Irackie Siły Powietrzne () – część irackich sił zbrojnych odpowiedzialnych za powietrzne operacje wspomagające wojska lądowe, zapewnienie obrony przestrzeni powietrznej, ewakuacja medyczna i rozpoznanie. Przed drugą wojną w Zatoce Perskiej lotnictwo irackie bazowało na sprzęcie produkcji radzieckiej i rosyjskiej, np.: w momencie rozpoczęcia wojny lotnictwo irackie dysponowało 10 sztukami samolotów MiG-29. Zostały zniszczone całkowicie podczas II wojny w Zatoce Perskiej.
Historia mały|Symbol irackich sił powietrznych używany w latach 1931–2003 I wojna światowa przyniosła rozpad Imperium Osmańskiego, a Irak stał się domeną brytyjską. W 1921 roku ogłoszono powstanie Królestwa Iraku. Pomimo tego brytyjscy urzędnicy administracji stanowili istotną rolę w polityce kraju. Skutkowało to inicjatywą utworzenia sił powietrznych. 1 września 1927 roku przyjęto na kurs lotniczy sześciu wytypowanych żołnierzy z Iraku do Cranwell. Po ukończeniu nauki dokonali oni przelotu z Wielkiej Brytanii do Iraku na samolotach De Havilland DH-60M Gipsy Moth. Trasa przelotu przebiegała przez: Paryż, Mediolan, Zagrzeb, Stambuł, Ankarę, Aleppo. IQAF został założony 22 kwietnia 1931 roku, w dniu przylotu pilotów po oficjalnym przywitaniu.
Główną bazą irackiego lotnictwa było Washash w pobliżu stolicy kraju Bagdadu. Irak dysponował wówczas tylko pięcioma pilotami wojskowymi. Byli to Natiq Mahomet Khalil al-Tay, Mahomet Ali Jawad, Hafdhi Aziz, Akrem Talib Mushtaq i Musa Ali.
W 1932 roku po uzyskaniu niepodległości kraj wstąpił do Ligi Narodów. Królewskie Irackie Siły Powietrzne – RIAF, dokonały w tym okresie zakupów kolejnych samolotów: DH-60M Gipsy Moth, DH-80 Puss Moth, DH-82 Tiger Moth, DH-84 Dragon, DH-90 Dragonfly, Hawker Nisr. Zadania jakie wykonywano to nalotu przeciwko plemiennym przewrotom. W 1937 roku z Włoch zakupiono bombowce Savoia-Marchetti SM-79B oraz Breda 65. W 1940 roku z Stanów Zjednoczonych zakupiono Douglas DB-8A-4, a z Wielkiej Brytanii samoloty Gloster Gladiator i Avro Anson.
3 kwietnia 1941 roku doszło w kraju do antybrytyjskiego przewrotu. W trakcie akcji pacyfikujących rebeliantów III Rzesza przesłała jako wsparcie samoloty Messerschmitt Bf 110 i Heinkel He 111. W trakcie przewrotu brytyjski RAF zniszczył większość posiadanego sprzętu przez RIAF. Po zakończeniu II Wojny Światowej konieczne stało się odbudowanie floty powietrznej. W 1947 roku zakupiony samoloty Hawker Fury FB.11. W 1948 roku Irak użył lotnictwa przeciw powstającemu państwu Izrael, operując z lotnisk położonych w Jordanii i Syrii. W 1953 roku zadebiutowały w jednostkach pierwsze samoloty odrzutowe De Haviland Vampire FB.52 oraz T.55. Dokupiono w następnej dekadzie: De Havilland Venom FB.1, FB.50 oraz szkolne DHC-1 Mk 20, Hunting Percival Provost T.53 i North American Harvad MK IIB, transportowce: Bristol Freighter Mk 31M i De Havilland Dove i śmigłowce Westland DragonflyWieliczko L.A., Siły Powietrzne Iraku, [w:] Lotnictwo, t. XXII, Magnum-X Sp. z o.o., 5 kwietnia 2019 (207), s. 24, ISSN 1732-5323.
W 1958 roku doszło do rewolucji w której zmienił się charakter rządów z monarchii na republikę. Wówczas polityka państwa zmieniła się na kierunek wschodni. Nazwa sił powietrznych została zmieniona na Irackie Siły Powietrzne. Zakupiono wówczas od ZSRR i krajów Układu Warszawskiego samoloty i śmigłowce: MiG-15, MiG-17, MiG-19, MiG-21, Ił-28, Tu-16, Avia C-11, An-2, Ił-14, An-12B, Mi-1 i Mi-4. Po kolejnych próbach zmian władzy z Wielkiej Brytanii dokupiono więcej Hunterów oraz BAC Jet Provost T.52 i śmigłowce Westland Wessex Mk 52. W 1967 roku podczas wojny sześciodniowej Irak stracił większość swojego lotnictwa po nalotach izraelskich na jego bazy lotnicze. 6 Czerwca IQAF strącił jedynie 2 izraelskie samoloty.
Na przełomie lat 60/70 XX wieku dokonano uzupełnień floty powietrznej w ZSRR. Zakupiono wówczas: MiG-21, Su-7, Su-20, Tu-22, An-24, An-26, Mi-8; z Czechosłowacji: Zlin Z-326/526F i Aero L-29 Delfin; z Szwajcarii: FAA AS202-18A Bravo i z Polski śmigłowce Mi-2.
Podczas Wojny Jom Kippur w październiku 1973, iraccy piloci przeprowadzili jako pierwsi atak na izraelskie siły, niszcząc 12 samolotów. Utracono wówczas około 30 samolotów. W 1974 roku podczas walk z powstaniem kurdyjskim na północy kraju stracono 15 samolotów od artylerii przeciwlotniczej. W lipcu 1979 roku Saddam Husajn został przywódcą kraju. W wojnie z Iranem, która była kosztowna i krwawa IQAF nie odegrał znaczącej roli strategicznej. Liczebność floty powietrznej wzrosła w tym okresie do roku 1990 z 340 do 700 maszyn. Taka liczba spowodowała, że w tym momencie były to najliczniejsze siły powietrzne na Bliskim Wschodzie. Nowe nabytki obejmowały: z Francji: Dassault Mirage F1EQ/BQ i wypożyczenie Super Etendard oraz śmigłowce Aérospatiale SA321H Super Frelon, SA316B Alouette III, SA342K Gazelle, AS330 Puma; z ZSRR: MiG-23, MiG-25, MiG-29, Su-22, Su-25, Su-24, Ił-76, Mi-6, Mi-24; z Czechosłowacji: Aero L-39 Albatros; z Brazylii: EMB-312 Tucano; z Szwajcarii: Pilatus PC-7 i PC-9; z Chin: F-7M, H-6; z Niemiec: MBB Bo-105 i BK-117A.
17 maja 1987 roku myśliwce Mirage F1 (lub według poźniejszych dekomuentacji Falcon 50) dokonały udanego nalotu na z wykorzystaniem dwóch rakiet Exocet na amerykańską fregatę USS „Stark”. W ataku zginęło 37 marynarzy i 21 zostało rannych.
Wojna w Zatoce Perskiej 1991 W sierpniu 1990 roku Irak dokonał inwazji na Kuwejt okupując sąsiednie państwo.
Podczas wielonarodowej operacji Desert Storm irackie lotnictwo zostało zniszczone przez wojska koalicji antyirackiej. W tych walkach amerykanie strącili 23 irackie maszyny, przy stratach 1 Panavia Tornado GR1A (RAF) na rzecz MiGa-29 i 3 inne maszyny USA (prawdopodobnie 2 F/A-18C) na rzecz MiG-25PDS. Na ziemi zniszczono 227 maszyn, drugie tyle uszkodzonych na zawsze pozostało uziemionych. W ramach porozumienia Iran-Irak w lutym 1991 roku część samolotów uciekła do Iranu na czas wojny. Wśród nich było ponad 100 samolotów, w tym głównie Su-22, Su-24, Mirage F1 i Ił-76. Po zakończeniu wojny Iran zarekwirował samoloty bojowe Iraku jako rekompensatę za wojnę iracko-irańską, a część z nich wcielił do swoich sił zbrojnych.
Po zakończeniu wojny w zatoce perskiej na usługach Iraku zostało jedynie kilka Tu-22 i kilka szwadronów samolotów radzieckich MiG-25, nabytych w 1979 roku, i pojedyncze maszyny, które ocalały po bombardowaniach. Próby nabycia nowego sprzętu zostały storpedowane przez amerykańskie embargo oraz sankcje ONZ na uzbrojenie i części zapasowe. Utworzono wówczas także strefę zakazu lotów. Ponadto większość irackich samolotów była uszkodzona. Do roku 2003 sprawnych zostało około 70 samolotówWieliczko L.A., Siły Powietrzne Iraku, [w:] Lotnictwo, t. XXII, Magnum-X Sp. z o.o., 5 kwietnia 2019 (207), s. 25, ISSN 1732-5323.
Okres po 2003 Podczas inwazji na Irak w 2003 roku irackie siły powietrzne zostały ukryte by uniknąć zniszczenia. Zostały one odnalezione po zajęciu Iraku przez wojska amerykańskie, gdy armia iracka została rozbita lub dokonała kapitulacji. Po zainstalowaniu w kraju amerykańskiej administracji wydano dekret 23 maja 2003 roku, który rozwiązał struktury sił zbrojnych i władz. 22 sierpnia 2003 roku Paul Bremer decyzją nr 22 zarządził odbudowę sił zbrojnych w tym sił powietrznych. Sturktury organizacyjne zakończono tworzyć 2 sierpnia 2004 roku. Jordania dostarczyła dwa samoloty SB7L-360 Seeker. W styczniu 2005 roku Jordania sprzedała obserwacyjne SAMA CH2000 i używane UH-1H Huey. USAF przekazało trzy samoloty C-130E. Zjednoczone Emiraty Arabskie zasponsorowały siedem Comp Air 7SLX (30 maja 2005 r. jeden z nich rozbił się w katrastrofie i pod koniec 2007 wycofane samoloty z użycia) oraz oddały używane Augusta-Bell AB-206B-3 JetRanger. W grudniu 2004 irackie ministerstwo obrony narodowej podpisało dwa kontrakty o wartości 132 milionów $. Pierwszy kontrakt obejmował dostawy 20 polskich śmigłowców PZL W-3 Sokół. Kontrakt anulowano w 2005, a dwa testowe W-3 zwrócono.
W pierwszych latach maszyny kupowano ze środków pomocowych USA lub za pośrednictwem Pentagonu, aktualnie IQAF dywersyfikuje dostawców, aby uzyskać lepsze ceny.
Po roku 2005 starano się o zakup samolotów i śmigłowców z różnych źródeł, zarówno na rynku pierowtnym jak i wtórnym. Zakupiono z USA: Cessna 172S Skyhawk i 208 Grand Caravan, Beechcraft King Air 350ER, T-6A Texan II, Bell 407 ARH, OH-58C Kiowa, a także rosyjskie używane Mi-17, z który część dostarczyła polska firma Bumar. Z Francji zakupiono Aérospatiale SA342M Gazelle i Eurocopter EC635. W 2008 roku zmeniono godło Irackich Sił Powietrznych. W 2010 roku przekazano do Loctnictwa Wojsk Lądowych wszystkie śmigłowce.
Przez kilka lat Irak był zainteresowany zakupem myśliwców F-16, wyrażając zapotrzebowanie na 96 sztuk. Kongres USA był sceptyczny wobec dostarczania nowoczesnego uzbrojenia do niestabilnego kraju. W 2010 roku zaproponowano sprzedaż 18 sztuk w zubożałej wersji oznaczonej F-16IQ za zawyżoną cenę, ponad 4 mld USD, na którą Bagdad nie wyraził zgody. W 2011 roku podpisano kontrakt na 12 F-16C i 6 F-16D w wersji Block 52 za około 3 mld USD, wniesiono także o zgodę na sprzedaż kolejnych 18 samolotów za około 2,3 mld USD. Pentagon potwierdził wcześniej wpłatę 1,5 mld USD na poczet uruchomienia ich produkcjiIraq makes first payment for 18 F-16s. W 2012 Irak potwierdził, że wykorzysta opcję na dalszych 18 sztuk.
W latach 2010-2020 udało się otrzymać: z Czech: Aero L-159A i L-159T1; z USA C130J-30 Super Hercules; z Serbii UTVA Lasta 95N; z Ukrainy An-32B; z Rosji Su-25 oraz z Korei KAI T-50IQ.
W 2012 roku Rosja poinformowała o zawarciu z Irakiem kontraktu na 30 śmigłowców szturmowych Mi-28NE oraz 42 zestawy obrony przeciwlotniczej Pancyr-S1 i modernizację czołgów T-72 w umowie wartej 4,2 miliarda USD.Iraq Buys Russian Attack Helicopters and Anti-Aircraft Missiles in $4.2 Billion Deal. 12 grudnia 2013 Irak podpisał kontrakt na 24 samoloty szkolno-bojowe KAI T-50 Golden EagleIraqi air force orders 24 KAI T-50s..
5 listopada 2015 roku w irackiej bazie Balad wylądowały 2 lekkie samoloty bojowe L-159A ALCA (nr 5903 i 5904). W sierpniu 2014 roku Irak wynegocjował zakup 15 czeskich maszyn za kwotę około 30 mln USD. Z tego 10 samolotów będzie w jednomiejscowej wersji L-159A, 2 sztuki w dwumiejscowej wersji szkolno-bojowej L-159B, a dodatkowe 3 płatowce stanowić będę rezerwę części zamiennych. Dostawy mają zakończyć się w 2017 roku. Samoloty te stanowić będą istotne wzmocnienie w walkach przeciwko Państwu Islamskiemu. 4 irackie maszyny to używane samoloty z zasobów czeskich sił powietrznych, pozostałe będę faktycznie nowe, mimo iż wyprodukowane w 2003 roku były hangarowane w fabryce z nadprodukcji.
Sturkutra organizacyjna Dowództwo Sił Powietrznych jest to organ powołany do dowodzenia i kierowania siłami powietrznymi. Siedziba znajudje się w stolicy kraju – Bagdadzie. Obowiązkami jest szkolenie, nadzór nad fukcjonowaniem, zaopatrzenie, utrzymanie infrasturktury i rozwój jednostek. Podstawową jednostką taktyczna jest dywizjon, który w zależności od przeznaczenia posiada od kilku do 30 samolotów. Dywizjony grupują się w skrzydła w liczbie czterechWieliczko L.A., Siły Powietrzne Iraku, [w:] Lotnictwo, t. XXII, Magnum-X Sp. z o.o., 5 kwietnia 2019 (207), s. 26-27, ISSN 1732-5323.
Skrzydło MyśliwskieWyposażenie:Miejsce stacjonowania:9 Dywizjon MyśliwskiF-16115 Dywizjon TaktycznyL159A L159T1Balad109 Dywizjon SzturmowySu-25Al-SalamSkrzydło Transportowe23 Dywizjon TransportowyC-130E C-130J-30New Al-Muthana33 Dywizjon TransportowyAn-32BNew Al-MuthanaSkrzydło Rozpoznawcze70 Dywizjon RozpoznawczySB7L-360 CH2000 MTSAAl-Ali87 Dywizjon RozpoznawczyKing Air 350ERNew Al-Muthana3 Dywizjon RozpoznawczyAC-208 RC-208 TC-208Al-HurrijjaSkrzydło Szkolenia Lotniczego201 Dywizjon SzkoleniowyCessna 172SBalad202 Dywizjon SzkoleniowyLasta 95NBalad203 Dywizjon SzkoleniowyT-6ABalad204 Dywizjon SzkoleniowyT-50IQBalad
Szkolenie pilotów