Ty2/Ty42 – towarowa lokomotywa parowa konstrukcji niemieckiej (znormalizowana seria 52).

Lokomotywy Ty2 budowane były masowo w wielu zakładach europejskich (w Niemczech i krajach okupowanych, m.in. w Polsce) w latach 1942–1945. Znane są także jako niemiecka lokomotywa wojenna (niem. Kriegslokomotive). Po wojnie, opierając się o pozostawioną przez okupanta dokumentację, polskie zakłady wyprodukowały 150 sztuk lokomotyw podobnej konstrukcji oznaczonych już jako Ty42.

Historia Zadaniem tej uproszczonej, taniej w produkcji i niezawodnej lokomotywy miało być obsługiwanie szlaków kolejowych na terenach zdobytych przez III Rzeszę na wschodzie. Dlatego też parowozy tej serii posiadały znakomitą izolację termiczną i nacisk osi nieprzekraczający 15 t, dzięki czemu mogły poruszać się po liniach o kiepskiej lub prowizorycznie naprawionej nawierzchni. Po klęsce III Rzeszy 1206 lokomotyw tej serii rozpoczęło pracę na PKP. W roku 1962 Polska z uwagi na braki lokomotyw została zmuszona do odkupienia 220 maszyn od ZSRR. 200 z nich zostało włączone do PKP, a 20 zakupiło PMP PW Katowice. Lokomotywy PKP otrzymały oznaczenie Ty2-1207 do 1406. Lokomotywy PMP PW jeździły z numerami niemieckimi. Od 1945 roku do końca eksploatacji trakcji parowej była to najliczniejsza seria lokomotyw parowych w Polsce. W trakcie eksploatacji część egzemplarzy skreślono na skutek wypadków, a siedem maszyn skasowano na skutek wybuchu kotła. 18 marca 1967 roku na terenie lokomotywowni MD Białystok podczas grzania mazutu w lokomotywie Ty2-128, która tam stacjonowała doszło do eksplozji kotła na skutek błędu pomocnika maszynisty. Z powodu doznanych zniszczeń lokomotywa Ty2-128 została skreślona ze stanu 13 kwietnia tego samego roku, a następnie zezłomowana.

W Polsce zachowano 53 parowozy serii Ty2 i 14 parowozów serii Ty42. Trzy z nich są czynne: Ty42-24 w Skansenie kolejowym w Pyskowicach (obecnie wygaszony), Ty42-107 i Ty2-911.

Niektóre właściwości trakcyjne Ty2/42 podczas rozruchu rozwijał maks. siłę pociągową nieco ponad 17 000 kG (170 kN). Opalany lepszym gatunkiem węgla mógł ciągnąć składy towarowe ładowne o masie 620 ton z prędkością 80 km/h lub 1700 t – 50 km/h. W terenach górskich na wzniesieniu 20‰ mógł ciągnąć składy o masie 190 ton z prędkością 40 km/h.

Parowóz ten bywał używany do ciągnięcia składów osobowych, gdzie pociąg o masie ok. 130 ton, składający się z wagonów 2- i 3-osiowych mógł pokonywać wzniesienia 25‰, przy prędkości do 40 km/h.

Galeria

Lista parowozów serii Ty2/Ty42 zachowanych w Polsce Seria pojazduRok produkcjiProducentMiejscowośćStan parowozu Ty2-7 1944 Henschel & Sohn Basznia eksponat Ty2-14 1942 Henschel & Sohn Kartuzy pomnik Ty2-16 1942 Henschel & Sohn Stalowa Wola-Rozwadów pomnik Ty2-18 1942 Henschel & Sohn Jaworzyna Śl. wrak Ty2-22 1942 Henschel & Sohn Lubin, do 2018 Wrocław Świebodzki pomnik Ty2-29 1942 Henschel & Sohn Nowy Sącz eksponat Ty2-38 1942 Jaworzyna Śl. eksponat Ty2-50 1942 Chabówka eksponat Ty2-64 1942 Toruń wrak Ty2-81 1943 Henschel & Sohn Jaworzyna Śl. eksponat Ty2-140 1943 Borsig Jarocin oczekuje naprawy Ty2-178 1943 H. Cegielski – Poznań Kościerzyna wrak Ty2-220 1943 Piastów pomnik Ty2-223 1943 Henschel & Sohn Jaworzyna Śl. wrak Ty2-269 1943 Henschel & Sohn Lubiana Pyrzycka pomnik Ty2-305 1943 Henschel & Sohn Jaworzyna Śl. wrak Ty2-406 1943 Powodowo eksponat Ty2-446 1943 Fablok Kościerzyna wrak Ty2-540 1943 Schichau-Werke Legnica pomnik Ty2-559 1943 Schichau-Werke Kraków pomnik Ty2-572 1943 Schichau-Werke Warszawa eksponat Ty2-666 1943 Kościerzyna wrak Ty2-709 1943 Łódź wrak Ty2-821 1943 Jaworzyna Śl. wrak Ty2-860 1944 Schichau-Werke Jabłonowo Pomorskie pomnik Ty2-911 1944 H. Cegielski Poznań Chabówka czynny Ty2-921 1944 Henschel & Sohn Szymbark wrak Ty2-927 1944 Henschel & Sohn Pyskowice wrak Ty2-930 1944 Henschel & Sohn Jaworzyna Śl. wrak Ty2-949 1944 Henschel & Sohn Jaworzyna Śl. eksponat Ty2-953 1944 Henschel & Sohn Chabówka oczekuje naprawy Ty2-1035 1944 Wrocław pomnik Ty2-1055 1944 Małaszewicze pomnik Ty2-1086 1944 Leszno wrak Ty2-1176 1944 H. Cegielski – Poznań Pyszczyn wrak Ty2-1140 1944 Škoda Zajączkowo Tczewskie wrak Ty2-1184 1944 Henschel & Sohn Chabówka eksponat Ty2-1226 1943 Tłuszcz pomnik Ty2-1258 1942 Henschel & Sohn Oleśnica renowacja Ty2-1279 1943 Krauss-Maffei Warszawa eksponat Ty2-1285 1943 Ełk eksponat Ty2-1292 1944 Krauss-Maffei Pyskowice wrak Ty2-1298 1944 Arnold Jung Lokomotivfabrik Powodowo wrak Ty2-1301 1943 Kościerzyna wrak Ty2-1312 1943 Henschel & Sohn Pyskowice wrak Ty2-1387 1943 Henschel & Sohn Chojnice eksponat Ty2-1401 1943 Maschinenfabrik Esslingen Kościerzyna eksponat Ty2-1407 1964 ZNTK Poznań Skierniewice eksponat Ty2-2118 1943 Henschel & Sohn Kędzierzyn-Koźle pomnik Ty2-3458 1943 Krauss-Maffei Pyskowice eksponat Ty2-5680 1943 Schichau-Werke Zabrze pomnik TE-7175 1943 Kościerzyna eksponat Ty42-1 1945 Fablok Jaworzyna Śląska eksponat Ty42-9 1945 Fablok Karsznice eksponat Ty42-19 1945 Fablok Chabówka eksponat Ty42-24 1945 Fablok Pyskowice czynny Ty42-39 1945 H. Cegielski – Poznań Kościerzyna wrak Ty42-44 1945 H. Cegielski – Poznań Pyskowice eksponat Ty42-85 1945 Fablok Pyskowice eksponat Ty42-105 1946 H. Cegielski – Poznań Kościerzyna eksponat Ty42-107 1946 H. Cegielski – Poznań Chabówka czynny Ty42-118 1946 Fablok Chrzanów pomnik Ty42-120 1946 Fablok Warszawa eksponat Ty42-126 1946 Fablok Kościerzyna eksponat Ty42-148 1946 Fablok Powodowo wrak Ty42-149 1946 Fablok Jarocin wrak Źródło: Tomisław Czarnecki: Wykaz zachowanych w Polsce parowozów normalnotorowych Wciąż pod parą... Polskie parowozy..

Przypisy

Bibliografia

Bastian Königsmann: Pomnik parowóz – die polnischen Denkmaldampflokomotiven: Ein Reiseführer zu Geschichte, Geschichten und Gegenwart aller normalspurigen Museums- und Denkmaldampflokomotiven in Polen. BoD – Books on Demand; Auflage: 1 (24. Februar 2020). .

Linki zewnętrzne

opis serii Ty2 oraz jego powojennej kopii jako Ty42

Ty002 Kategoria:Tabor kolejowy produkowany przez Henschela Kategoria:Tabor kolejowy produkowany przez Fablok Kategoria:Tabor kolejowy produkowany przez H. Cegielski – Poznań