Homalocefal – rodzaj roślinożernych wymarłych dinozaurów ptasiomiednicznych z infrarzędu pachycefalozaurów. Żył na terenie dzisiejszej Mongolii w kredzie późnej około 80 milionów lat temu.
Odkrycie i nazwa lewo|mały|275x275px|Rekonstrukcja budowy homalocefala w oparciu o znalezione skamieniałości Takson został odkryty w skałach formacji Nemegt w Mongolii przez zespół badawczy pod kierownictwem Teresy Maryańskiej i Halszki Osmólskiej w 1974 roku i opisany jako Homalocephale calathocercos. Gatunek typowy został opisany na podstawie należących do holotypu MPC-D 100/1201 niekompletnej czaszki, fragmentów mostka, 6 kręgów krzyżowych, 10 kręgów grzbietowych z przymocowanymi żebrami, 29 kręgów ogonowych, kilku niekompletnych szewronów, niepełnej miednicy, lewej kości udowej, fragmentów kości piszczelowej, kości strzałkowej, kości skokowej, kości śródstopia, a także skamieniałych ścięgien ogonowych.
Nazwa Homalocephale calathocercos odnosi się do fizycznych cech dinozaura. Nazwa rodzajowa Homalocephale, odnosi się do płaskiej czaszki dinozaura (gr. homalos – płaski, równy; kephalē – głowa). Epitet gatunkowy calathocercos nawiązuje do ścięgien ogonowych, które splatały się w kształt kosza (gr. kalathos – kosz, kerkos – ogon).
Budowa thumb|left|Czaszka homalocefala, Muzeum Ewolucji PAN w Warszawie Czaszka Jak pozostałe azjatyckie pachycefalozaury, homalocefal zamiast wypukłego sklepienia miał szerokie płaskie czoło, które okalały liczne kostne guzki. Z przodu czaszki znajdują się duże okrągłe oczodoły, pod którymi również dostrzec można kostne wyrostki. Nad oczodołem znajduje się wyraźnie zarysowany szew wieńcowy. W tylnej części czaszki znajdują się długie doły skroniowe. Mimo płaskiej czaszki i widocznych szwów na czaszce, które są charakterystyczne raczej dla młodych osobników, paleontolożki doszły do wniosku, że należy ona do dorosłego osobnika.
Szkielet pozaczaszkowy Na podstawie znalezionych kości oraz porównań do pokrewnego prenocefala oszacowano, że homalocefal mierzył ok. 1,8 m długości.
Klasyfikacja W 2010 roku Nick Longrich et al. doszli do wniosków, że płaskogłowi przedstawiciele pachycefalozaurów nie są oddzielnymi taksonami, a raczej niedojrzałymi jeszcze pachycefalozaurami o kopulastej budowie czaszki. W oparciu o te ustalenia odrzucali odrębność homalocefala, zamiast tego traktując go jako młode innego pochodzącego z formacji Nemegt taksonu – prenocefala. Pogląd ten pokrywał się z opublikowaną w 2009 roku analizą Jacka Hornera i Marka Goodwina, którzy w swojej pracy stawiali tezę, że amerykańskie pachycefalozaury – drakoreks i stygimoloch – to w rzeczywistości młode osobniki pachycefalozaura.
W 2018 roku zespół Davida Evansa informował o odkryciu nowych skamielin młodych prenocefali. Co istotne, naukowcy zauważyli że już u młodych prenocefali czaszka ma kopulasty kształt. Ustalenia te pozwoliły potwierdzić odrębność taksonów Prenocephale i Homalocephale.
Poniższy kladogram uwzględniający homalocefala wg Evans et al.
Paleobiologia Naukowcy nie mają pewności co do diety homalocefala, jak i innych pachycefalozaurów. Posiadając małe, karbowane zęby, zwierzęta te raczej nie mogły żywić się twardymi, włóknistymi pędami roślin, preferowały raczej miękkie liście, nasiona i owoce. Ze względu na podobieństwa do uzębienia teropodów, zdolnego rozrywać tkanki zwierzęce, możliwe jest, że uzupełnieniem diety roślinnej mogły być także mięso i owady.
Przypisy
Kategoria:Dinozaury Azji Kategoria:Dinozaury kredy Kategoria:Pachycefalozaury