Józef Kazimierz Pluta-Czachowski, „Gołdyn”, „Kuczaba”, „Paprzyca”, konspiracyjne nazwiska „Kazimierz Borkowski”, „Władysław Rusinek” (ur. 11 lutego 1898 w Kozłowie, zm. 5 sierpnia 1979 w Warszawie) – pułkownik dyplomowany piechoty Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, dwukrotny kawaler Orderu Virtuti Militari.

Życiorys Młodość i I wojna światowa Urodził się 11 lutego 1898 w Kozłowie. Syn Wincentego Pluty i Tekli z domu Gacek. W 1905 wziął udział w strajku szkolnym. Ukończył naukę w szkole podstawowej w Miechowie, a od 1909 kształcił się w Szkole Handlowej w Kielcach. Tam od 1910 działał w tajnym skautingu. Był członkiem Organizacji Młodzieży Niepodległościowej „Zarzewie” (od 1912) i Polskich Drużyn Strzeleckich (od 1914).

Od sierpnia 1914 służył w I Brygadzie Legionów Polskich jako podoficer. Od lutego 1917 kształcił się na kursie oficerskim w Zambrowie. Po kryzysie przysięgowym z lipca tego roku został internowany w obozie w Szczypiornie. Stamtąd został zwolniony w grudniu 1917. W tym też roku został zastępcą komendanta Obwodu Miechów Polskiej Organizacji Wojskowej, następnie został komendantem Obwodu Słomniki oraz dowódcą lotnych oddziałów bojowych w Podokręgu Miechów. W tym czasie działał pod pseudonimem „Gołdyn”. Od młodości używał drugiego nazwiska Czachowski oraz imienia Kazimierz.

Służba wojskowa w II RP W 1918 wstąpił do Wojska Polskiego. Brał udział w wyprawie kijowskiej w ramach 18 DP Współorganizował w Miechowie 25 pułk piechoty, stacjonujący w kolejnych latach w Piotrkowie, gdzie był dowódcą plutonu i kompanii oraz referentem oświatowym. W czerwcu 1919 krótkotrwale w 149 pp. W 1921 brał udział w III powstaniu śląskim (doprowadził grupę ochotników i był oficerem łącznikowym).

W latach 1921–1922 ukończył naukę Szkole Podchorążych Piechoty. Następnie przydzielony do Przysposobienia Wojskowego. Ukończył pierwszy kurs instruktorski pw w Centralnej Wojskowej Szkole Gimnastyki i Sportów w Poznaniu, po czym został instruktorem pw w Powiatowej Komendzie Uzupełnień Piotrków. Potem został referentem oddziału wyszkolenia w sztabie Dowództwa Okręgu Korpusu Nr IV w Łodzi.

W 1924 eksternistycznie zdał egzamin dojrzałości w gimnazjum w Łodzi. W latach 1926–1928 był słuchaczem Kursu Normalnego Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie. Z dniem 31 października 1928, po ukończeniu kursu i uzyskaniu dyplomu naukowego oficera Sztabu Generalnego, otrzymał przydział służbowy do 7 Dywizji Piechoty na stanowisko oficera sztabuDziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 14 z 05.11.1928 r., s. 364-365.. Po ukończeniu WSW poświęcił się pracy na rzecz PW w skali całego kraju. W 1929 został komendantem Okręgu Nr IV Łódzkiego Związku Strzeleckiego i oficerem do prac Przysposobienia Wojskowego w dyspozycji dowódcy Okręgu Korpusu Nr IV w Łodzi. W 1932 włączony do grona honorowych (dożywotnich) członków rady naczelnej ZS. Był oficerem Związku Strzeleckiego w stopniu inspektora.

Jesienią 1932 roku został przeniesiony do Państwowego Urzędu Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego w Warszawie na stanowisko szefa sztabu Komendy Głównej Związku StrzeleckiegoDziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 13 z 9 grudnia 1932 roku, s. 414.. Latem 1934 roku został przeniesiony do 85 pułku piechoty w Nowej Wilejce na stanowisko dowódcy batalionuDziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 11 z 7 czerwca 1934 roku, s. 159.. W 1936 został szefem Oddziału Wyszkolenia w Dowództwie Korpusu Ochrony Pogranicza w Warszawie. Od tego czasu zgłębiał tajniki działań wywiadowczych i dywersyjno-bojowych na tyłach nieprzyjaciela.

II wojna światowa W trakcie kampanii wrześniowej był szefem sztabu 18 Dywizji Piechoty wchodzącej w skład Samodzielnej Grupy Operacyjnej „Narew”. Po tym jak przebił się przez oblężenie Andrzejewa będąc rannym zdołał jeszcze przez kilka dni dowodzić grupą żołnierzy.

Po klęsce wrześniowej postanowił przedostać się do Armii Polskiej formowanej we Francji, jednak w Krakowie natknął się na mjr. Kazimierza Kierzkowskiego (znanego z ZS), który wciągnął go do pracy konspiracyjnej w tworzonej wówczas Organizacji Orła Białego. Jako komendant główny tej organizacji używał pseudonimu z czasów POW tj. „Gołdyn”

W 1940 przeszedł do Związku Walki Zbrojnej przymując pseudonim „Paprzyca”. Stanął na czele kierownictwa walki czynnej w sztabie komendy obszaru Kraków-Śląsk ZWZ i był zastępcą komendanta obszaru Tadeusza Komorowskiego. Po przeniesieniu do Warszawy od połowy 1941 został szefem Oddziału V-O (dowodzenie i łączność) w sztabie komendy ZWZ-AK i zastępcą szefa sztabu Komendy Głównej ZWZ-AK do spraw technicznych. W tym okresie działał pod pseudonimem „Kuczaba”. Jako szef Oddziału V-O odegrał kluczową rolę w tworzeniu i rozbudowywaniu łączności technicznej oraz odbioru zrzutów ludzi, sprzętu, poczty i pieniędzy.

Wziął udział w powstaniu warszawskim. Dowodził ewakuacją KG AK z Woli na Stare Miasto. 4 września 1944 został ciężko ranny podczas bombardowania gmachu PKO przy ul. Jasnej. Do końca powstania leczył się w szpitalu przy ul. Lwowskiej. Opuścił stolicę wraz z ludnością cywilną z zamiarem kontynuowania działalności konspiracyjnej. Dostał się do obozu przejściowego w Pruszkowie, następnie do obozu w Braunschweig na terenie Rzeszy. Później skierowany został na roboty przymusowe do Wendeffen, niedaleko Wolfenbüttel. W grudniu 1944 został zwolniony ze względu na zły stan zdrowia. Wrócił do kraju, gdzie szybko nawiązał kontakt z Komendą Główną AK w Częstochowie.

Życie i działalność w PRL W styczniu 1945 został aresztowany przez NKWD w okolicach Częstochowy. Do grudnia 1945 był internowany w Kazachstanie. Po powrocie do Warszawy prowadził wspólnie z płk. Janem Mazurkiewiczem i płk. Janem Gorazdowskim „Bazar Krajowy” przy ul. Nowogrodzkiej. 13 stycznia 1949 został aresztowany przez funkcjonariuszy MBP. Wyrokiem Wojskowego Sądu Rejonowego w Warszawie z 7 grudnia 1953 otrzymał karę 15 lat pozbawienia wolności. Od kwietnia 1954 był osadzony w Centralnym Więzieniu Karnym w Rawiczu, skąd w listopadzie 1955 został warunkowo zwolniony.

W 1956 został prawnie zrehabilitowany. Nie podjął już pracy zawodowej ze względu na pogarszający się stan zdrowia. Od 1967 przebywał na rencie dla zasłużonych. W latach 70. był kierownikiem Komisji Historycznej 18 Dywizji Piechoty, która m.in. wnioskowała o pośmiertne przyznanie orderu Złotego Krzyża Virtuti Militari dla swego byłego dowódcy, Stefana Kosseckiego. W 1977 zaangażował się w działalność Ruchu Obrony Praw Człowieka i Obywatela. We wrześniu tego samego roku był uczestnikiem I Spotkania Ogólnopolskiego ROPCiO.

thumb|Grób płk dypl. Kazimierza Pluty-Czachowskiego Zmarł w Warszawie 5 sierpnia 1979 roku, pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie (kwatera B20-3-3)Wyszukiwarka cmentarna – Warszawskie cmentarze. Na podstawie Decyzji Nr 47/MON z dnia 23 maja 2023 roku jego imię nadano 10 Wrocławskiemu Pułkowi Dowodzenia.

Upamiętnienie Na podstawie relacji Kazimierza Pluty-Czachowskiego w 1987 wydano książkę pt. Organizacja Orła Białego. Zarys genezy, organizacji i działalności.

Tablica pamiątkowa honorująca płk. dypl. Kazimierza Plutę-Czachowskiego została ustanowiona w kościele św. Jacka w Warszawie.

Awanse kapitan – 1 grudnia 1924 ze starszeństwem z dniem 15 sierpnia 1924 i 36 lokatą; major – 17 grudnia 1931 ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1932 i 25 lokatąDziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 12 z 18.12.1931 r. podpułkownik – ze starszeństwem z dniem 19 marca 1939 roku i 55. lokatą w korpusie oficerów piechoty pułkownik – rozkazem z 24/25 marca 1943 ze starszeństwem z dniem 20 marca 1943

Ordery i odznaczenia Krzyż Złoty Orderu Wojennego Virtuti Militari Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari nr 12511 Krzyż Niepodległości (12 marca 1931) „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”. Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (10 listopada 1933) „za wytrwałą pracę społeczną w Związku Strzeleckim”. Krzyż Walecznych (siedmiokrotnie, po raz pierwszy w 1921)Rozkaz Ministra Spraw Wojskowych L. 2142 z 1921 r. (Dziennik Personalny z 1922 r. Nr 1, s. 74) Złoty Krzyż Zasługi (18 lutego 1939) „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”. Srebrny Krzyż Zasługi (17 marca 1930) „za zasługi na polu przysposobienia wojskowego”. Odznaka za Rany i Kontuzje Order Krzyża Orła III klasy (1935, Estonia) Krzyż Zasługi Obrońców (1936, Łotwa)Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych nr 2/1936, s. 22

Przypisy

Bibliografia

Wojskowy Przegląd Historyczny, Nr 4 (90), Warszawa 1979, s. 299.

Linki zewnętrzne Kazimierz Pluta-Czachowski w świetle materiałów Służby Bezpieczeństwa (zapis panelu o książce)

Kategoria:Członkowie Organizacji Młodzieży Niepodległościowej „Zarzewie” Kategoria:Członkowie Organizacji Orła Białego Kategoria:Członkowie Polskich Drużyn Strzeleckich Kategoria:Członkowie Przysposobienia Wojskowego Kategoria:Deportowani na roboty przymusowe przez nazistowskie Niemcy w Polsce 1939–1945 Kategoria:Działacze ROPCiO Kategoria:Komendanci Obwodów POW Kategoria:Legioniści internowani po kryzysie przysięgowym w Szczypiornie Kategoria:Ludzie urodzeni w Kozłowie (powiat miechowski) Kategoria:Ludzie związani z Miechowem Kategoria:Ludzie związani z Kielcami Kategoria:Ludzie związani ze Słomnikami Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (siedmiokrotnie) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Zasługi Obrońców Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Złotym Orderu Virtuti Militari Kategoria:Odznaczeni Odznaką za Rany i Kontuzje Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Ofiary represji wobec Polaków i obywateli polskich w Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich 1945–1989 Kategoria:Oficerowie dyplomowani II Rzeczypospolitej Kategoria:Oficerowie piechoty Korpusu Ochrony Pogranicza Kategoria:Oficerowie Przysposobienia Wojskowego Kategoria:Oficerowie Związku Strzeleckiego (1919–1939) Kategoria:Oficerowie 25 Pułku Piechoty (II RP) Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Krzyża Orła Kategoria:Polscy skauci Kategoria:Polscy zesłańcy do Kazachstanu Kategoria:Polscy zesłańcy w Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich Kategoria:Polskie ofiary represji stalinowskich Kategoria:Pułkownicy piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Szefowie Oddziałów Komendy Głównej AK Kategoria:Szefowie sztabu 18 Dywizji Piechoty (II RP) Kategoria:Uczestnicy III powstania śląskiego Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1898 Kategoria:Więźniowie Dulagu 121 Pruszków Kategoria:Więźniowie polityczni w Polsce Ludowej 1944–1956 Kategoria:Więźniowie więzienia w Rawiczu (Polska Ludowa) Kategoria:Zmarli w 1979 Kategoria:Żołnierze Legionów Polskich 1914–1918