mały|240x240px|Herb Rzeczypospolitej z okresu panowania dynastii Jagiellonów. Mianem rodu książęcego określamy potomków niekoronowanego władcy państwa (np. wielkiego księcia) lub jego części (np. udzielnego księcia), potomków rodziny panującej lub członków rodu arystokratycznego, któremu tytuł został nadany.

Tytuł książęcy w Koronie Królestwa Polskiego, początkowo przysługiwał jedynie rodzinom panującym (sekcja: Potomkowie dynastii królewskich) lub był przywiązany do władców niezależnych, na tej podstawie właśnie używała go rodzina Gryfitów, która uzurpacyjnie zajęła Pomorze (sekcja: Potomkowie władców pomorskich). Z powodu tak silnego znaczenia tytułu książęcego, żadna z rodzin pochodzących rdzennie z Korony Królestwa Polskiego nie śmiała go przybierać. Dopiero rodzina Lubomirskich pozyskała go u cesarzy niemieckich, a w ich ślady poszli również Koniecpolscy, Jabłonowscy, Sułkowscy itd., choć już wcześniej wielkolitewskie rodziny szlacheckie przyjmowały zagraniczne nadania książęce, np. Radziwiłłowie (sekcja: Potomkowie książąt z nadania władców obcych). Oprócz tego, przed I rozbiorem Rzeczypospolitej sejm potwierdził lub nadał tytuły książęce kilku rodom wywodzącym się z szeregów polskiej i wielkolitewskiej szlachty, a także niektórym obcym rodzinom książęcym (sekcja: Potomkowie książąt z nadania władców polskich lub sejmu).

Po wygaśnięciu dynastii Jagiellonów, w czasach wolnych elekcji, tytuł książęcy był przypisywany potomkom ówcześnie wybranych przez szlachtę królów, np. potomkom Jana III Sobieskiego (sekcja: Potomkowie królów elekcyjnych).

W Wielkim Księstwie Litewskim, tytuł książęcy (kniaziowski) był bardzo rozlegle używany. Pochodzące stamtąd rodziny można podzielić na 4 kategorie:

pochodzące od wielkich książąt litewskich (sekcja: Potomkowie wielkich książąt wielkolitewsko–ruskich), pochodzące od udzielnych książąt litewskich (sekcja: Potomkowie udzielnych książąt wielkolitewsko–ruskich), pochodzące od tatarów (sekcja: Potomkowie książąt tatarskich), niewiadomego pochodzenia (sekcja: Potomkowie książąt niewiadomego pochodzenia). Na terenach Wielkiego Księstwa Litewskiego istniało także kilka rodów wywodzących się z Wielkiego Księstwa Moskiewskiego, których członkowie w pewnej części postanowili nie wracać do Moskwy (sekcja: Potomkowie książąt moskiewskich).

Odrębną kategorię książąt stanowili władcy księstw lennych Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Rzeczpospolita była w posiadaniu licznych terytoriów lennych, których pierwotni właściciele (książęta lub władcy) uznali jej zwierzchnictwo (sekcja: Lennicy polscy). Było to też miejsce schronienia niektórych wołoskich rodów książęcych, a także rodzin irlandzkich o królewskich korzeniach. Niektóre obce rodziny książęce uległy dobrowolnemu spolonizowaniu (sekcja: Potomkowie innych królów).

Potomkowie królów polskich Potomkowie dynastii królewskich Herb Ród Uznanie na podstawie Status rodziny94x94pxPiastowieWładcy Polskiwymarli w 167588x88pxPiastowie mazowieccyWładcy Polskiwymarli w 152694x94pxPiastowie śląscyWładcy Polskiwymarli w 167585x85pxPrzemyślidziWładcy Polskiwymarli w 152188x88pxAndegawenowie węgierscyWładcy Polski96x96pxJagiellonowieWładcy Polskiwymarli w 1572

Potomkowie władców pomorskich Herb Ród Uznanie na podstawie Status rodziny80x80pxGryficiWładcy Pomorzawymarli w 163787x87pxSobiesławiceWładcy Pomorzawymarli w 1294

Potomkowie królów elekcyjnych Herb Ród Uznanie na podstawie Status rodziny91x91pxBatorowieWładca Polskiwymarli w 1634114x114pxLeszczyńscyWładca Polskiżyją83x83pxPoniatowscyWładca Polskiżyją80x80pxSobiescyWładca Polskiwymarli w 186595x95pxWalezjuszeWładca Polskiwymarli w 158998x98pxWazowieWładcy Polskiwymarli w 167291x91pxWettynowieWładcy Polskiżyją80x80pxWiśniowieccyWładca Polskiwymarli w XVIII w.

Potomkowie innych królów Potomkowie wołoskich dynastii hospodarskich Herb Ród Uznanie na podstawie Status rodziny80x80pxKantakuzeniWywód od hospodara Șerbana Kantakuzenabrak informacji80x80pxMohyłowieWywód od hospodara Hieremiego Mohyływymarli w 166182x82pxPetryczajkowieWywód od hospodara Stefana Petryczajkawymarli w 1690

Potomkowie irlandzkich dynastii królewskich Herb Ród Uznanie na podstawie Status rodziny80x80pxd’ObyrnowieWywód od króla żyją

Potomkowie austriackich dynastii cesarskich Herb Ród Uznanie na podstawie Status rodziny94x94pxHabsburgowie-Lotaryńscy(linia cieszyńsko-żywiecka)Wywód od cesarza Franciszka I Lotaryńskiegożyją

Potomkowie wielkich książąt wielkolitewsko–ruskich Giedyminowicze

Rodziny polskie Herb Ród Uznanie na podstawie Status rodziny80x80pxJagiellonowieSzczep Olgierda Giedyminowiczawymarli w 157280x80pxBełzcySzczep Narymuntawymarli w 139980x80pxBielscySzczep Iwana Włodzimierzowiczawymarli w 1612 roku80x80pxBujniccySzczep Jerzego Tołoczkiwymarli w 1506 roku80x80pxBuremscySzczep Michała Konstantynowiczawymarli w 161080x80pxCzartoryscySzczep Konstantego Koriatowiczażyją80x80pxHurkowiczeSzczep Fedora Olgerdowiczawymarli w XV/XVI w.80x80pxJewnutowiczeSzczep Jawnutywymarli w XVII w.80x80pxKiejstutowiczeSzczep Kiejstutawymarli w 145280x80pxKobryńscySzczep Fedora Olgerdowiczawymarli w XV w.80x80pxKopylscySzczep Aleksandra Włodzimierzowiczawymarli w 161980x80pxKoreccySzczep Aleksandra Patrykiejewiczawymarli w 165180x80pxKorybutowiczeSzczep Korybutawymarli w XV w.80x80pxKoriatowiczeSzczep Koriatawymarli w XV w.80x80pxKurcewiczeSzczep Michała Konstantynowiczawymarli w 196080x80pxLingwenowiczowieSzczep Szymona Olgierdowiczawymarli w XV w.80x80pxNarymuntowiczeSzczep Narymuntażyją80x80pxOlelkowiczeSzczep Olelka Włodzimierzowiczawymarli w 159280x80pxOlgierdowiczeSzczep Olgierdażyją80x80pxPińscySzczep Michała Narymuntowiczawymarli w 196080x80pxPołubińscySzczep Andrzeja Olgierdowiczabrak informacji80x80pxSanguszkowieSzczep Fedora Olgerdowiczażyją80x80pxStepańscySzczep Iwana Jewnuty Giedyminowiczawymarli w XV w.80x80pxZasławscy-MścisławscySzczep Michała Jewnutowiczawymarli w XVII w.

Rodziny zrusyfikowane Herb Ród Uznanie na podstawie Status rodziny80x80pxSzczep Narymuntawymarli w 155486x86pxChowańscySzczep Narymuntażyją80x80pxSzczep Korybutawymarli w 180780x80pxGolicynowieSzczep Patryka Narymuntowiczażyją91x91pxKurakinowieSzczep Patryka Narymuntowiczażyją80x80pxWolscySzczep Patryka Narymuntowiczawymarli w XVII w.80x80pxSzczep Dymitra Olgierdowiczażyją

Rurykowicze

Rodziny polskie Herb Ród Uznanie na podstawie Status rodziny115x115pxBachrynowscySzczep Michała Druckiegowymarli w XVIII w.80x80pxSzczep Romana Semenowiczawymarli w XVI w.80x80pxCzetwertyńscySzczep Światopełka Iżyją80x80pxDruccySzczep Michała Druckiegowymarli w XVI w.80x80pxSzczep Iwana Semenowicza Druckiegowymarli w XV w.80x80pxDruccy-HorscySzczep Michała Druckiegowymarli w XVIII w.80x80pxDruccy-KonoplaSzczep Iwana Semenowicza Druckiegowymarli w 155280x80pxDruccy-KrasnowieSzczep Michała Druckiegowymarli w XVI w.80x80pxDruccy-LubeccySzczep Michała Druckiegożyją80x80pxDruccy-OziereccySzczep Michała Druckiegowymarli w 160780x80pxDruccy-PryhabscySzczep Iwana Semenowicza Druckiegowymarli w XVI w.80x80pxDruccy-SiekirowieSzczep Michała Druckiegowymarli w XV w.89x89pxDruccy-SokolińscySzczep Iwana Semenowicza Druckiegowymarli w XVIII w.80x80pxDruccy-TołoczyńscySzczep Michała Druckiegowymarli w 154680x80pxHłazynowieSzczep Hłazynyżyją80x80pxHołownia-OstrożeccySzczep Iwana Dymitrowicza Hołowni.wymarli w XVI w.80x80pxKromscySzczep Iwana Kromskiegowymarli w XVI w.80x80pxMassalscySzczep Świtosława Titowicza Karczewskiegożyją80x80pxMożajscySzczep Andrzeja Dymitrowicza Możajskiegowymarli w 151980x80pxNieświccySzczep niepewnyżyją80x80pxOgińscySzczep Dymitra Iwanowicza Hłuszonokawymarli w 190980x80pxOsowiccySzczep Michała Romanowiczawymarli w XVI w.80x80pxOstrogscySzczep Daniela Ostrogskiegowymarli w XVII w.80x80pxPodhorscySzczep Hrehorego Fedorowiczażyją80x80pxPoryccySzczep Aleksandra Fedorowicza Zbarażskiegowymarli w XVII w.80x80pxProńscySzczep Iwana Władimirowicza Prońskiegowymarli w XVII w.81x81pxPuzynowieSzczep Iwana Iwanowicza Puzyny Hłuszonokażyją80x80pxRużyńscySzczep Iwana Rużyńskiegowymarli w XVII w.80x80pxSeńscySzczep Hrihorego Seńskiegowymarli XVI w.80x80pxSmoleńscySzczep Światosława Iwanowiczawymarli w XV w.80x80pxSokolscySzczep Michała Sokolskiegowymarli w XVII w.80x80pxSołomereccySzczep Wasila Sołomereckiegowymarli w XVII w.80x80pxWeliccySzczep Hrihorego Kożanowiczabrak informacji80x80pxWiśniowieccySzczep Michała Wasilewicza Wisznieweckiegowymarli w XVIII w.80x80pxWoronieccySzczep Fedora Wasilewicza Zbarażskiegożyją80x80pxZasławscySzczep Jurija Ostrowskiegowymarli w XVIII w.80x80pxZbarascySzczep Wasila Nieświckiegowymarli w 163180x80pxZwiaholscySzczep Borysa Zwiaholskiegowymarli w XV w.80x80pxŻylińscySzczep Fedora Żylińskiegowymarli w XVII w.80x80pxŻyżemscySzczep Hleba Swiatostawowiczawymarli w XVII w.

Rodziny zrusyfikowane Herb Ród Uznanie na podstawie Status rodziny80x80pxSzczep Mścisława Michałowiczawymarli w XVIII w.80x80pxCzerteńscySzczep Andrzeja Czerteńskiegobrak informacji80x80pxDołgorukowowieSzczep Iwana Andrzejewicza Oboleńskiegożyją80x80pxKorkodynowieSzczep Hleba Światosławowicza Smoleńskiegowymarli w XVII w.93x93pxSzczep Wasila Fedorowiczabrak informacji80x80pxMezeccySzczep Wszewołda Szutichywymarli w XVII w.80x80pxOdojewscySzczep Romana Semenowiczawymarli w 186980x80pxPorochowscySzczep Iwana Światosławicza Smoleńskiegobrak informacji80x80pxWorotyńscySzczep Lwa Romanowiczawymarli w XVII w.

Potomkowie udzielnych książąt wielkolitewsko–ruskich Holszańscy Herb Ród Uznanie na podstawie Status rodziny89x89pxHolszańscyWywód od Olgimontawymarli w 1556110x110pxTrabscyGałąź HolszańskichXV w.110x110pxWiazemscyGałąź Holszańskichbrak informacji

Giedrojciowie Herb Ród Uznanie na podstawie Status rodziny80x80pxGiedrojciowieWywód od Aleksandra Giedroitskiegożyją80x80pxJurahowieSzczep Jurahy Jeżegożyją80x80pxKulwiecowieWywód od Bubejtybrak informacji80x80pxMickowiczeSzczep Mickażyją109x109pxMatusewiczeGałąź Giedrojciówbrak informacji

Świrscy Herb Ród Uznanie na podstawie Status rodziny80x80pxŚwirscySzczep Iwaszki ŚwirskiegoXX w.80x80pxPietkiewiczeGałąź ŚwirskichXX w.

Pozostałe rodziny Herb Ród Uznanie na podstawie Status rodziny80x80pxBorowscy–wielkolitewscyWywód kniaziowskibrak informacji80x80pxDomontowieSzczep Wasyla Domonta Rjatowawymarli w XVI w.110x110pxJamontowiczeSzczep Wasyla Jamanta Tułuntowiczawymarli w 1540

Potomkowie książąt moskiewskich Oboleńscy Herb Ród Uznanie na podstawie Status rodziny82x82pxWywód od Konstantego Jurjewiczażyją80x80pxSzczep Iwana Iwanowicza Łykowawymarli w 1701

Twerscy Herb Ród Uznanie na podstawie Status rodziny80x80pxTwerscySzczep Jarosława Jarosławowiczawymarli w XVI w.80x80pxTeliatewscyGałąź Twerskichwymarli w XVIII w.

Pozostałe rodziny Herb Ród Uznanie na podstawie Status rodziny84x84pxBoratyńscySzczep Andrzeja Wszewołdowiczabrak informacji80x80pxBorowscy–moskiewscyWywód kniaziowskiwymarli w 1521109x109pxHołowczyńscyWywód od Matwieja Mikityniczawymarli w XVII w.80x80pxJarosławiczeSzczep Wasila Jarosławiczawymarli w 152180x80pxKurbscySzczep Semena Jarosławskiegowymarli w XVII w.80x80pxRiazańscySzczep Jarosława Światosławowiczawymarli w 153480x80pxSelechowscySzczep Wasila Iwanowiczawymarli w XVII w.80x80pxSzemiaczyczowieSzczep Dymitra Jurjewiczawymarli 1561

Potomkowie książąt tatarskich Glińscy Herb Ród Uznanie na podstawie Status rodziny80x80pxGlińscySzczep Leksy lub Mamajawymarli w XVI w.80x80pxLichodziejewscyGałąź Glińskichbrak informacji

Pozostałe rodziny