16 Brygada Wojsk Ochrony Pogranicza – zlikwidowany związek taktyczny Wojsk Ochrony Pogranicza pełniący służbę na granicy morskiej i granicy polsko-radzieckiej.

Formowanie i zmiany organizacyjne 16 Brygada Wojsk Ochrony Pogranicza JW 1002 została sformowana 1 stycznia 1951 na bazie 4 Brygady Ochrony Pogranicza, na podstawie rozkazu MBP nr 043/org z 3 czerwca 1950 z podległością Dowództwu WOP.

Dowództwo brygady stacjonowało w Gdańsku przy ul. Niedziałkowskiego 11, a następnie ul. Oliwskiej 35.

Nowa numeracja batalionów i brygad weszła w życie z dniem 1 stycznia 1951.

Pod koniec 1951 skład osobowy brygady wynosił 2559 żołnierzy, w tym 272 oficerów, 223 podoficerów zawodowych, 190 podoficerów służby zawodowej i 1784 szeregowych. thumb|kpr. Marian Przybylski żołnierz 16 Brygady WOP przyczynił się do ujęcia grupy dywersyjnej wywiadu niemieckiego (22 maja 1952) W marcu 1954 dokonano zmiany numeracji strażnic WOP występujących w strukturach batalionów WOP na Wybrzeżu Gdańskim. W połowie lat pięćdziesiątych nastąpiła kolejna reorganizacja pododdziałów WOP na Wybrzeżu Gdańskim. Dotychczasowe Bataliony Kontroli Granicznej przemianowano na Bataliony Portowe WOP z jednoczesnym zwiększeniem ich stanów osobowych. Ostatecznie pod koniec 1954 w organizacji Batalionu Portowego WOP Gdynia występowało 7 strażnic portowych (nr 1, 2, 3, 4, 5 i 6 strażnica ogólnoportowa z ekipami kontrolnymi i kontrolerami oraz nr 7 do kontroli ruchu rybackiego), a w Batalionie Portowym WOP Gdańsk – 4 strażnice (nr 8, 9, 10, i 11 strażnica ogólnoportowa).

Zgodnie z etatem czasu „P” nr 352/20, na dzień 1 listopada 1954 brygada liczyła 3709 żołnierzy, a etat czasu „W” nr 0352/176 przewidywał 3865 żołnierzy.

1 lipca 1956 został rozformowany 162 batalion WOP w Sopocie.

1 czerwca 1957 161 batalion WOP w Lęborku został podporządkowany dowódcy 15 Brygady WOP w Koszalinie.

Zgodnie z etatem czasu „P” nr 352/41, na dzień 1 sierpnia 1957 brygada liczyła 2701 żołnierzy, a etat czasu „W” nr 0352/23 przewidywał 2127 żołnierzy.

Rozformowana 1 stycznia 1958. Na jej bazie powstała 16 Kaszubska Brygada WOP.

Skład organizacyjny Organizacja 16 Brygady WOP z 1951 Dowództwo 16 Brygady WOP w Gdańsku 161 batalion WOP w Lęborku 162 batalion WOP w Sopocie 163 batalion WOP w Sztutowie batalion portowy WOP Gdynia w Gdyni batalion portowy WOP Gdańsk w Gdańsku-Nowym Porcie Fotylla Okrętów Pogranicza w Gdańsku-Westerplatte pododdziały dowodzenia.

Strażnice 16 Brygady WOP wg nowej numeracji od 15 marca 1954 161 Batalion WOP (mp. Lębork) Strażnica WOP Łeba (nr 87) Strażnica WOP Stilo (nr 88) Strażnica WOP Białogóra (nr 89) Strażnica WOP Karwia (nr 90) Strażnica WOP Władysławowo (nr 91) 162 Batalion WOP (mp. Sopot) Strażnica WOP Jastarnia (nr 92) Strażnica WOP Puck (nr 93) Strażnica WOP Babie Doły (nr 94) Strażnica WOP Sopot (nr 95) Strażnica WOP Sianki (nr 96) 163 Batalion WOP (mp. Sztutowo) Strażnica WOP Sobieszewo (nr 97) Strażnica WOP Jantar (nr 98) Strażnica WOP Sztutowo (nr 99) Strażnica WOP Krynica Morska (nr 100) Strażnica WOP Piaski (nr 101).

Organizacja 16 Brygady WOP z 1 stycznia 1955 Dowództwo: dowódca brygady – ppłk Jakub Margulec zastępca dowódcy brygady ds. zwiadu – mjr Wacław Kurowski szef sztabu – mjr Ryszard Hryszan szef wydziału operacyjnego – mjr Marian Opałka Sztab: Batalion Szkolny (Szkoła Podoficerska) Batalion Odwodowy Pododdziały obsługi jednostki 161 Batalion WOP (mp. Lębork) – d-ca mjr Anatol Rosnowski Strażnica WOP Łeba nr 87 Strażnica WOP Stilo nr 88 Strażnica WOP Białogóra nr 89 Strażnica WOP Karwia nr 90 Strażnica WOP Władysławowo nr 91 162 Batalion WOP (mp. Sopot) – d-ca kpt. Tadeusz Kuczyński Strażnica WOP Jastarnia nr 92 Strażnica WOP Puck nr 93 Strażnica WOP Babie Doły nr 94 Strażnica WOP Sopot nr 95 Strażnica WOP Sianki nr 96 163 Batalion WOP (mp. Sztutowo) – d-ca kpt. Stanisław Maziarz Strażnica WOP Sobieszewo nr 97 Strażnica WOP Jantar nr 98 Strażnica WOP Sztutowo nr 99 Strażnica WOP Krynica Morska nr 100 Strażnica WOP Piaski nr 101 Batalion Portowy WOP Gdynia (7 strażnic) – d-ca mjr Szczepan Cheba strażnice nr: 1, 2, 3, 4, 5, 6 (ta ostatnia ogólnoportowa podająca tylko ekipy kontrolne) oraz kompania nr 7 (rybacka), Batalion portowy WOP Gdańsk (4 strażnice) – dca kpt. Zygmunt Dziubiński strażnice: nr 8, 9, 10, 11 (ta ostatnia ogólnoportowa) Morskie Graniczne Przejście Kontrolne (MGPK) Hel Morskie Graniczne Przejście Kontrolne (MGPK) Władysławowo Dywizjon Okrętów Ochrony Pogranicza (mp. Westerplatte) – d-ca kmdr por. Aleksy Szigarow.

Sąsiednie brygady 15 Brygada WOP ⇔ 19 Brygada WOP – 1.01.1951–1956 15 Brygada WOP ⇔ Samodzielny Oddział Zwiadowczy WOP Kętrzyn – 1956–30.04.1957 15 Brygada WOP ⇔ 19 Kętrzyński Oddział WOP – 1.05.1957–31.12.1957.

Dowódcy brygady ppłk Władysław Bąk ppłk Witold Kłoczko ppłk Jakub Margules (był 1.01.1955) mjr Roman Sokólski płk Czesław Stopiński.

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:WOP w Gdańsku Kategoria:Brygady WOP Kategoria:Brygady WOP rozmieszczone na granicy morskiej Kategoria:Formacje graniczne w Gdańsku