thumb|220px|Orle Gniazda thumb|220px|Ruiny zamku w Olsztynie thumb|220px|Ruiny zamku w Mirowie thumb|220px|Zamek w Bobolicach thumb|220px|Ruiny zamku Ogrodzieniec w Podzamczu thumb|220px|Zamek w Będzinie alt=Ruiny zamku w Rabsztynie|mały|220x220px|Ruiny zamku w Rabsztynie thumb|220px|Ruiny zamku Tenczyn w Rudnie thumb|220px|Ruiny zamku Lipowiec w Babicach thumb|220px|Zamek Pieskowa Skała w Sułoszowej Orle Gniazda – system średniowiecznych zamków, niegdyś strzegących granicy Królestwa Polskiego. Większość z zamków na tym obszarze została wybudowana na trudno dostępnych wapiennych skałach (na podobieństwo orlich gniazd) Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej, prawdopodobnie z polecenia króla Kazimierza Wielkiego w celu ochrony Krakowa na wypadek najazdów wojsk czeskich Jana Luksemburskiego od strony Górnego Śląska, które nastąpiły w 1327 i w 1345 roku.
Zamki królewskie Zamkami królewskimi znajdującymi się na tym terenie były: zamek w Bobolicach zamek w Brzeźnicy zamek w Krzepicach zamek w Lelowie wraz z otoczonym murami miastem zamek w Ojcowie zamek w Olkuszu wraz z otoczonym murami miastem zamek w Olsztynie zamek w Ostrężniku zamek w Rabsztynie zamek w Ryczowie zamek w Wieluniu wraz z otoczonym murami miastem zamek w Żarnowcu
Zamki prywatne Powyższe zamki były wsparte przez zamki prywatne: zamek w Białym Kościele zamek w Bydlinie zamek w Siewierzu zamek w Dankowie zamek w Korzkwi zamek w Koziegłowach zamek Lipowiec zamek w Mirowie zamek w Morawicy zamek w Morsku zamek Pieskowa Skała Zamek Sielecki zamek w Smoleniu zamek w Sławkowie zamek Ogrodzieniec zamek Tenczyn zamek Udórz
Strażnice Strażnica Łutowiec Strażnica Przewodziszowice Strażnica Suliszowice Ponadto istniały strażnice w takich miejscowościach jak: Dubie, Giebło, Klucze, Kwaśniów, Częstochowa-Mirów, Wiesiółka, Złoty Potok.
Szlak turystyczny
Większość zamków łączy czerwony znakowany szlak turystyczny, tzw. Szlak Orlich Gniazd liczący ok. 163 km długości.
Na trasie tego szlaku znajdują się ruiny zamków: Olsztyn, Ostrężnik, Mirów, Morsko, Ogrodzieniec, Smoleń, Bydlin, Rabsztyn i Ojców oraz odbudowane zamki w Pieskowej Skale i Bobolicach. Napotkamy na nim także pałace w Złotym Potoku i Pilicy.
Szlak przebiega również przez szereg rezerwatów przyrody. Pierwszymi ciekawymi miejscami są olsztyńskie rezerwaty: Zielona Góra i Sokole Góry. Dalej szlak biegnie przez Rezerwat Parkowe, rezerwaty Ostrężnik, Góra Zborów i Smoleń oraz Ojcowski Park Narodowy.
Szlak zaczyna się w centrum Częstochowy obok kościoła św. Zygmunta, a kończy w pobliżu Wawelu w Krakowie. Prawie cały szlak wiedzie bardzo urozmaiconym, skalistym terenem z wieloma osobliwościami przyrodniczymi i historycznymi. Po drodze napotykamy również wiele zabytkowych kościołów, m.in. w następujących miejscowościach: Olsztyn Zrębice Złoty Potok Niegowa Pilica Giebułtów
Wytyczono również alternatywny Szlak Warowni Jurajskich prowadzący przez miejsca pominięte przez Szlak Orlich Gniazd.
Zobacz też Wyżyna Krakowsko-Częstochowska Zamki nad Dunajcem
Kategoria:Turystyka na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej