Przez nazwy geograficzne pochodzenia wołosko-rumuńskiego rozumiemy nomenklaturę o różnorodnej etymologiiStieber Z., 1934, s. 217, rozpowszechnioną najprawdopodobniej podczas kolonizacji wołosko-rumuńskiej. Nazwy geograficzne pochodzenia wołosko-rumuńskiego występują w całych Karpatach i na Bałkanach. Poza Rumunią nazwy pochodzenia wołosko-rumuńskiego z reguły występują w formach zeslawizowanych. Do najpowszechniejszych należąZe względu na brak źródeł dotyczących języka wołoskiego prezentowane są odpowiedniki we współczesnym języku rumuńskim: od banja „kąpielisko”: Balnica od barda „topór”: Bardo od bjêska „hala, górska łąka, pastwisko” (za pośrednictwem albańskiego) (Dobrowolski K. 1938, ss. 63–65); alternatywna hipoteza, to germańskie pochodzenie (J. Rozwadowski 1914a, s. 2–3; 1914b, s. 162–163): BeskidNazwy wymienione w publikacji: Wojciech Krukar "Przyczynek nazewniczy do historii osadnictwa dorzecza górnego Sanu ", Beskidy, Beskidek, Beskidnik (Wetlina), Bieszczad, Bieszczady, Byskid, Byskyd od burden „zagroda dla owiec”, w gwarze podh. burdel to „stary, zniszczony budynek” lub pozostała po nim polana – Burdelowa Góra od certez „jasny, czysty, prześwietlony”, rus. чертеж „wypalony, wykarczowany las” – Czerteż, Czertyżne, Certeze (Rumunia) od chica „włosy, zarost”, chicera „zarośnięta góra”; występuje często w Karpatach od Siedmiogrodu aż po morawską Wołoszczyznę: KiczeraWymienione w publikacji w języku rumuńskim: dr. Simona Condurateanu "Istorie și toponimie românească în Carpații situați în afara României", Dacia Magazin nr 58, maj 2008, , Kiczora, Kyczera, Kiczerka, Kiczura, Kiczurka, Keczar, Kieczera, Kikula od cliva „dzielić, szczelina”: Klewa (Hrabec S. 1950, s. 40) od coliba „chata”; koleba lub koliba oznacza u górali budynek pasterzy owiec: Jasienowa Kolyba (Dwernik), Turnia nad Kolebą od coșar „stodoła, obora” – w gwarze góralskiej koszar oznacza „przenośną zagrodę dla owiec”: Koszary, Koszarawa, Kosarzyska, Koszarzyska, Koszarki, Koszariszte (Dwerniczek) od Drogan (imię): Draganowa, Dragaszów od feriga „paproć”: Fereczat (Rieger J. 1995, s. 177), Fereczata od gaeleta „skopek”: Gelety (Brückner A. 1957, s. 133) od Giurgiu „Jerzy”: Dziurdziów, Dziurczak od grui „wzgórek, szczyt”; gwarze podh. groń to wyniosły brzeg rzeki lub potoku, a grań to „grzbiet szczytu lub turni”, w gwarze górali śląskich gruń: Groń, Gronik, Hruń (Chmiel), Hron od istep „osada”, ps. istba, cs. istŭba „namiot”, staroruskie istobka „łazienka”: IstebnaPor. hasło izba Brückner A. (1957), Istebné (Słowacja – Orawa) od izvor „źródło”/”: Zwor (Stuposiany), Zwur, Zworzec (Dwernik), Zwir (Rieger J. 1969, s. 64), Zwirici, Zworec, Wirski (Wołosate), Zwory (Lutowiska), Na Zworcach (Sianki), Zverovka (Słowacja – Orawa) od jafyry „borówki czernice”; w gwarze podh. jafer to „gęste zarośla borówki czarnej”: Jafornycia (Rieger J. 1979, s. 85) od lapse „upływ”: Łapsze, Łapszanka od lespede „płyta kamienna”: Lespedar (Rieger J. 1966b, s. 96) od măgura „wolno stojący masyw górski”, pochodzi od prasłow. maguła „mogiła”Por. hasło mogiła Brückner A. (1957): Magura, Magurka, Magurki, Maguriczne, Maguryczne, Magurzec, Maguryczny (Kików), Maguryczy (Hulskie, Zatwarnica) od Manea (imię): Maniów, Maniowy, Maniowa Przehyba od merindă „owca (krowa) przeżuwa”: Meryndzowyszcze (Rieger J. 1979, s. 83; Stieber Z. 1934, s. 239) od mătrăgună „mandragora, wilcza jagoda”: Matragona (Rieger J. 1995, s. 177) od mic „mały”: Mików od mlaca, w gwarze podh. młaka to „bagno”: Młaka, Młaki, Młaczki, Czarna Młaka, Červená mlaka (Słowacja), Polana pod Młaczkami, Râul Mlaca (Rumunia) od muncel „wzgórze, pagórek”: Manczuł, Mamczuł, Menczył (Hrabec S. 1950, s. 132), Mynczoły, Myncziw, Pod Mlanczołem, Mukaczewo, Muńcuł (zob. odrębny artykuł Munczeł) od muschi „mech”: Muszyna, Mszanka od picul „góra”: Pikiwny (Rieger J. 1966b, s. 95) od pietros „skała, kamień”: Pietros, Petros, Piotruś (Stieber Z. 1949, s. 56), Pietraszonka od plai „nie zalesiona przestrzeń w górach”: Płaj, Płaje (Zatwarnica), Plaji (Hrabec S. 1950, s. 44), Płahi (Brzegi Górne), Błahi (Sianki) od pleș „łysy”, pleșuv „bezdrzewny teren, nieużytek”: Plesza, Pliszki, Płasza (szczyt 1162m na granicy ze Słowacją) (Rudnicki J. 1939, s. 77) od porc „świnia”, zmienione na proc, w gwarze praciaki to „ludzie wypasający świnie”: Rzyki PraciakiZieliński J. 2003 – cytat: "Z czasów osadnictwa wołoskiego pozostały ślady w postaci nazw przysiółków np. Praciaki, co oznaczało pierwotnie – od słowa "proc" ludzi zajmujących się hodowlą świń" od pripor „zbocze, stok”: Pripir, Pripor od prislop, prislopul „przełęcz”, termin o prasłowiańskim pochodzeniu, występuje na obszarach kolonizacji wołoskiej, ale również przed ich pojawieniem się: Przysłop, Przysłup, Prysłop, Prysłup, Pryslip od rîpa „wąwóz, urwisko”: Rypa (Rudnicki J. 1939, s. 30) od redyk „gromadny wypęd owiec na odległe hale, także ich powrót w doliny”: Radyki od repede „szybki” (tu: o prądzie rzeki płynącej przez wieś): Rzepedź (Rieger J. 1969, s. 145) od sălaș „mieszkanie, siedziba, schronisko”: Szałas, Sałasz, Sałasziszcze, Sałaszisna/Sałaszczisna (Dwerniczek), Sałasyszcze (Krywe), Sałaszyce/Szałaszyszcze (Stuposiany), Szalasziszcze (Wołosate), Szałasisko od sihla „niski las na mokradłach”, w gwarze podh. sihła to „podmokły teren lub mokradło”: Sihła, Syhel, Syhlec, Sichla, Murzasichle, Sihelné od sopot „szum, bulgot, wodospad”, słowo prasłowiańskie popularne w nazwach geograficznych na całych Bałkanach i w Karpatach, w języku polskim i wschodniosłowiańskich nie występujePor. hasła sapać i sopel Bruckner A. (1957): Sopot, Sopotnia, Sopotnik od stinca „blok skalny”: Styna (Wetlina, Zatwarnica) (Hrabec S. 1950, s. 132), Stynia, Stińska (Beniowa), Stina, Styńcza (Wołosate) od țarina „pole uprawne”: Caryna (Bereżki) (Hrabec S. 1950, s. 33), Caryńskie od tarnița „przełęcz”: Tarnica (Hrabec S. 1950, s. 137) od turba „torf, darń”: Turbacz od Vlah „Wołoch”: Wołosate, Wołożyn, Wołosianka, Wołosinowa, Wołosice, Wołochówka, Wołoszyn, Hala Wołoszyńska, Wołosaty, Wołosatka od zavoi „nadrzeczny zagajnik”, zavoia „park”: Zawoja, Zawój od groapa „dół”, Grapa

Określnik etniczny W wielu nazwach miejscowości występuje określnik etniczny: Kobylnica Wołoska Królik Wołoski Ruda Wołoska Tyrawa Wołoska Kamionka Wołoska

Przypisy

Literatura Bruckner A. (1957). Słownik etymologiczny języka polskiego. Warszawa: WP Dobrowolski K. (1938). Dwa studia nad powstaniem kultury ludowej w Karpatach Zachodnich. Osobne odbicie ze „Studiów historycznych ku czci S. Kutrzeby” (T. II). Kraków Hrabec S. (1950). Nazwy geograficzne Huculszczyzny. Prace onomastyczne. Kraków Rieger J. (1966b). Z toponomastyki bojkowskiej i łemkowskiej. Lespedar i inne nazwy wołoskie. [W:] Slavia Orientalis (T. 15). 95–100 Rieger J. (1969). Nazwy wodne dorzecza Sanu. Prace Onomastyczne 12. Warszawa – Wrocław – Kraków: Wyd. PAN Rieger J. (1995). Słownictwo i nazewnictwo łemkowskie. Warszawa: Semper Rozwadowski J. (1914a). O nazwach geograficznych Podhala. Pamiętnik PTT (R. XXXV). 1–7. 61. Rozwadowski J. (1914b). Beskidy. [W:] Język Polski II. 169–164 Stieber Z. (1934). Nazwy miejscowe pasma Gorców w Beskidzie Zachodnim. [W:] Lud Słowiański (T. III). 213–265 Stieber Z. (1949). Toponomastyka Łemkowszczyzny. (Cz. II). Nazwy terenowe. Łódź: ŁTN Zieliński J. (2003). Do źródeł Wieprzówki. Andrychów: Polska Fundacja Ochrony Przyrody „PRONATURA” w Krakowie

Kategoria:Wołosi