych (Procyonidae), pochodzący z Ameryki Północnej. Największy przedstawiciel rodziny szopowatych, o ciele długości od 40 do 70 cm i masie 3,5–9 kg, zazwyczaj aktywny w nocy. Szop jest wszystkożerny, a jego pokarm to 40% bezkręgowce, 33% – rośliny i 27% – kręgowce. Sierść szopa o szarym kolorze w 90% składa się z gęstego podszerstka, który chroni przed zimnem. Najbardziej charakterystyczne cechy szopa pracza to niezwykle zręczne przednie łapy i czarny wzór maski wokół oczu; są one elementami mitologii kilku szczepów Indian. Szopy znane są z inteligencji; badania wykazują, że zwierzęta te przechowują w pamięci rozwiązania zadań nawet przez trzy lata.
Pierwotne miejsca występowania szopa pracza to lasy liściaste i mieszane Ameryki Północnej, jednak dzięki dużej zdolności adaptacji zwierzęta te przystosowały się do życia na terenach górskich i mokradłach słonych, a także na obszarach zurbanizowanych, gdzie bywają uważane za szkodniki. Na skutek ucieczek z ludzkich domów i przeprowadzanych w połowie XX wieku introdukcji szopy spotyka się również w kontynentalnej Europie, w rejonie Kaukazu i w Japonii.
Przez długi czas uważano, że szopy pracze prowadzą typowo samotniczy tryb życia, lecz istnieją dowody, że zwierzęta te angażują się w różne zachowania społeczne zależnie od płci. Spokrewnione samice często żyją na wspólnym terytorium, a niespokrewnione samce łączą się w grupy do maksymalnie czterech osobników, aby wspólnie bronić się przed intruzami – przeważnie obcymi samcami podczas okresu godowego. Rozmiar areału osobniczego jest sprawą indywidualną i wynosi od 3 ha dla żyjących w mieście samic, do 50 km² w przypadku samców żyjących na prerii. Wiosną, po trwającej około 65 dni ciąży, samica rodzi od dwóch do pięciu młodych, którymi opiekuje się do późnej jesieni. Mimo że szopy żyjące w niewoli mogą osiągnąć wiek ponad 20 lat, średnia długość życia na wolności wynosi od 1,8 do 3,1 roku. Na terenach zamieszkałych przez ludzi głównymi przyczynami śmierci szopów praczy są polowania i wypadki drogowe. Polska nazwa gatunkowa pochodzi od charakterystycznego „płukania pokarmu” – zachowania, które zaobserwowano jedynie w niewoli.
Historia odkrycia left|thumb|Szop pracz na rycinie z 1658 roku (Edward Topsell – The History of Four-footed Beasts and Serpents) Szopy pracze były znane rdzennym mieszkańcom Ameryki Północnej od tysiącleci. Najstarsze znane ślady, świadczące o wykorzystywaniu przez człowieka mięsa szopów jako pożywienia (prawdopodobnie dla zwierząt domowych), odkryte w pozostałościach po indiańskich osadach na terenie stanów Środkowoatlantyckich pochodzą z okresu 6000 lat przed naszą erą. W dolinie rzeki Ohio odkryto podobne ślady datowane na 1000 rok n.e. Pierwsze pisemne świadectwa kontaktu człowieka z szopami praczami pochodzą z 1492 roku, gdy okręt Krzysztofa Kolumba przybił do brzegu wyspy Long Island położonej na archipelagu Bahamów. Kolumb odnotował w dzienniku, że w pobliżu chaty rybackiej napotkał zwierzęta, które określił mianem perros, które w języku hiszpańskim oznacza psa. Członkowie jego załogi używali też określenia perro tejón, czyli „pies podobny do borsuka”. Kolumb zabrał kilka schwytanych okazów do Portugalii, ale zwierzęta te nie żyły tam zbyt długo. Podczas swej kolejnej wyprawy Kolumb prawdopodobnie żywił załogę mięsem szopów. Kolejna pisemna relacja pochodzi z 1520 roku i została uwieczniona przez wyprawę Hiszpanów podróżujących z Karaibów na wschodnie wybrzeże Ameryki. Na terenie obecnego stanu Karolina Południowa lub Georgia napotkali „zwierzęta wyglądające jak lisy z intensywnie pomalowanymi pyskami” (muy pintada). Opis ten uznawany jest za najstarsze pisane świadectwo kontaktu człowieka z szopami na terenie należącym współcześnie do Stanów Zjednoczonych. W 1608 roku kapitan John Smith odnotował, że szop w języku Indian to arakun. W 1612 roku ten sam żeglarz opisywał szopy jako aroughcun i wyjaśniał, że są to zwierzęta podobne do borsuków, ale mieszkające na drzewach jak wiewiórki. Dla oznaczenia liczby mnogiej Smith używał zamiennie określeń: aroucouns oraz raroucuns. Nowsze publikacje wskazują, że nazwa używana przez Indian brzmiała rahaughcums, co tłumaczy się jako „ten co trze, szoruje i drapie łapami”.
Ewolucja Na podstawie skamieniałości pochodzących z terenów Francji i Niemiec można założyć, że pierwsi przedstawiciele rodziny szopowatych zamieszkiwali Europę w późnym oligocenie, około 25 milionów lat temu. Podobny kształt zębów i czaszek sugeruje istnienie bliskiego wspólnego przodka szopowatych i łasicowatych, lecz analiza DNA wskazuje na bliższe pokrewieństwo między szopami i niedźwiedziami. Po tym, jak ówczesne szopowate przekroczyły cieśninę Beringa co najmniej 6 milionów lat później, ich główne skupisko powstało prawdopodobnie w Ameryce Środkowej. Podejrzewa się, że rodzaje Nasua i Nasuella oraz szopy (Procyon) mogą mieć bliskiego wspólnego przodka – byłby to gatunek rodzaju Paranasua żyjący między 5,2 a 6 milionami lat temu. Ta hipoteza, oparta na porównaniach morfologicznych, kłóci się z analizą genetyczną z 2006 roku, wykazującą, że szopy są bliżej związane z kotofretkami (Bassariscus). W przeciwieństwie do innych szopowatych, takich jak szop rakojad (Procyon cancrivorus), przodkowie szopa pracza opuścili strefy międzyzwrotnikową i podzwrotnikową i zawędrowali na północ około 4 milionów lat temu podczas wielkiej migracji, co potwierdza odkrycie na Wielkich Równinach skamielin pochodzących ze środkowego pliocenu.
Systematyka left|thumb|Wzór maski wokół oczu szopa przecięty jest często ciemnobrązowym pasem ciągnącym się od czoła do czubka nosa
W ciągu pierwszych kilkudziesięciu lat od odkrycia tego gatunku przez ekspedycję Krzysztofa Kolumba taksonomiści byli zdania, że szop spokrewniony jest z wieloma różnymi zwierzętami, w tym psami, kotami, borsukami, a zwłaszcza niedźwiedziami. Karol Linneusz umieścił szopa pracza w rodzaju Ursus – z początku, w drugim wydaniu swojego dzieła Systema Naturae, pod nazwą Ursus cauda elongata („niedźwiedź długoogoniasty”), potem jako Ursus Lotor („niedźwiedź pracz”) w dziesiątym wydaniu. W roku 1780 Gottlieb Conrad Christian Storr umieścił szopa pracza w osobnym rodzaju Procyon. Ta nazwa rodzajowa pochodzi z greki: Προκύων (Prokuōn), czyli πρό (pro, „przed”) oraz κύων (kuōn, „pies”) i sugeruje, że rodzaj grupuje zwierzęta przed-psowate czy też pra-psowate. Jest też możliwe, że Storr przez wzgląd na nocny tryb życia szopów wybrał gwiazdę o nazwie Procjon jako eponim dla tego gatunku.
Podgatunki Wilson i Reeder wyróżniają 22 podgatunki szopa pracza (rozmieszczenie na podstawie Encyclopedia of Life): Procyon l. lotor – podgatunek nominatywny Procyon l. auspicatus – zachodnia część archipelagu Florida Keys Procyon l. elucus – Floryda Procyon l. excelsus – środkowo-zachodnie stany USA Procyon l. fuscipes – Teksas oraz stany: Coahuila de Zaragoza, Nuevo León i Tamaulipas w Meksyku Procyon l. gloveralleni – szop barbadoski – Barbados Procyon l. grinnelli – środkowa i południowa część Półwyspu Kalifornijskiego Procyon l. hernandezii – cały Meksyk, z wyjątkiem jego północnych krańców Procyon l. hirtus – centralne stany USA Procyon l. incautus – zachodnia część archipelagu Florida Keys Procyon l. inesperatus – wschodnia część archipelagu Florida Keys Procyon l. insularis – szop wyspowy – archipelag Islas Marías Procyon l. litoreus – wschodnia część stanu Georgia Procyon l. marinus – Floryda i Georgia Procyon l. maynardi – szop bahamski – wyspa New Providence w archipelagu Bahamów Procyon l. megalodous – Luizjana Procyon l. minor – szop gwadelupski Procyon l. pacificus – zachodnie wybrzeże USA Procyon l. pallidus – dwie izolowane populacje: w południowo-zachodnich stanach USA na zachodzie i Karolinie Południowej na wschodzie Procyon l. psora – południowo-zachodnie wybrzeże USA i stan Kalifornia Dolna w Meksyku Procyon l. pumilus – Panama Procyon l. simus – północno-wschodnia Kalifornia Procyon l. vancouverensis – Vancouver
thumb|Podgatunek P. l. minor w Basse-Terre na Gwadelupie Cztery podgatunki szopa endemiczne dla niewielkich wysp Ameryki Środkowej i Karaibów po odkryciu były często uznawane za osobne gatunki. Zaliczają się do nich P. l. maynardi, zwany po angielsku Bahaman raccoon, podobny do niego P. l. minor (Guadeloupe raccoon), P. l. insularis (Tres Marias raccoon), większy niż przeciętna i o bardziej kanciastym kształcie głowy, a także wymarły P. l. gloveralleni (Barbados raccoon). Badania cech morfologicznych i genetycznych przeprowadzone w latach 1999, 2003 i 2005 doprowadziły do umieszczenia „szopów z wysp” jako podgatunków szopa pracza w trzecim wydaniu Mammal Species of the World. W wyniku tych badań wykazano również, że podgatunek P. l. minor został wprowadzony przez człowieka na wyspy Grande-Terre i Basse-Terre (Gwadelupa) zaledwie kilka stuleci temu i jest blisko spokrewniony z P. l. maynardi, żyjącym na wyspie New Providence w archipelagu Bahamów, położonej w odległości około 2 tys. km od wspomnianych wysp. Dlatego też zaproponowano, by oba podgatunki połączyć i tym samym Procyon (lotor) minor potraktować jako synonim P. l. maynardi.
Piąty „szop z wysp”, Procyon pygmaeus (Cozumel raccoon), ważący zaledwie 3 lub 4 kg i mający charakterystyczne drobne zęby, wciąż jest uznawany za osobny gatunek.
Cztery najmniejsze podgatunki szopa pracza, o średniej wadze ciała od 2 do 3 kg, można spotkać na południowym wybrzeżu Florydy i przyległych wyspach. Przykładem jest P. l. marinus (Ten Thousand Island raccoon). Większość z 22 podgatunków tylko nieznacznie różni się między sobą barwą sierści, rozmiarem i innymi zewnętrznymi cechami. Dwa najliczniejsze podgatunki to P. l. lotor (Eastern raccoon) i P. l. hirtus (Upper Mississippi Valley raccoon), które wyróżniają się stosunkowo ciemną sierścią o długich włosach, przy czym P. l. hirtus jest większy. P. l. lotor występuje we wszystkich stanach USA i prowincjach Kanady na północ od Karoliny Południowej i Tennessee. Przyległy obszar występowania P. l. hirtus obejmuje wszystkie stany USA i prowincje Kanady na północ od Luizjany, Teksasu i Nowego Meksyku.
Opis gatunku Cechy fizyczne thumb|Trop szopa thumb|left|Czaszka z uzębieniem: 2/2 trzonowce, 4/4 przedtrzonowce, 1/1 kły, 3/3 siekacze Od głowy do zadu ciało szopa pracza ma długość od 40 do 70 cm, nie licząc puszystego ogona o długości od 20 do 40 cm (zazwyczaj nie dłuższego niż 25 cm). Wysokość w kłębie wynosi od 23 do 30 cm. Masa ciała dorosłego szopa może się różnić w zależności od warunków życia i waha się między 2 a 14 kg (średnio między 3,5–9 kg). Najmniejszych rozmiarów osobniki można napotkać na południu półwyspu Floryda, zaś szopy żyjące bliżej północnej granicy występowania gatunku są zwyczajowo największe, zgodnie z regułą Bergmana. Należy jednak pamiętać, że ze względu na okresowe gromadzenie zapasów tłuszczu masa ciała szopów mierzona na początku zimy może być dwukrotnie większa niż na wiosnę. Masa ciała samców jest zazwyczaj większa o 15–20% niż samic. Poszczególne szopy pracze bardzo różnią się między sobą rozmiarami; pod tym względem jest to jeden z najbardziej zróżnicowanych wewnętrznie gatunków. Największym znanym dzikim szopem był osobnik o długości ciała (mierzonej od głowy do końca ogona) 140 cm, przy masie ciała 28,4 kg. Była to rekordowa wielkość wśród zwierząt z rodziny szopowatych.