thumb|Karta więzienna Kotowskiego z 1907 roku thumb|Mauzoleum z mumią Kotowskiego w Podolsku na Ukrainie Grigorij Iwanowicz Kotowski (ros. Григорий Иванович Котовский, ur. w Hîncești, zm. 6 sierpnia 1925 w Czabance) – dowódca Armii Czerwonej, działacz komunistyczny. Bywa nazywany „Robin Hoodem rewolucji”.

Życiorys Syn mieszczanina Iwana Nikołajewicza Kotowskiego, zrusyfikowanego, prawosławnego Polaka, lub być może, Ukraińca pochodzącego z Podola i Rosjanki Akuliny Romanowej. Sam Kotowski twierdził, że jego rodzina należała do podolskiej szlachty, a dziadek został pozbawiony majątku za udział w powstaniu.

Osieroconym w wieku 16 lat Kotowskim zajęli się zamożni chrzestni, którzy zapewnili mu kształcenie w szkole rolniczej. Po jej ukończeniu w 1900 roku pracował jako pomocnik ekonoma w kilku majątkach. Dopuścił się czynów kryminalnych, za które był kilkukrotnie aresztowany. W 1905 roku uchylającego się od służby wojskowej Kotowskiego po raz kolejny aresztowano i przydzielono do pułku piechoty stacjonującego w Żytomierzu.

Kotowski zdezerterował krótko po dotarciu do wojska. Zorganizował oddział, który napadał na majątki. Aresztowany w styczniu 1906 roku w Kiszyniowie, uciekł pół roku później. Pod koniec 1906 roku aresztowany ponownie i skazany na zesłanie i 12 lat ciężkich robót. Uciekł z Syberii w 1913 i po powrocie do Mołdawii znów zorganizował grupę przestępczą. W 1915 jego banda przeszła do rabowania urzędów i banków.

25 czerwca 1916 został złapany w zasadzce i następnie skazany na karę śmierci. W celi śmierci napisał jednak list do żony generała Brusiłowa, w którym prosił o łaskę i wysłanie na front. Prośba została spełniona po abdykacji cara i amnestii ogłoszonej przez Rząd Tymczasowy. W maju 1917 roku trafił na front rumuński, gdzie odznaczył się odwagą. Na froncie przystąpił do lewicowych eserowców i został wybrany do rady żołnierskiej. Z tej racji komitet Rumczerod zlecił jego oddziałowi opanowanie porządku w Kiszyniowie.

Brał aktywny udział w rosyjskiej wojnie domowej po stronie bolszewików. Od stycznia do marca 1918 dowodził bolszewickim oddziałem tyraspolskim, od czerwca 1918 – brygadą kawalerii 45 Dywizji Strzeleckiej. Od stycznia 1920 dowodził brygadą kaukaską, walczącą na Kaukazie i Ukrainie. Brał udział w operacji odeskiej w lutym 1920 r., rozbijając pod Odessą wycofujące się z zajętego już przez czerwonych miasta jednostki białych. Następnie jego brygada brała udział w wojnie polsko-bolszewickiej.

Od grudnia 1920 dowodził 17 Dywizją Kaukaską, zaś od września 1921 9 Dywizją Kaukaską, a w październiku 1922 został dowódcą 2 Korpusu Kaukaskiego. Uczestniczył w tłumieniu powstania Machny oraz powstania Antonowa w guberni tambowskiej.

Kotowski został zastrzelony 6 sierpnia 1925 podczas wakacji w Czabance koło Odessy. Do zabójstwa przyznał się Mejer Zajder, szef ochrony zakładów cukierniczych, związany z odeskim światem przestępczym. Okoliczności śmierci Kotowskiego, a następnie jego mordercy, pozostają niejasne i są przedmiotem spekulacjiZabójca został skazany na 10 lat więzienia, wkrótce po wyroku wypuszczony na wolność, został zabity przez podkomendnych Kotowskiego..

Ciało zabitego Kotowskiego zostało zmumifikowane i umieszczone w mauzoleum zbudowanym w mieście Birzuła (dziś Podolsk). Był to jedyny przypadek, poza samym Leninem, takiego uhonorowania przywódcy w ZSRR.

Upamiętnienie Miasta Na jego cześć trzy miasta w ZSRR uzyskały nazwę Kotowsk: 1935: dawna Birzuła w ówczesnej Mołdawskiej ASRR, współczesny Podolsk na Ukrainie 1940: Hîncești w ówczesnej Mołdawskiej SRR, obecnie pod historyczną nazwą w Mołdawii 1940: Kotowsk w Rosji

Wojsko Muzeum sztabu brygady kawaleryjskiej dowodzonej przez Kotowskiego działa w Tyraspolu, w budynku, który Kotowski zajmował w lutym 1920 r..

Filmy P.K.P. (Piłsudski kupił Petlurę, 1926) Kotowski (1942) Eskadra wycofuje się na zachód (1965) Ostatni hajduk (1972) Wilczym śladem (1976) Wielka mała wojna (1980) Kotowski (serial, 2010)

Przypisy

Linki zewnętrzne Kto zabił Robin Hooda rewolucji?

Kategoria:Komkorowie Kategoria:Odznaczeni Orderem Czerwonego Sztandaru Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona bolszewicka) Kategoria:Czerwoni (wojna domowa w Rosji) Kategoria:Urodzeni w 1881 Kategoria:Zmarli w 1925 Kategoria:Ludzie urodzeni w Hîncești Kategoria:Osoby uwiecznione nazwami miejscowości Kategoria:Mołdawianie pochodzenia rosyjskiego Kategoria:Mołdawianie pochodzenia ukraińskiego Kategoria:Mołdawianie pochodzenia polskiego Kategoria:Ofiary zabójstw w Związku Radzieckim Kategoria:Osoby skazane na karę śmierci w Rosji Kategoria:Uczestnicy I wojny światowej (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Przestępcy