thumb , Jicchak Rabin (, ur. 1 marca 1922 w Jerozolimie, zm. 4 listopada 1995 w Tel Awiwie) – izraelski polityk i mąż stanu, dowódca wojskowy w stopniu generała porucznika (raw alluf), oficer dyplomowany Sił Obronnych Izraela. W latach 1964–1968 był szefem Sztabu Generalnego Sił Obronnych Izraela. Dwukrotnie premier Izraela – w latach 1974–1977 stał na czele siedemnastego, a w latach 1992–1995 dwudziestego piątego rządu Izraela.
W 1994 był laureatem pokojowej Nagrody Nobla, wspólnie z Jasirem Arafatem i Szimonem Peresem. Człowiek roku 1993 według magazynu Time wspólnie z Nelsonem Mandelą, Frederikiem de Klerkiem i Jasirem Arafatem. Został zamordowany w 1995 przez ultraprawicowego żydowskiego ekstremistę Jigala Amira, sprzeciwiającego się zawartemu z Palestyńczykami w 1993 porozumieniu z Oslo, otwierającemu drogę do powstania Autonomii Palestyńskiej. Był pierwszym szefem rządu, który był tzw. sabrą, czyli Żydem urodzonym w Palestynie, a także drugim, który zmarł w czasie pełnienia swojej funkcji (pierwszym był Lewi Eszkol, ale jego śmierć miała naturalny charakter).
Młodość thumb|left|Icchak Rabin z matką i siostrą Rachelą, 1927 Urodził się w Jerozolimie, wówczas w brytyjskim terytorium mandatowym Palestyny. Jego rodzice byli żydowskimi emigrantami z Europy Wschodniej.
Ojciec, Nehemiasz Rubitzow urodził się w 1886 we wsi Sydorowycze koło Iwankowa na Ukrainie, wówczas w Imperium rosyjskim. Jego ojciec zmarł, gdy był jeszcze dzieckiem, i Nehemiasz musiał pracować na utrzymanie rodziny. W wieku 18 lat wyemigrował do Stanów Zjednoczonych, gdzie przyłączył się do syjonistycznej partii lewicowej Poalej Syjon i zmienił swoje nazwisko na Rabin. Podczas I wojny światowej w 1917 wraz z grupą ochotników wstąpił do Legionu Żydowskiego. Po wojnie pozostał w brytyjskim Mandacie Palestyny.
Matka, Rosa Kohen urodziła się w 1890 w Mohylewie na Białorusi, wówczas w Imperium rosyjskim. Jej ojciec był rabinem, który sprzeciwiał się działalności ruchu syjonistycznego i wysłał córkę do chrześcijańskiej szkoły dla dziewcząt w Homlu. W 1919 Rosa wyemigrowała do Mandatu Palestyny i zamieszkała w kibucu nad jeziorem Tyberiadzkim. Potem przeprowadziła się do Jerozolimy, gdzie poznała Nehemiasza Rabina. W 1921 wzięli ślub. Icchak otrzymał imię na cześć dziadka, rabina Icchaka Kohena.
Po urodzeniu się Icchaka Rabina, jego rodzice przeprowadzili się do Hajfy, gdzie w 1925 urodziła się jego siostra Rachela. Ich ojciec pracował w firmie elektrycznej i ze względów zawodowych przenieśli się do Tel Awiwu. Zamieszkali w osiedlu mieszkaniowym Szabbazi. Ich matka podjęła tutaj pracę i została wybrana do Rady Miejskiej Tel Awiwu. Jesienią 1934 z jej inicjatywy otworzono szkołę żydowską w kibucu Giwat ha-Szelosza. Naukę w niej rozpoczął młody Icchak. W 1937 rozpoczął naukę w szkole rolniczej we wsi młodzieżowej Kadoorie. W pierwszym roku nauki zmarła matka Icchaka (chorowała na raka). Latem 1938 nastąpiło tymczasowe zamknięcie szkoły z powodu dużych wystąpień arabskich. Icchak, nie chcąc wracać do ojca, udał się do kibucu Ginnosar, gdzie przebywał ze starszym kolegą ze szkoły Jigalem Allonem. Nauczył się tutaj obsługi broni i nawiązał pierwszy kontakt z żydowską organizacją paramilitarną Hagana. Po powrocie do szkoły, kontynuował naukę i ukończył ją z wyróżnieniem latem 1940. W nagrodę za wyniki w nauce otrzymał stypendium na University of California w Stanach Zjednoczonych. Miał nadzieję zostać inżynierem systemów nawadniających. Jednak II wojna światowa pokrzyżowała te plany. Pod wpływem swojego przyjaciela, Mosze Netzera, przeprowadził się do kibucu Ramat Jochanan, gdzie pomagał w nauczaniu młodzieży.
Kariera wojskowa thumb|left|Icchak Rabin, 1948 thumb|left|Icchak Rabin (z lewej) i Jigal Allon, 1949 Podczas praktyki w kibucu Ramat Jochanan, wstąpił w 1941 do żydowskiej organizacji paramilitarnej Hagana. Jego zdolności wojskowe zostały dostrzeżone przez Jigala Allona, który zachęcił go do wstąpienia do kompanii szturmowych Palmach. W czerwcu i lipcu 1941 wziął udział w alianckiej operacji Exporter wymierzonej przeciwko francuskim rządom Vichy w Mandacie Syrii i Libanu. Uczestniczył w akcji, w której Mosze Dajan stracił oko. W 1943 Rabin przeszedł kurs dla oficerów i w 1945 został zastępcą dowódcy 1 Batalionu Palmach.
Po zakończeniu II wojny światowej stosunki brytyjsko-żydowskie w Palestynie były niezwykle skomplikowane. Źródłem licznych napięć było blokowanie przez brytyjskie władze napływu żydowskich imigrantów z Europy do Ziemi Izraela. Złapanych nielegalnych imigrantów umieszczano w obozie Atlit. Icchak Rabin otrzymał wówczas rozkaz przygotowania planu uwolnienia więźniów z obozu. W dniu 10 października 1945 członkowie kompanii szturmowych Palmach przeprowadzili atak na obóz i uwolnili 208 żydowskich więźniów. 29 czerwca 1946 Rabin został aresztowany i przetrzymywany w brytyjskim więzieniu przez pięć miesięcy. Po uwolnieniu Icchak zamierzał powrócić do swojego pierwotnego planu rozpoczęcia studiów inżynierskich, jednak Jigal Allon przekonał go do pozostania w wojsku. Pod koniec 1946 objął dowództwo 2 Batalionu Palmach. W owym czasie siły Palmach liczyły jedynie cztery bataliony, i 2 Batalion odpowiadał za obszar równiny Szaron i drogę z Tel Awiwu do Jerozolimy. W październiku 1947 został mianowany oficerem operacyjnym Palmach. Gdy pod koniec listopada 1947 wybuchła wojna domowa w Palestynie, Icchak Rabin podczas jazdy motocyklem został raniony w nogę. Pomimo wyzdrowienia, pozostał mu lekki bezwład w zranionej nodze. Pomimo to, objął w kwietniu 1948 dowództwo nad Brygadą Harel. Podczas I wojny izraelsko-arabskiej Icchak Rabin dowodził brygadą w ciężkich walkach bitwy o Jerozolimę. W trakcie bitwy o Ramat Rachel rozkazał podjęcie szturmu w celu odzyskania utraconego kibucu Ramat Rachel. Był zaangażowany w budowę i obronę Drogi Birmańskiej. W czerwcu 1948 uczestniczył w sporze o statek Altaleny pomiędzy dowództwem Sił Obronnych Izraela o organizacją paramilitarną Irgun. W lipcu był zastępcą dowódcy operacji Danny, podczas której zajęto dwa duże arabskie miasta Lidda i Ramla. Pod rozkazem wydalenia ich mieszkańców podpisał się Rabin. Później był szefem operacji na froncie południowym i jako zastępca Jigala Allona uczestniczył we wszystkich ważnych bitwach na pustyni Negew. Na początku 1949 był członkiem izraelskiej delegacji negocjującej porozumienia z Rodos. W sierpniu 1949 objął na dwa miesiące stanowisko szefa Południowego Dowództwa. Podczas wojny poznał swoją późniejszą żonę, Leę z domu Schlossberg. Mieli dwoje dzieci: Dalję (posłankę do Knesetu w latach 1999–2003) oraz Juwala.
Po wojnie nastąpiła restrukturyzacja Sił Obronnych Izraela, i wielu dowódców Palmach zostało zwolnionych z wojska. Pozycja Rabina również była zagrożona, jednak w listopadzie 1949 mianowano go szefem kursu dowódców batalionów. Na początku 1951 został mianowany szefem zarządzania operacyjnego w Sztabie Generalnym Sił Obronnych Izraela. W grudniu 1952 został wysłany do wojskowej szkoły sztabowej w Camberley w Wielkiej Brytanii. Rok później otrzymał awans na pułkownika. W latach 1956–1959 był szefem Północnego Dowództwa. Następnie powrócił do Sztabu Generalnego i w latach 1959–1961 był szefem zarządzania operacyjnego, a w latach 1961–1963 zastępcą szefa Sztabu Generalnego Sił Obronnych Izraela (w stopniu allufa).
Szef Sztabu Generalnego W dniu 25 grudnia 1963 otrzymał awans na generała porucznika (raw alluf) i został 7. szefem Sztabu Generalnego Sił Obronnych Izraela. Przez większość tego czasu, premier Lewi Eszkol pełnił równocześnie funkcję ministra obrony, dając Rabinowi dużą swobodę działania. Stworzył on nową metodę szkolenia wojskowego i nowy system dowodzenia. Stworzona w ten sposób nowa strategia wojskowa czekała na wypróbowanie w warunkach wojny.
W 1964 powstała Organizacja Wyzwolenia Palestyny, która rozpoczęła różnorodne działania terrorystyczne wymierzone przeciwko Izraelowi. Palestyńczycy otrzymywali przy tym szerokie wsparcie od sąsiednich państw arabskich. Siły Obronne Izraela przeprowadzały odwetowe operacje atakując bazy terrorystów na terytorium Libanu i Jordanii. W lipcu 1966 izraelska armia przeprowadziła dużą operację przeciwko syryjskim planom odwrócenia biegu źródeł rzeki Jordan. W dniu 13 listopada 1966 przeprowadzono operację Samoa zajmując kilka wiosek w okolicy Hebronu. Doszło wówczas do konfrontacji z jordańską armią. W dniu 7 kwietnia 1967 doszło do bitwy powietrznej nad Wzgórzami Golan, w której Izraelczycy zestrzelili sześć syryjskich samolotów myśliwskich MiG-21. Po bitwie izraelskie myśliwce przeleciały nad Damaszkiem. Kolejne incydenty doprowadziły do wojny sześciodniowej w 1967, w której Siły Obronne Izraela pokonały Egipt, Syrię i Jordanię. Izraelscy żołnierze zajęli Stare Miasto Jerozolimy, wraz z Zachodnim Murem i Wzgórzem Świątynnym. Generał Rabin był jednym z pierwszych, który odwiedził Stare Miasto. W uznaniu za odniesione zwycięstwo w wojnie sześciodniowej, Uniwersytet Hebrajski nadał mu honorowy stopień naukowy doktor honoris causa. Podczas tej uroczystości, w dniu 28 czerwca 1967 Icchak Rabin wygłosił słynne przemówienie na Górze Skopus. Wyraził w niej ducha izraelskiej armii i zyskał tym szerokie uznanie społeczne. 1 stycznia 1968 Rabin ustąpił ze stanowiska i odszedł z armii.
Kariera polityczna Po odejściu z armii, Rabin na swój własny wniosek, został w lutym 1968 mianowany na ambasadora Izraela w Stanach Zjednoczonych (do 1973). W ciągu tych pięciu lat promował „strategię współpracy” izraelsko-amerykańskiej, zapewniając duże dostawy amerykańskiego sprzętu wojskowego dla Sił Obronnych Izraela. Rabin był uznawany za osobę zbliżoną z Partią Republikańską i doradcą prezydenta ds. bezpieczeństwa narodowego Henrym Kissingerem.
Po powrocie do Izraela wstąpił do Partii Pracy. Podczas wojny Jom Kipur w październiku 1973 nie pełnił żadnej funkcji. W wyborach parlamentarnych 1973 Rabin został wybrany do VIII Knesetu, w którym zaangażował się w prace parlamentarnej komisji spraw zagranicznych i obrony. Premier Golda Meir powołała Icchaka Rabina na urząd ministra pracy. Rząd jednak podał się do dymisji w wyniku ogłoszenia raportu Komisji Agranata, która badała tło wybuchu wojny Jom Kipur. Doszło wówczas do walki o przywództwo nad Partią Pracy. W wewnętrznych wyborach Icchak Rabin otrzymał 298 głosów, a Szimon Peres otrzymał 254 głosy. W wyniku tego zwycięstwa, Rabin został 2 czerwca 1974 przywódcą Partii Pracy, która była zwycięska partią w wyborach parlamentarnych. W rezultacie Rabin został jedynym kandydatem na urząd premiera.
Pierwsza kadencja premiera thumb|Icchak Rabin w kibucu Elot (1975) thumb|Icchak Rabin i Jimmy Carter (1977) W dniu 3 czerwca 1974 Icchak Rabin został mianowany na 5. premiera Izraela. Był pierwszym premierem Izraela urodzonym w kraju. Pełniąc funkcję prezesa rady ministrów, równocześnie był ministrem komunikacji (do 20 marca 1975) i ministrem opieki społecznej (od 7 do 29 lipca 1975).
Na froncie działań politycznych, Icchak Rabin od samego początku swojej kadencji zaangażował się w proces pokojowy w konflikcie izraelsko-egipskim. Dzięki mediacji sekretarza stanu Stanów Zjednoczonych Henry’ego Kissingera, we wrześniu 1975 zostało podpisane dwustronne porozumienie. Zgodnie z umową, Izrael wycofał swoje wojska z półwyspu Synaj, tworząc strefę buforową kontrolowaną przez międzynarodowe siły pokojowe UNEF. W zamian Egipt złagodził bojkot ekonomiczny i zezwolił na swobodną żeglugę izraelskim statkom handlowym. Jako rekompensatę za opuszczenie półwyspu Synaj, Izrael otrzymał od Stanów Zjednoczonych gwarancje dostaw ropy naftowej oraz pomoc finansową. Jednak decyzja o opuszczeniu pól wydobywczych ropy naftowej na Synaju spotkała się z falą protestów społecznych, demonstracji i wystąpień opozycji, która sprzeciwiała się zawartemu porozumieniu.