mały|270px|Ortodroma

Ortodroma (st.gr. , orthos, prosty, prawidłowy; , dromos, droga, przebieg) – najkrótsza droga między dwoma punktami na powierzchni kuli biegnąca po jej powierzchni. Stanowi ona zawsze fragment okręgu wielkiego. Linię ortodromy otrzymuje się przez przecięcie kuli płaszczyzną przechodzącą przez punkty na powierzchni tej kuli oraz przez środek kuli.

Na mapie w rzucie Merkatora ortodroma jest linią krzywą wygiętą w kierunku bliższego bieguna ziemskiego, w przeciwieństwie do loksodromy, która przecina wszystkie południki pod tym samym kątem, a na mapie Merkatora jest linią prostą.

Ręczne wyznaczanie ortodromy jest jedną z trudniejszych, a jednocześnie ważniejszych rzeczy w nauczaniu nawigacji, gdyż linią ortodromy powinny poruszać się na większych odległościach wszystkie statki wodne i powietrzne. Trudność w wyznaczaniu kursów na mapach polega na tym, że jedynie droga po równiku oraz południkach pokrywa się z ortodromą, natomiast we wszystkich pozostałych przypadkach wyznaczenie ortodromy na mapach jest związane z szeregiem skomplikowanych obliczeń. Dlatego właśnie podróż po ortodromie wykonuje się w rzeczywistości z pewnym przybliżeniem, skokowo, odcinkami loksodromicznymi.

Obliczanie długości łuku ortodromy thumb|270px|Ortodroma – zaznaczony m.in. wierzchołek (w1), długość geograficzna ortodromy na równiku (λ0), początkowy (α) i końcowy (β) kąt drogi Długość ortodromy między dwoma punktami na kuli ziemskiej (odległość zenitalną pomiędzy dwoma punktami) można wyliczyć z następującego wzoru:

gdzie: – szerokości geograficzne obu punktów (dla szerokości na półkuli północnej należy wpisać wartość dodatnią, dla południowej – ujemną), – różnica długości geograficznych obu punktów.

Wstawiając wartości szerokości i długości geograficznej w stopniach, otrzymujemy wynik również w stopniach. Jeżeli chcemy przeliczyć go na mile morskie, wynik należy przemnożyć przez jeżeli zaś na kilometry, to przez

Jeśli D jest wyrażone w radianach, to ogólny wzór na długość ortodromy w jednostkach odległości ma postać:

gdzie R jest promieniem Ziemi.

Zobacz też

geografia izoklina loksodroma torodroma

Przypisy

Bibliografia Józef Giertowski, Tadeusz Meissner, Podstawy nawigacji morskiej, Wydawnictwo Morskie, Gdańsk 1969. Józef Urbański, Zdzisław Kopacz, Janusz Posiła, Nawigacja morska, cz. I, II, wyd. AMW, Gdynia 2000. Franciszek Wróbel, Vademecum nawigatora, wyd. TRADEMAR, Gdynia 2009.

Kategoria:Nawigacja Kategoria:Okręgi na sferze