Wicehrabia de Bragelonne – trzecia część trylogii Aleksandra Dumasa ojca opowiadająca o przygodach Atosa, Portosa, Aramisa i d’Artagnana (poprzednie części to Trzej muszkieterowie i Dwadzieścia lat później). Tytułowy bohater – Raul de Bragelonne – to syn hrabiego de La Fère (Atosa) oraz znanej z wcześniejszych części pani de Chevreuse (zwanej Marią Michon).
Powieść jest wielowątkowa; główne wątki to restauracja monarchii w Anglii dokonana rękami d’Artagnana i Atosa, nieszczęśliwa miłość Raula de Bragelonne do Luisy de La Vallière, późniejszej metresy Ludwika XIV, upadek wszechwładnego ministra finansów Fouqueta oraz nieudany spisek biskupa Vannes (Aramisa) mający na celu osadzenie na tronie Francji królewskiego brata bliźniaka Filipa (Żelaznej Maski) więzionego w Bastylii.
Fabuła powieści Francja, rok 1660. Młody władca Ludwik XIV zaczyna powoli samodzielnie rządzić krajem, nadal jednak pierwsze skrzypce gra jego pierwszy minister, kardynał Jules Mazzarini. Ludwik XIV rozwiązuje gwardię królewsko-kardynalską i powołuje znowu muszkieterów królewskich. D’Artagnan znowu jest porucznikiem, gdyż Mazzarini odebrał mu patent kapitański po ostatniej wojnie. Pomimo tego nadal wiernie służy rodzinie królewskiej, licząc na odzyskanie stopnia kapitana. Młody wicehrabia Raul de Bragelonne jest dworzaninem królewskim. Właśnie dostarcza list do księcia Gastona Orleańskiego, w przerwie między obowiązkami spotyka się z damą swego serca Luisą de la Valliere oraz swoim ojcem hrabią de La Fère (Atosem). W Anglii Karol II Stuart, syn ściętego Karola I, chce odzyskać władzę. Przybywa do Francji i prosi o pomoc młodego króla, który chce mu jej udzielić, ale wszechwładny kardynał nie pozwala mu na to. Ludwik XIV ze smutkiem odmawia więc swemu dostojnemu kuzynowi. Młody Karol II przypadkowo mija posiadłość hrabiego de La Fère i odwiedza go. Atos opowiada mu o skarbach w zamku Newcastle i jedzie tam z młodym władcą, chcąc pomóc mu odzyskać tron. Tymczasem d’Artagnan, rozgoryczony niedającą perspektyw służbą, rezygnuje ze stanowiska, jedzie do oberży Plancheta (swego dawnego sługi) i zawiązuje z nim spółkę finansową na poczet szykowanej wyprawy do Anglii, podczas której, nic nie wiedząc o planach Atosa, również chce przywrócić Karola II na tron (pragnie do niej zwerbować Atosa, Portosa i Aramisa, ale żadnego z nich nie ma w domu - porucznik zastaje w domach tylko ich służących). Wreszcie bierze pożyczkę od Plancheta, zbiera doborowy oddział najemnych ludzi i rusza w podróż.
Atos przybywa do zamku Newcastle. Wmawia obozującemu tam generałowi Monckowi (jednemu z przeciwników młodego króla), że w zamku są jego skarby rodzinne i otrzymuje zezwolenie na ich odebranie. Atos szybko jednak przyznaje się generałowi, co naprawdę jest w beczkach i próbuje namówić Moncka, by przystąpił on do młodego króla; generał jednak odmawia, podając za powód, że nie poprze kogoś, kto jeszcze nie udowodnił, że zasługuje na tron. Obaj panowie wydobywają beczki ze skarbami; generał obiecuje hrabiemu de La Fère pomoc i eskortę w ich przetransportowaniu. Niestety, Monck znika, a wina za jego zniknięcia spada na Atosa. Generała Moncka porwał jednak d’Artagnan i jego ludzie, którzy przebrani za rybaków przybyli do obozu, a teraz zawieźli generała Karolowi II. Młody król każe puścić generała na wolność, zdobywając tym samym jego wdzięczność. Monck wraca z d’Artagnanem do obozu i ratują Atosa przed zlinczowaniem przez żołnierzy. Następnie Atos zabiera skarby i zawozi je Karolowi II do Holandii (tam przebywa obecnie król). D’Artagnan zostaje przy Moncku, który ma już pewien plan. Nie prowadzi na razie walki ze swym rywalem (również wrogiem Karola II), lecz czeka cierpliwie, aż żołnierze jego przeciwnika opuszczą swego wodza jeden po drugim, co nie trwa zbyt długo. Po zebraniu wielkich sił Monck wkracza do Londynu, który potem oficjalnie oddaje Karolowi II. Młody król, uzbroiwszy za pomocą skarbów swoje wojska, wjeżdża do stolicy Anglii i zostaje koronowany. Atos otrzymuje za swą służbę Order Złotego Runa, d’Artagnan zaś sporą sumę pieniędzy od generała Moncka, który złożył te pieniądze jako okup za swoją szpadę (cały czas bowiem uważał się za jeńca d’Artagnana, więc oddał mu swoją szpadę, którą następnie wykupił). Obaj Francuzi mają możliwość otrzymania wysokich stanowisk w Anglii, ale tęsknią za Francją i wracają tam. D’Artagnan oddaje dług Planchetowi, który cieszy się z powrotu dawnego pana.
Mazzarini czuje się coraz gorzej. Dopada go starość i liczne choroby. Na dworze francuskim zjawia się Atos z propozycją, by siostra Karola II, księżniczka Henrietta Anna, poślubiła księcia Filipa Andegaweńskiego, brata Ludwika XIV. Król postanawia rozważyć tę prośbę. Mazzarini tymczasem czuje zbliżającą się śmierć. Wzywa spowiednika, który jednak nie chce dać mu rozgrzeszenia, jeśli kardynał nie rozliczy się z królem z owych kilku milionów, które zarobił niezbyt uczciwe na królewskiej służbie. Kardynał radzi się swego ucznia, Jeana Baptistę Colberta, ten doradza Jego Eminencji, by spisał testament, ale w taki sposób, by zapisać królowi owe kilka milionów i wydziedziczyć swoje siostrzenice. Kardynał robi to i wówczas (ku rozpaczy Anny Austriaczki, a zgodnie z planem Colberta) Ludwik XIV oddaje ów majątek siostrzenicom kardynała. Mazzarini cieszy się i umiera. Przed śmiercią doradza królowi, by nie powoływał nikogo na stanowisko pierwszego ministra, a także poleca Ludwikowi swego ucznia, Jeana Baptistę Colberta, który za swój spryt, doświadczenie i inteligencję zostaje mianowany intendentem i od razu rozpoczyna rywalizację o względy króla z równie co on żądnym władzy ministrem finansów i generalnym intendentem - panem Fouquetem. Zniszczenie Fouqueta, który chce wzmocnić swą pozycję, staje się dla Colberta celem nr 1.
Ludwik XIV chce zostać największym władcą Francji, potrzebuje do tego jednak wiernych ludzi. Ma już Colberta jako swój mózg, ale potrzebuje również dobrej szpady. Przypomina sobie swego dawnego porucznika muszkieterów. Wzywa więc do siebie d’Artagnana i namawia go, by powrócił do służby, obiecując nadanie mu stopnia kapitana muszkieterów, wysoką pensję oraz order. D’Artagnan wyraża zgodę i jedzie z poleceniem króla dowiedzieć się, kto i po co buduje zamek na wyspie Belle-Île (budowanie innych zamków niż tych na granicy, służących do obrony kraju, zostało zakazane już za kardynała Richelieu). Przyszły kapitan odkrywa, że zamek buduje Aramis (obecnie biskup Vannes, któremu tę godność nadał minister Fouquet), a także Portos, który kieruje budową. Portos nie domyśla się celu wyprawy przyjaciela i zabiera go do siedziby Aramisa, który jednak odgaduje cel misji d’Artagnana i natychmiast wysyła Portosa z ostrzeżeniem do swego pryncypała - ministra Fouqueta. D’Artagnan, który miał jechać z Portosem na polowanie, dziwi się, dlaczego on zniknął. Jedzie więc sam, ale gdy wraca, odkrywa, że zniknął również Aramis. Domyśla się, że został wywiedziony w pole i pędzi szybko do Paryża. Portos dociera jednak prędzej i przynosi list od Aramisa do Fouqueta, później przybywa sam biskup Vannes i doradza pryncypałowi, by oddał Belle-Île królowi w prezencie. Fouquet nie jest za bardzo przekonany do tego pomysłu, ale wreszcie wyraża zgodę i przychodzi do króla, by podarować mu zamek. Ludwik XIV jest uradowany, zaś d’Artagnan wściekły, gdyż jego misja nie powiodła się. Pomimo tego jednak król nadaje Gaskończykowi stopień kapitana.
Umiera Gaston Orleański. Tytuł księcia Orleanu otrzymuje teraz brat króla, Filip Andegaweński. Królowa matka szuka żony dla swego młodszego syna - Ludwik XIV więc wyraża zgodę na propozycję Karola II. Filip Orleański poślubia więc księżniczka Henriettę. Księżniczka przybywa do kraju, wielu ludzi jest zafascynowanych jej urodą. Młodszy brat króla jest jednak pyszny, pewny siebie i strasznie zazdrosny o swą piękną małżonkę. Spędza większość czasu ze swym faworytem, Kawalerem Lotaryńskim, który jątrzy nasienie zazdrości w jego sercu. Książę Filip jest zazdrosny o młodego diuka Buckinghama, syna księcia Buckinghama znanego z „Trzech muszkieterów”, innym razem o młodego hrabiego de Guiche (jak się później okaże - słusznie). Ludwik XIV i Anna Austriaczka muszą interweniować. Na razie książę jest zazdrosny o diuka Buckinghama i żąda od matki, by go wyprawiła z dworu. Królowa matka wzywa więc młodego diuka i przekonuje go do konieczności opuszczenia przez niego kraju. Buckingham jest rozgoryczony, ale obiecuje spełnić żądanie. Rozmawia o tym, co się dzieje na dworze, z wicehrabią de Bragelonne, hrabią de Guiche i d’Artagnanem. Młodego diuka drażni wicehrabia de Wardes (syn hrabiego de Wardes również znanego z „Trzech muszkieterów”, agenta kardynała Richelieu, wroga d’Artagnana). Ma on odprowadzić księcia na granice, ale w rzeczywistości ma go zabić na rozkaz Filipa Orleańskiego. Zamach jednak się nie powodzi, a młody wicehrabia omal nie ginie w pojedynku z diukiem.
Raul kocha się w Luisie, która chce zostać dwórką króla. Z pomocą kochanka swej przyjaciółki Luisa osiąga swój cel. Przyjaciółka Luisy, panna Montalais, prosi o pomoc swego kochanka, pana Malicorne, ten zaś zwraca się do pana Manicampa, dobrego znajomego hrabiego de Guiche. Przy okazji Malicorne otrzymuje od Manicampa obietnicę załatwienia nominacji na dworzanina księcia Orleańskiego. Malicorne przypada szybko do gustu hrabiemu de Guiche, który pisze prośbę o obie nominacje do księcia Filipa. Ten podpisuje je obydwie i Luiza zostaje dwórką. Jednocześnie Filip Orleański sądzi, że ma teraz spokój z zalotnikami swojej żony. Bardzo się jednak myli. Jest bowiem świadkiem, jak hrabia de Guiche opuszcza pokój jego żony o nieprzyzwoitej porze. Skarży się więc matce i bratu, którzy podejrzewają, że młody Filip popada w obłęd. Ludwik XIV, by nie robić skandalu, odprawia z dworu młodego hrabiego, który jest tym bardzo zrozpaczony. Tymczasem żona Filipa Orleańskiego kocha się w królu Ludwiku, a ten, by ukryć ich romans, proponuje rzekome zainteresowanie się jakąś dwórką. Wybór pada na La Valliere. Kilka dni wcześniej Atos prosi króla o rękę Luisy dla Raula, król odmawia, podając za powód, że nie jest ona dość bogata i nie pochodzi z odpowiedniego rodu. Okazuje się, że hrabia de La Fère również tak uważa, choć się do tego nie przyznaje.
W Wersalu Luisa zakochuje się w samym Ludwiku XIV. Król z początku nie zwraca na nią większej uwagi, zajęty umizgami do swej pięknej bratowej. Zabiera ją nawet na kąpiele w Sekwanie, nie zabierając jednak na nie swojej żony - Marii Teresy, a także brata. Filip Orleański szaleje z zazdrości, ale wie, że nic nie zdziała przeciwko królowi. Podczas wycieczki Luisa i Montalais rozmawiają o królu pod drzewem. Ludwik XIV, który upatrzył ją sobie na owoc swego rzekomego uczucia, podsłuchuje całą rozmowę i rozumie, że Luiza go kocha. W jego sercu odzywa się miłość do dziewczyny. Rozmawia z nią potajemnie i mówi, że wie o wszystkim i proponuje jej, by została jego metresą. Dziewczyna najpierw odmawia, ale widać, że marzy o takim zaszczycie. Pod tym samym drzewem hrabia de Guiche (który powrócił do Luwru na rozkaz króla) wyznaje miłość Henrietcie, która zaczyna się obawiać, iż Ludwik XIV, wybierając Luisę na obiekt swych westchnień, zakpił sobie z niej. Odbywa się w Luwrze wielka loteria, na której król wygrywa piękne bransoletki. Henrietta spodziewa się, że to ona je otrzyma, ale dostaje je Luisa.