thumb|240px|Pozostałości świątyni Apollina na terenie Kalapodi Abaj (gr. Ἄβαι, łac. Abae) – starożytne miasto greckie położone w północno-wschodniej części Fokidy, w pobliżu granicy Beocji, nad dopływem rzeki KefisosMała encyklopedia kultury antycznej A–Z. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1983, s. 9, .. Wraz z pobliskim Hyampolis usytuowane przy głównym szlaku łączącym beockie Orchomenos z lokrydzkim OpusF.E. Winter: Abae (Phokis, Greece). W: The Princeton encyclopedia of classical sites (ed. Richard Stillwell). Princeton (N.J.): Princeton University Press, 1976, ..
Zgodnie z twierdzeniem Arystotelesa przytoczonym przez Strabona, miasto zostało założone przez TrakówDer Kleine Pauly. Lexikon der Antike. T. 1. München: Deutscher Taschenbuchverlag, 1979, kol. 2, 12–30, ., którzy następnie wywędrowali na Eubeę, zasiedlając ją pod mianem AbantówWilliam Smith: Dictionary of Greek and Roman Geography. T. 1. London: Walton and Maberly/John Murray, 1854, s. 3.. Natomiast miejscowy mit głosił, że założycielami Abaj koloniści z Argos, pod wodzą Abasa, syna Linkeusa i Hypermnestry. Miasto słynęło z wyroczni Apollina z przydomkiem Abaeus, do której odwoływał się nawet król Lidii – KrezusBritannica – edycja polska. T. 1 (A-An). Poznań: Wydawnictwo Kurpisz, 1997, .. Mimo złupienia i spalenia sanktuarium przez Persów w 480 p.n.e., wyrocznia nadal pełniła swą funkcję i korzystali z niej np. Tebańczycy przed bitwą pod Leuktrami w niemal sto lat później. Ponownie spalona przez Beotów w czasie fokijskiej wojny świętej (352 p.n.e.), w czasach rzymskich została częściowo odbudowana przez cesarza HadrianaAbae. Ancient town, Greece. W: Encyclopædia Britannica online [dostęp 2024-11-01]. w zmniejszonej postaci. Poza nią Pauzaniasz naocznie poświadcza istnienie agory i teatru (Wędrówki po Helladzie X 35, 2–4).
W 346 p.n.e. zachowujące neutralność Abaj zostało oszczędzone przez Filipa II, który mimo późniejszej napaści jego wojsk w 208 p.n.e., potwierdził tradycyjne zwolnienie apollińskiej świątyni od podatków. W okresie hellenistycznym miasto straciło na znaczeniu na rzecz Hyampolis.
Poza Pauzaniaszem (Wędrówki po Helladzie X 1, 1–11) było w źródłach antycznych wspomniane przez Herodota (Dzieje VIII 27, 33), Diodora Sycylijskiego (Biblioteka historyczna XVI, 58), Strabona (Geografia IX, 423), także w tragedii Sofoklesa (Król Edyp 899)Friedrich Lübker’s Reallexikon des classischen Alterthums. Leipzig: B.G. Teubner, 1882, s. 1.. Obecnie zachowały się z niego jedynie ruiny akropolu i podwójnego pasa murów obronnych na wzgórzu zwanym Kastro (Kastro Paliochori) koło wioski Eksarchos; stwierdzono też istnienie okolicznych cmentarzysk. Najnowsze ustalenia identyfikują jednak te pozostałości jako szczątki sąsiedniego Hyampolis, podczas gdy ruiny Abaj umiejscawia się w położonym bardziej na północ Kallipodi (Kalapodi)Abai w: Pleiades. A Gazetteer of Past Places (2024) [dostęp 2024-11-10]..
Przypisy
Linki zewnętrzne Digital Atlas of the Roman Empire on line. Lund University 2019 [dostęp 2024-11-10]
Kategoria:Miasta starożytnej Grecji Kategoria:Stanowiska archeologiczne w Grecji