Wydarzenia w Polsce
23 stycznia doszło do podpisania traktatu podziałowego między Katarzyną II a Fryderykiem Wilhelmem II. Rosja i Prusy dokonały II rozbioru Polski. Austria tym razem nie wzięła w rozbiorze udziału, zadowalając się perspektywą objęcia w posiadanie Bawarii. Prusy dokonały zaboru Gdańska. 27 stycznia – w Kargowej w Wielkopolsce polska kompania piechoty obsadziła ratusz i otworzyła ogień do wkraczającego do miasta batalionu pruskiego przeciwstawiając się zajmowaniu przez Prusaków ziem polskich. 31 stycznia – II rozbiór Polski: Prusacy zajęli bez walki Poznań. 25 lutego – bankructwo warszawskiego bankiera Piotra Fergussona Teppera zapoczątkowało kryzys systemu bankowego w Polsce; u jego przyczyn leżały: katastrofalny stan gospodarki po wojnie polsko-rosyjskiej 1792 oraz wprowadzeniem rządów konfederacji targowickiej. 17 marca – II rozbiór Polski: poddano twierdzę Jasna Góra wojskom pruskim. 21 marca – Andrzej Rafałowicz został prezydentem Warszawy. 27 marca – II rozbiór Polski: cesarzowa Katarzyna II przyłączyła do Imperium Rosyjskiego Ukrainę Prawobrzeżną. 30 kwietnia – we Wrocławiu wojsko stłumiło powstanie krawców. 17 czerwca – w Grodnie rozpoczął się ostatni sejm Rzeczypospolitej Obojga Narodów. 22 lipca – II rozbiór Polski: deputacja sejmu grodzieńskiego, obradującego pod lufami armat wojsk rosyjskich podpisała traktat z Rosją, w którym Rzeczpospolita zrzekła się województw: mińskiego, kijowskiego, bracławskiego i podolskiego oraz części wileńskiego, nowogródzkiego, brzeskolitewskiego i wołyńskiego (250 tys. km²). 17 sierpnia – spłonął zamek Czocha. 15 września – rozwiązanie konfederacji targowickiej na odbywającym się w Grodnie ostatnim sejmie. Zaakceptowano drugi rozbiór Polski. 25 września – II rozbiór Polski: podpisano traktat z Prusami, w którym otrzymały one 58 tys. km². kw. powierzchni Polski. 14 października – sterroryzowany przez rosyjskie wojsko Sejm grodzieński przyjął napisany przez Katarzynę II projekt wieczystego sojuszu polsko-rosyjskiego. 23 października – sejm grodzieński ratyfikował II rozbiór Polski. 23 listopada – zakończenie prac sejmu grodzieńskiego, ostatniego sejmu I Rzeczypospolitej.
Wydarzenia na świecie
21 stycznia – rewolucja francuska: Ludwik XVI został stracony na gilotynie. 1 lutego – Francja wypowiedziała wojnę Wielkiej Brytanii i Holandii. 1 marca – Francja dokonała aneksji Belgii. 3 marca – w Bretanii rozpoczęło się powstanie szuanów. 10 marca: rewolucja francuska: powołano Trybunał Rewolucyjny w celu walki z kontrrewolucją. rewolucja francuska: w Wandei wybuchło powstanie przeciw władzom republikańskiej Francji. 18 marca: I koalicja antyfrancuska: zwycięstwo Austriaków nad wojskami francuskimi w bitwie pod Neerwinden. w okupowanej przez francuskie wojska rewolucyjne Moguncji proklamowano pierwszą na terenie dzisiejszych Niemiec republikę. 25 marca – Anglia i Rosja zawarły sojusz przeciwko Francji. 1 kwietnia – w wyniku erupcji wulkanu Unzen na japońskiej wyspie Kiusiu zginęło od 15 do 53 tys. osób. 4 maja – rewolucja francuska: Konwent Narodowy wprowadził rządowe ceny maksymalne. 23 maja – I koalicja antyfrancuska: zwycięstwo wojsk austriacko-angielsko-hanowerskich w bitwie pod Famars. 31 maja – rewolucja francuska: jakobini obalili żyrondystów. 2 czerwca – rewolucja francuska: tłumy kierowane przez jakobinów zmusiły francuski Konwent Narodowy do aresztowania żyrondystów. 9 czerwca – rewolucyjna armia francuska pokonała Austriaków w bitwie pod Arlon i zajęła miasto. 10 czerwca: rewolucja francuska: Konwent Narodowy wydał pierwszy z tzw. „dekretów chłopskich”, na mocy którego chłopi otrzymywali na własność użytkowaną przez siebie ziemię. w Paryżu założono Muzeum Historii Naturalnej. 18 czerwca – wojny wandejskie: Wielka Armia Katolicka i Królewska zdobyła Angers otwierając sobie drogę na rewolucyjny Paryż, po czym jednak się rozproszyła, a powstańcy wrócili do swych gospodarstw na żniwa. 24 czerwca – rewolucja francuska: uchwalenie przez Konwent konstytucji jakobinów. Francuzi w referendum większością ponad 99% głosów przyjęli uchwaloną konstytucję. W głosowaniu wzięło udział około 25% obywateli. 13 lipca – rewolucja francuska: został zamordowany Jean Paul Marat, francuski polityk, jeden z przywódców Wielkiej Rewolucji Francuskiej. 17 lipca – rewolucja francuska: skazaną na śmierć przez Trybunał Rewolucyjny zabójczynię Marata Charlotte Corday, dowieziono w wózku dla skazańców na miejsce straceń - Plac Republiki (ob. Place de la Concorde) odzianą w przeznaczoną dla ojcobójców hańbiącą czerwoną szatę. Została zgilotynowana przez Sansona, kata Paryża; odciętą głowę jeden z oprawców spoliczkował. Egzekucję obserwowali Robespierre, Danton i Desmoulins, a po zdarzeniach tych pozostały wiersze i pieśni: André de Chénier ułożył odę ku czci tyranobójczyni, zaś Ladré - autor Ah! ça ira - pieśń żałobną czczącą Marata. 23 lipca – wojska pruskie zdobyły po trzymiesięcznym oblężeniu zajmowaną przez Francuzów Moguncję. 27 lipca – rewolucja francuska: Konwent Narodowy powołał Robespierre’a w skład Komitetu Ocalenia Publicznego. 1 sierpnia: we Francji wprowadzono system metryczny. rewolucja francuska: więziona w twierdzy Temple Maria Antonina została przeniesiona do Conciergerie. 8 sierpnia – francuski Konwent Narodowy zakazał działalności wszystkich akademii. 10 sierpnia – w Luwrze władze Republiki Francuskiej otwarły działające do dziś muzeum. 23 sierpnia – rewolucja francuska: Komitet Ocalenia Publicznego we Francji wprowadził obowiązkową służbę wojskową. 8 września – I koalicja antyfrancuska: zwycięstwo wojsk francuskich w bitwie pod Hondschoote. 7 października – dokonano publicznego zniszczenia ampułki ze świętym olejem, używanego przy koronacji królów Francji przez komisarza Philippe Rühla. 17 września – francuski Konwent Narodowy wydał Dekret o podejrzanych. 5 października – Konwent Narodowy wprowadził we Francji nową rachubę dni. 15 października – rewolucja francuska: królowa Francji Maria Antonina, nazywana przez rewolucjonistów „Wdową Capet”, została skazana na karę śmierci. 16 października – rewolucja francuska: na gilotynie stracono królową Marię Antoninę. 27 października – wojny wandejskie: bitwa pod Entrames. 31 października – rewolucja francuska: na Placu Rewolucji w Paryżu ścięto na gilotynie 22 żyrondystów. 3 listopada – rewolucja francuska: na gilotynie zginęła francuska feministka i abolicjonistka Olimpia de Gouges, autorka „Deklaracji Praw Kobiety i Obywatelki”. 8 listopada – otwarto muzeum w Luwrze. 28 listopada – I koalicja antyfrancuska: rozpoczęła się bitwa pod Kaiserslautern. 30 listopada – I koalicja antyfrancuska: zwycięstwo wojsk pruskich nad francuskimi w bitwie pod Kaiserslautern. 8 grudnia – rewolucja francuska: w Paryżu została zgilotynowana Madame du Barry, była metresa króla Ludwika XV. 12 grudnia – wojny wandejskie: rozpoczęła się bitwa pod Le Mans. 18 grudnia – rewolucja francuska: wojska Republiki zdobyły zbuntowany Tulon. 19 grudnia – rewolucja francuska: Napoleon Bonaparte został mianowany generałem. 22 grudnia: I koalicja antyfrancuska: zwycięstwo francuskiej Armii Mozeli nad wojskami pruskimi w bitwie pod Froeschwiller. za udane oblężenie Tulonu dowodzący artylerią Napoleon Bonaparte został przez władze Republiki awansowany na generała brygady. 23 grudnia – antyrewolucyjna francuska Wielka Armia Katolicka i Królewska poniosła ostateczną klęskę w bitwie pod Savenay. 31 grudnia – rewolucja francuska: zgilotynowano Armanda Louisa de Biron, członka francuskiej Konstytuanty, generała głównodowodzącego Armii Reńskiej. Postawiono go przed Trybunałem Rewolucyjnym za nieobywatelską postawę: poproszony o podanie tożsamości, odpowiedział: „Kapusta Pietruszka Biron - jak sobie życzycie”. Była to aluzja do panującej mody na zastępowanie imion świętych nazwami warzyw albo narzędzi rolniczych. Proklamowanie zniesienia niewolnictwa na San Domingo.
Zdarzenia astronomiczne 5 września – obrączkowe zaćmienie Słońca.
Urodzili się 14 stycznia – Wojciech Chrzanowski, polski generał i kartograf (zm. 1861) 20 stycznia – Karol Sienkiewicz, polski poeta i historyk, współtwórca Biblioteki Polskiej w Paryżu, autor polskich słów Warszawianki (zm. 1860) 30 stycznia – Konstanty Słotwiński, polski prawnik, komisarz cyrkułowy, dyrektor Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Lwowie (zm. 1846) 5 kwietnia - Konstanty Mikołaj Radziwiłł, polski książę (zm. 1863) 15 kwietnia – Maximilien Globensky, brytyjski podpułkownik polskiego pochodzenia, uczestnik wojny amerykańsko-brytyjskiej w 1812 roku 3 czerwca – Antoni Malczewski, poeta polski (zm. 1826) 18 czerwca - Piotr Paweł Szymański, polski duchowny katolicki, biskup podlaski (zm. 1868) 20 czerwca – Aleksander Fredro, komediopisarz polski (zm. 1876) 29 lipca – Ján Kollár, słowacki duchowny luterański, poeta, publicysta, archeolog, językoznawca; ideolog panslawizmu i słowackiego odrodzenia narodowego (zm. 1852) 9 sierpnia – Aleksander Kokular, polski malarz, pedagog i kolekcjoner (zm. 1846) 18 września - Józef Michał Juszyński, polski duchowny katolicki, biskup sandomierski (zm. 1880) 19 września - Anna Fröhlich, austriacka śpiewaczka (zm. 1880) 25 października - William Duhurst Merrick, amerykański polityk, senator ze stanu Maryland (zm. 1857) 26 grudnia - Ewa Felińska, polska uczestniczka spisków niepodległościowych, zesłanka, pisarka (zm. 1859)
data dzienna nieznana: Michaił Gorczakow, rosyjski generał, namiestnik Królestwa Polskiego (zm. 1861) Augustyn Pak Chong-wŏn, koreański męczennik, święty katolicki (zm. 1840)
Zmarli
Święta ruchome Tłusty czwartek: 7 lutego Ostatki: 12 lutego Popielec: 13 lutego Niedziela Palmowa: 24 marca Wielki Czwartek: 28 marca Wielki Piątek: 29 marca Wielka Sobota: 30 marca Wielkanoc: 31 marca Poniedziałek Wielkanocny: 1 kwietnia Wniebowstąpienie Pańskie: 9 maja Zesłanie Ducha Świętego: 19 maja Boże Ciało: 30 maja
Przypisy
*1793