Zespół Hornera (in. zespół Claude’a Bernarda-Hornera) – choroba spowodowana przerwaniem współczulnego unerwienia oka pomiędzy ośrodkiem w pniu mózgu, a samym okiem.
Do uszkodzenia może dojść na poziomie pierwszego neuronu drogi podwzgórzowo-rdzeniowej (np. przy uszkodzeniu rdzenia szyjnego), na poziomie drugiego neuronu przed zwojem (np. gdy pień współczulny jest uciskany przez guz płuca) lub po przełączeniu włókien w zwojach (np. na wysokości tętnicy szyjnej wewnętrznej, w guzach zatoki jamistej).
U dzieci zespół Hornera może prowadzić do heterochromii. Zespół został nazwany od nazwiska Johanna Friedricha Hornera, który jako pierwszy opisał zespół w 1869Horner JF. Über eine Form von Ptosis. Klin Monatsbl Augenheilk 1869;7:193-8..
Objawy
Klasycznymi objawami zespołu Hornera związanymi z samym narządem wzroku są: ptosis – zwężenie szpary powiekowej po zajętej stronie, spowodowane porażeniem lub osłabieniem mięśni tarczkowych górnych i dolnych unerwionych współczulnie miosis – zwężenie źrenicy oka po stronie uszkodzenia, spowodowane działaniem mięśnia zwieracza źrenicy bez opozycji rozwieracza, czego skutkiem jest nierówność źrenic (anisocoria); źrenica nie rozszerza się w ciemności niedobarwliwa różnobarwność tęczówek (ta po stronie zespołu Hornera jest jaśniejsza, objaw może być obserwowany, jeśli zmiana jest wrodzona lub długotrwała) źrenica bardzo wolno się rozszerza.
Enoftalmia
W zespole Hornera klasycznie opisywana jest także tak zwana enoftalmia (łac. enophthalmus), czyli zapadnięcie gałki ocznej do oczodołu — jednakże jest ona tylko pozorna, gdyż u osób dotkniętych niniejszym zespołem, pomiar odległości między bocznym kątem oka a wierzchołkiem rogówki, mieści się właściwie w granicach normy. Złudzenie enophthalmusa wynika z zawężenia szpary powiekowej w wyniku porażenia mięśni tarczkowych górnych i dolnych.
Związek z guzami
Jednym z guzów uciskających nerw współczulny jest guz Pancoasta, dla którego zespół Hornera jest objawem charakterystycznym. Dochodzi wtedy do zaniku aktywności współczulnej w obszarze unerwianym przez pień współczulny i wystąpienia wymienionych wyżej objawów ocznych, a także dodatkowych:
anhidrosis – upośledzenie wydzielania potu na części twarzy po zajętej stronie; vasodilatatio – rozkurcz mięśniówki naczyń skórnych skutkujący ich rozszerzeniem.
Inne
Inne objawy to pozorny wytrzeszcz, przejściowe obniżenie ciśnienia w gałce ocznej, zmiany w składzie łez.
Zobacz też Zespół Wallenberga
Przypisy
Linki zewnętrzne Horner Syndrome w serwisie eMedicine
Kategoria:Choroby układu nerwowego Kategoria:Zespoły chorobowe