Święta
Imieniny obchodzą: Agapiusz, Ampelia, Ampeliusz, Edmund, Eustachy, Feliks, Fortunata, Grzegorz, Lubomir, Maksencja, Maria, Narzes, Oktawia, Oktawiusz, Rafał, Sędzimir, Sylwester, Sylwestra, Symplicjusz, Symplicy, Tespezjusz i Tespezy Międzynarodowe Dzień Pamięci Osób Transpłciowych Dzień Industrializacji Afryki (ustanowione w 1989 roku przez Zgromadzenie Ogólne ONZ) Powszechny Dzień Dziecka (Organizacja Narodów Zjednoczonych) Brazylia – Dzień Zumbiego Meksyk – Święto Rewolucji Polska – Ogólnopolski Dzień Praw Dziecka Wspomnienia i święta w Kościele katolickim obchodzą na brewiarz.katolik.pl.: św. Bernward (biskup Hildesheim) św. Edmund Męczennik św. Maksencja z Irlandii (dziewica) święci: Oktawiusz, Salwator i Adwentor (męczennicy) św. Rafał Kalinowski (karmelita)
Wydarzenia w Polsce
1470 – Podczas Sejmu w Piotrkowie wielki mistrz krzyżacki Henryk VII Reffle von Richtenberg złożył hołd lenny królowi Kazimierzowi IV Jagiellończykowi. 1648 – Jan II Kazimierz Waza został wybrany na króla Polski i wielkiego księcia litewskiego. 1654 – Powstanie Chmielnickiego: wojska polskie pod wodzą Stefana Czarnieckiego zdobyły miasto Busza i dokonały rzezi mieszkańców (18-20 listopada). 1655 – Potop szwedzki: król Jan II Kazimierz Waza wydał Uniwersał opolski wzywający Polaków do powstania przeciw Szwedom. 1870 – Poświęcono Kościół Mariacki w Katowicach. 1881 – Założono Koło Geografów Uniwersytetu Jagiellońskiego, najstarszą w Polsce geograficzną organizację studencką. 1898 – We Lwowie odsłonięto pomnik króla Jana III Sobieskiego (obecnie znajduje się w Gdańsku). 1900 – W dworku malarza Włodzimierza Tetmajera w Bronowicach pod Krakowem odbyły się uroczystości weselne poety Lucjana Rydla i Jadwigi Mikołajczykówny, które zainspirowały Stanisława Wyspiańskiego do napisania dramatu Wesele. 1918: Niemcy, jako pierwszy kraj, uznały niepodległość Polski. Rząd Jędrzeja Moraczewskiego ogłosił swój program, zakładający przebudowę ustroju gospodarczego i społecznego według doktryny socjalistycznej. 1923 – Założono Bank Gdański. 1925 – Powstał rząd Aleksandra Skrzyńskiego. 1944: PKWN wydał dekret o przekształceniu Polskiego Radia w przedsiębiorstwo państwowe. Z powodu zbliżania się linii frontu Adolf Hitler opuścił Wilczy Szaniec pod Kętrzynem. 1945 – Sojusznicza Rada Kontroli zarządziła wysiedlenie całej niemieckiej ludności Śląska. 1946 – W Teatrze Wybrzeże w Gdańsku debiutowali aktorzy: Ryszard Barycz, Ludwik Benoit, Renata Kossobudzka, Barbara Krafftówna, Bronisław Pawlik, Aniela Świderska, Izabela Wilczyńska-Szalawska i Roman Stankiewicz. 1948 – Powstał Państwowy Instytut Matematyczny (od 1952 roku Instytut Matematyczny PAN). 1952: Na swym inauguracyjnym posiedzeniu nowo wybrany Sejm PRL I kadencji dokonał wyboru składu Rady Państwa, utworzonej w miejsce zlikwidowanego urzędu prezydenckiego. Dotychczasowy prezydent Bolesław Bierut zastąpił Józefa Cyrankiewicza na stanowisku premiera. Ogłoszono amnestię. 1955 – Legia Warszawa zdobyła po raz pierwszy tytuł piłkarskiego mistrza Polski. 1960 – Odbyła się pierwsza w Polsce wystawa pudli. 1964 – Rozpoczął się proces oskarżonych w tzw. aferze mięsnej. 1965 – W Olsztynie zlikwidowano komunikację tramwajową. 1990 – Do Polski został wysłany pierwszy e-mail. 1992: Premiera filmu sensacyjnego Psy w reżyserii Władysława Pasikowskiego. W Warszawie odbyły się obchody 100-lecia PPS. 1998 – Premiera filmu Historia kina w Popielawach w reżyserii Jana Jakuba Kolskiego. 1999 – Na zjeździe w Warszawie reaktywowano Związek Polskich Korporacji Akademickich. 2002 – Otwarto polsko-ukraińskie drogowe przejście graniczne Krościenko-Smolnica.
Wydarzenia na świecie
284 – Dioklecjan został cesarzem rzymskim. 996 – Ryszard II Dobry został księciem Normandii. 1008 – Alan III został księciem Bretanii. 1194 – Cesarz rzymsko-niemiecki Henryk VI Hohenstauf zajął Palermo. 1272 – Edward I Długonogi został królem Anglii. 1274 – I inwazja Mongołów na Japonię: zwycięstwo wojsk japońskich w bitwie pod Bun’ei. 1441 – Została zniesiona zwierzchność Księstwa Mediolanu nad Monako. 1531 – Podpisano traktat pokojowy kończący II wojnę kappelską między katolickimi i protestanckimi kantonami Szwajcarii. 1656 – II wojna północna: w Labawie (Polessku) zawarto porozumienie prusko-szwedzkie, dzięki któremu Prusy stały się niezależne od Polski. 1695 – Został zamordowany zdradzony przez jednego ze współtowarzyszy Zumbi, przywódca państwa zbiegłych niewolników Quilombo dos Palmares w Brazylii. 1759 – Wojna siedmioletnia: zwycięstwo floty brytyjskiej nad francuską w bitwie w zatoce Quiberon. 1789 – New Jersey jako pierwszy amerykański stan ratyfikowało Kartę Praw. 1794 – I koalicja antyfrancuska: zwycięstwo wojsk francuskich nad portugalsko-hiszpańskimi w bitwie pod Montagne Noir Rock. 1815: Ogłoszono akt wieczystej neutralności Szwajcarii. Okupowane w czasie wojen napoleońskich przez Wielką Brytanię Duńskie Indie Zachodnie zostały zwrócone Danii. Po ostatecznej klęsce Napoleona Bonapartego w bitwie pod Waterloo zawarto II pokój paryski między Francją a antyfrancuską koalicją, na mocy którego francuskie granice powróciły do stanu sprzed 1789 roku (z wyjątkiem Awinionu). Ponadto na terytorium Francji, do czasu zapłaty reparacji wojennych w kwocie 700 mln franków, miały pozostawać wojska okupacyjne. 1818 – Król Wirtembergii Wilhelm I założył Uniwersytet Hohenheim w Stuttgarcie (jako Uczelnię Rolno-Leśną). 1820 – Brytyjski statek wielorybniczy „Essex” został staranowany przez kaszalota i zatonął w odległości 3700 km od wybrzeży Ameryki Południowej. 21-osobowa załoga przeniosła się na 3 szalupy i przez ponad 4 miesiące dryfowała po Pacyfiku, a w tym czasie na pokładach łodzi dochodziło do aktów kanibalizmu. Ostatni pozostali przy życiu rozbitkowie zostali uratowani 5 kwietnia 1821 roku. Historia ta zainspirowała Hermana Melville’a do napisania powieści Moby Dick. 1823 – Założono miasto Villaguay w Argentynie. 1845 – Nierozstrzygnięta bitwa nad Vuelta de Obligado na wodach rzeki Parana pomiędzy siłami Konfederacji Argentyńskiej pod przywództwem generała a flotą brytyjsko-francuską. 1849 – W Budapeszcie oddano do użytku Most Łańcuchowy. 1861 – Zwodowano amerykański parowo-żaglowy slup USS „Housatonic” z czasów wojny secesyjnej, który jako pierwsza jednostka w historii uległ okrętowi podwodnemu. 1866 – James Haven i Charles Hittrick z Cincinnati w amerykańskim stanie Ohio opatentowali jojo. 1880 – Założono północnoirlandzki klub piłkarski Lisburn Distillery F.C. 1883 – W Serbii zostało zdławione powstanie chłopskie. 1889 – W Budapeszcie odbyło się premierowe wykonanie I Symfonii Gustava Mahlera. 1890 – Założono Papieski Uniwersytet Antonianum w Rzymie. 1899 – W stolicy Tatarstanu Kazaniu wyjechał na trasę pierwszy tramwaj elektryczny. 1902 – Francuski dziennikarz Géorges Lefévre zgłosił propozycję zorganizowania wieloetapowego wyścigu kolarskiego Tour de France. 1910: Rewolucja meksykańska: Francisco Madero ogłosił się nowym prezydentem i wezwał do powstania przeciwko dyktatorskim rządom prezydenta Porfirio Díaza. Założono portugalski klub piłkarski Vitória Setúbal. 1915 – W Chinach została przywrócona monarchia. 1917: I wojna światowa: rozpoczęła się bitwa pod Cambrai. Ukraińska Centralna Rada proklamowała niepodległość Ukraińskiej Republiki Ludowej w związku federacyjnym z Rosją. 1919 – Odbyły się wybory do francuskiego Zgromadzenia Ustawodawczego. 1920: został premierem Belgii. Wojna ukraińsko-radziecka: armia Ukraińskiej Republiki Ludowej w sile 23 tys. żołnierzy została wyparta na terytorium Polski, gdzie została internowana. 1922 – Rozpoczęła się konferencja w Lozannie. 1924 – Rudolf Ramek został kanclerzem Austrii. 1931 – 45 górników zginęło w wyniku wybuchu metanu w kopalni węgla kamiennego w Bentley w środkowej Anglii. 1934: Georges Theunis został po raz drugi premierem Belgii. Otwarto ogród zoologiczny w niemieckim Heidelbergu. 1939 – Rząd niemiecki wycofał zgodę na ochronę przez Szwecję polskich interesów na terenie III Rzeszy. 1940 – Węgry podpisały Pakt trzech. 1943: Bitwa o Atlantyk: na wschód od Azorów został uszkodzony bombami głębinowymi przez okręty brytyjskie i kanadyjskie i zmuszony do wynurzenia, a następnie ostrzelany niemiecki okręt podwodny , w wyniku czego zginęło 38 spośród 55 członków załogi. Powstała albańska rojalistyczna organizacja ruchu oporu Legaliteti. Pod auspicjami Ukraińskiej Powstańczej Armii na Wołyniu rozpoczęła się I Konferencja zniewolonych narodów Wschodniej Europy i Azji przy której powstała organizacja polityczna Antybolszewicki Blok Narodów. Wojna na Pacyfiku: rozpoczęły się walki o Wyspy Gilberta. 1944: Pierwszy japoński atak przeciwko amerykańskiej flocie z wykorzystaniem żywych torped Kaiten. W Niepodległym Państwie Chorwackim z połączenia rywalizujących ze sobą formacji Hrvatsko domobranstvo i Sił Zbrojnych Ustaszy powstały Chorwackie Siły Zbrojne. 1945: Indonezyjska Rewolucja Narodowa: zwycięstwem wojsk brytyjskich nad indonezyjskimi zakończyła się bitwa o Surabaję (27 października-20 listopada). Rozpoczął pracę Międzynarodowy Trybunał Wojskowy w Norymberdze. 1946: Na japońskiej wyspie Honsiu utworzono Park Narodowy Ise-Shima. W Nowym Jorku odbyła się prapremiera baletu Cztery temperamenty z muzyką Paula Hindemitha. 1947 – Późniejsza królowa brytyjska Elżbieta II poślubiła Filipa Mountbattena. 1949: Populacja Izraela osiągnęła milion. Został obalony prezydent Panamy , a jego miejsce zajął wiceprezydent Roberto Francisco Chiari. 1953 – na amerykańskim samolocie doświadczalnym Douglas D-558-2 Skyrocket jako pierwszy pilot osiągnął dwukrotną prędkość dźwięku. 1959 – Zgromadzenie Ogólne ONZ uchwaliło Deklarację praw dziecka. 1961 – Gen. İsmet İnönü został po raz trzeci premierem Turcji. 1962 – Kryzys kubański: wycofano radzieckie rakiety z Kuby, w odpowiedzi na co USA zniosły morską blokadę wyspy. 1964 – Podczas podchodzenia do lądowania w szwedzkim Ängelholm rozbił się lecący ze Sztokholmu Convair CV-340 należący do linii , w wyniku czego spośród 43 osób znajdujących się na pokładzie zginęło 31, a 9 zostało rannych. 1965 – Simon Pierre Tchoungui został trzecim i ostatnim premierem Kamerunu Wschodniego. 1967 – Urodził się 200-milionowy mieszkaniec USA. 1969: Dziennikarz Seymour Hersh ujawnił w amerykańskiej prasie prawdę o masakrze dokonanej przez US Army w wietnamskiej wiosce Mỹ Lai. Podczas podejścia do lądowania w Lagos rozbił się lecący z Londynu (z międzylądowaniami w Rzymie i Kano) Vickers VC10 należący do linii , w wyniku czego zginęło wszystkich 87 osób na pokładzie. 1970 – Jennifer Hosten z Grenady zdobyła w Londynie tytuł Miss World. 1974 – 59 osób zginęło, a 98 zostało rannych w katastrofie należącego do Lufthansy Boeinga 747 pod Nairobi w Kenii. 1975: Trzech arabskich terrorystów wdarło się do akademika w Ramat Magszimim na Wzgórzach Golan, zabijając trzech izraelskich studentów i raniąc jednego. Wilnelia Merced z Portoryko zdobyła w Londynie tytuł Miss World 1975. 1977 – Prezydent Egiptu Anwar as-Sadat jako pierwszy arabski przywódca wygłosił przemówienie w izraelskim Knesecie. 1980: 45 osób zginęło na miejscu lub zmarło w szpitalach w wyniku pożaru hotelu „Kawaji Prince” w Tōkamachi na japońskiej wyspie Honsiu. Podczas wykonywania odwiertu w dnie jeziora Peigneur w Luizjanie, w wyniku błędów pomiarowych wiertło przebiło strop korytarza czynnej kopalni soli, która została zalana i ostatecznie uległa zawaleniu, tworząc 60-metrowe zagłębienie w dnie jeziora. W Pekinie rozpoczął się proces tzw. bandy czworga. 1982 – 18 osób zostało stratowanych w wyniku wybuchu paniki na przepełnionych trybunach Stadionu im. Lenina w Chabarowsku na rosyjskim Dalekim Wschodzie, po meczu bandy (odmiany hokeja na lodzie) pomiędzy SKA Chabarowsk a . 1983 – W sieci ABC wyemitowano film telewizyjny Nazajutrz, opowiadający o skutkach hipotetycznej amerykańsko-radzieckiej wojny atomowej. 1985: