Organizacja baterii artylerii przeciwlotniczej motorowej typu A – etat wojenny pododdziału artylerii przeciwlotniczej Wojska Polskiego II RP.
25 listopada 1935 roku Komitet do Spraw Uzbrojenia i Sprzętu podjął uchwałę w sprawie wyposażenia, w latach 1935–1939, wszystkich czynnych dywizji piechoty w czterodziałowe baterie artylerii przeciwlotniczej o trakcji motorowej. Realizację uchwały zakończono przed wybuchem II wojny światowej.
17 grudnia 1936 roku na posiedzeniu KSUS rozpatrzono przedstawione przez Inspektora Obrony Powietrznej Państwa postulaty i uchwalono plan rozbudowy oraz unowocześnienia środków obrony przeciwlotniczej zgodnie, z którym dywizja piechoty posiadać miała baterię artylerii przeciwlotniczej uzbrojoną w sześć dział przeciwlotniczych 40 mm i 8 ciężkich karabinów maszynowych. Do wojny nie zdołano zwiększyć liczby dział z 4 do 6 w każdej z baterii.
W styczniu 1937 roku KSUS zatwierdził plan utworzenia czterech oddziałów pancerno-motorowych. Każdy z oddziałów miał dysponować jedną czterodziałową baterią dział przeciwlotniczych 40 mm i 8 ckm.
Baterie nie występowały samodzielnie w organizacji pokojowej Wojska Polskiego z wyjątkiem 13 samodzielnej baterii artylerii przeciwlotniczej w Równem. Były organicznymi jednostkami artylerii przeciwlotniczej, całkowicie zmotoryzowanymi, czynnych dywizji piechoty na stopie wojennej i brygad pancerno-motorowych.
Każda z baterii typu „A” składała się z czterech plutonów. Pluton uzbrojony był w jedną 40 mm armatę plot. wzór 1936 i dwa lekkie karabiny maszynowe oraz wyposażony w dwa ciągniki C2P i radiostację N2. W niektórych bateriach zamiast lkm-ów były ckm-y na samochodach Fiat 508/518. Ponadto bateria posiadała jedną radiostację N1 i 34 samochody. Zapas amunicji wynosił 4 jednostki ognia na każde z czterech dział. Jednostka ognia wynosiła 200 nabojów. Stan etatowy baterii liczył 6 oficerów oraz 163 podoficerów i szeregowych.
Zgodnie z planem mobilizacyjnym „W”, wszystkie baterie zmobilizowane zostały w alarmie, w grupie jednostek oznaczonych kolorem brązowym (podgrupa 2 - OPL). Formowanie baterii rozpoczęto 24 sierpnia 1939 roku o godz. 6. Poszczególne baterie osiągnąć miały gotowość bojową po upływie 24–44 godzin od rozpoczęcia mobilizacji.
Jednostkami mobilizującymi były: 1 pułk artylerii przeciwlotniczej w garnizonie Warszawa dla dywizji piechoty stacjonujących na terenie OK I oraz dla 26 DP i formującej się Warszawskiej Brygady Pancerno-Motorowej, 2 dywizjon artylerii przeciwlotniczej w garnizonie Grodno dla 20 i 29 DP, 3 dywizjon artylerii przeciwlotniczej w garnizonie Wilno dla DP stacjonujących na terenie OK III, 5 dywizjon artylerii przeciwlotniczej w garnizonie Kraków dla DP stacjonujących na terenie OK V oraz dla 7 i 24 DP, 6 dywizjon artylerii przeciwlotniczej w garnizonie Lwów dla DP stacjonujących na terenie OK VI oraz dla 10 BK, 7 dywizjon artylerii przeciwlotniczej w Poznaniu dla DP stacjonujących na terenie OK VII i 10 DP, 8 dywizjon artylerii przeciwlotniczej w Toruniu dla DP stacjonujących na terenie OK VIII, 9 dywizjon artylerii przeciwlotniczej w garnizonie Brześć dla DP stacjonujących na terenie OK IX i 3 DP, 11 dywizjon artylerii przeciwlotniczej w Stężycy dla 2 DPLeg i 22 DPG stacjonujących na terenie OK X, 13 samodzielna bateria artylerii przeciwlotniczej w Równem dla 13 DP, 15 dywizjon artylerii przeciwlotniczej w Katowicach dla 23 DP.
22 sierpnia 1939 roku zostały wydane rozkazy do formowania dwóch nowych pododdziałów artylerii przeciwlotniczej, które w 1940 roku miały przejąć część zadań mobilizacyjnych: 4 dywizjon artylerii przeciwlotniczej w Kutnie, 12 dywizjon artylerii przeciwlotniczej w Kowlu.
Ponadto czyniono przygotowania do sformowania 23 dywizjonu artylerii przeciwlotniczej w Wołkowysku.
+ Baterie artylerii przeciwlotniczej motorowe typu "A" we wrześniu 1939 Bateria Dowódca Jednostka mobilizująca Przydział taktyczny Faktyczny przydział Zestrzelenia Nr 1 por. Stefan Maria Osostowicz 3 daplot 1 DPLeg OPL OK I (most kol. w Orzechowie) 5 Nr 2 por. Alfred Adam Słociński 11 daplot 2 DPLeg OPL OK I (Dęblin) - Nr 3 kpt. Stanisław Małecki 9 daplot 3 DPLeg OPL OK IX (most w Siemiatyczach) - Nr 4 kpt. Leon Furmanowicz 8 daplot 4 DP OPL Armii "Pomorze" (lotnisko w Toruniu) 2 Nr 5 kpt. Edward Dyhdalewicz 6 daplot 5 DP OPL SGO "Narew" (Białystok) - nr 6 por. Józef Grzegorz Dac 5 daplot 6 DP OPL Armii "Kraków" (Kraków) 7 Nr 7 kpt. Stanisław Marczak 5 daplot 7 DP 7 DP 7 Nr 8 kpt. Józef Płodowski 1 paplot 8 DP OPL Armii "Modlin" (Twierdza Modlin) 24 Nr 9 por. Tadeusz Walużyniec 1 paplot 9 DP 9 DP - Nr 10 por. Stanisław Mieczysław Ungeheier 7 daplot 10 DP 10 DP - Nr 11 kpt. Tadeusz Dobiesław Hordyński 6 daplot 11 DP OPL OK V (Tarnów) - Nr 12 kpt. Franciszek Burski 6 daplot 12 DP 12 DP - Nr 13 kpt. Teodor Augustyn Zachariasiewicz 13 sbaplot 13 DP OPL Armii "Pomorze" (most we Włocławku) 1 Nr 14 kpt. Stanisław Zaleski 7 daplot 14 DP 14 DP 13 Nr 15 por. Tomasz Neugebauer 8 daplot 15 DP 15 DP 2 Nr 16 kpt. Julian Wojtusiak 8 daplot 16 DP 16 DP - Nr 17 kpt. Wiktor Borodzicz 7 daplot 17 DP 17 DP7 Nr 18 por. Wiktor Pławiński 1 paplot 18 DP 18 DP 12 Nr 19 kpt. Władysław Jan Żdżarski 3 daplot 19 DP OPL Armii "Modlin" (mosty na Wiśle w Płocku) - Nr 20 ppor. Witold Barancewicz 2 daplot 20 DP OPL SGO "Narew" (most w Małkini) - Nr 21 kpt. Borys Godunow 5 daplot 21 DPG 21 DPG - Nr 22 por. rez. Janusz Makarczyk 11 daplot 22 DPG OPL mostów w Sandomierzu 28 Nr 23 kpt. Ferdynand Blechinger 15 daplot 23 DP 23 DP - Nr 24 kpt. Józef Jan Kopeć 5 daplot 24 DP OPL węzła kolejowego w Kutnie - Nr 25 kpt. Paweł Kazimierz Żniński 7 daplot 25 DP 25 DP1 Nr 26 kpt. Zbigniew Feliks Luer 1 paplot 26 DP 26 DP 5 Nr 27 kpt. Władysław Bandrowski 9 daplot 27 DP 27 DP - Nr 28 por. Marian Jan Ostaszewski 1 paplot 28 DP 28 DP 2 Nr 29 kpt. Kazimierz de Latour 2 daplot 29 DP OPL Wilno - Nr 30 por. Tytus Jakubowski 9 daplot 30 DP OPL węzła kolejowego w Koluszkach Nr 71 por. Roman Władysław Zwil 6 daplot 10 BK 10 BK 2 Nr ? Nie została sformowana 1 paplot WBPM WBPM -
Bibliografia Stanisław Truszkowski, Działania artylerii przeciwlotniczej w wojnie 1939 r. Zakończenie, „Wojskowy Przegląd Historyczny” 1978, nr 2 (84), s. 212–236. Marian Kopczewski, Zbigniew Moszumański, Polska artyleria przeciwlotnicza w wojnie obronnej 1939 roku, BUWiK i Szefostwo Wojsk Obrony Przeciwlotniczej Wojsk Lądowych, Warszawa 1999, Eugeniusz Kozłowski, Wojsko Polskie 1936-1939. Próby modernizacji i rozbudowy, Wydawnictwo MON, Warszawa 1964, wyd. I, s. 84, 168, 260. Ryszard Rybka, Kamil Stepan, Najlepsza broń. Plan mobilizacyjny „W” i jego ewolucja, Oficyna Wydawnicza „Adiutor”, Warszawa 2010,
Zbigniew Moszumański, Dowództwa grup artylerii przeciwlotniczej (1929-1939), „Przegląd Wojsk Lądowych” 2000, nr 8, s. 91–94. Piotr Zarzycki, Plan mobilizacyjny "W", Wykaz oddziałów mobilizowanych na wypadek wojny, Oficyna Wydawnicza „Ajaks”, Pruszków 1995, . Przemysław Dymek, Zarys historii wojennej pułków polskich w kampanii wrześniowej - 7 Dywizjon Artylerii Przeciwlotniczej, Oficyna Wydawnicza „Ajaks”, Pruszków 2013.
Kategoria:Ordre de Bataille Wojska Polskiego II Rzeczypospolitej *