thumb|Kościół parafialny Rymanów – pierwsze wzmianki odnotują Rymanów miasto jako Ladisslaulia (1376), Reymanów (1768Szczęsny Morawski. Materyały do Konfederacyi Barskiej r. 1767-1768. 1851. s. 176).
Początki Rymanowa Założenie miasta na prawie magdeburskim powierzył książę Władysław Opolczyk synowi Nikolasa Reymanna, Mikołajowi Reymanowi w 1376, pod nazwą Ladisslaulia, prawdopodobnie na cześć księcia Władysława. W I poł. XV wieku rozpoczęto tu budowę zamku z inicjatywy Dobiesława z Oleśnicy i Sienna, uczestnika bitwy pod Grunwaldem i dowódcy oblężenia Malborka. (O zamku w Rymanowie wspomina ks. Szymon Starowolski w Opisie Królestwa Polskiego za czasów Zygmunta III Wazy). Dobiesław został właścicielem okolicy dzięki małżeństwu z Katarzyną Oleśnicka z Gorajskich – córką podskarbiego koronnego Dymitra z Goraja, (który z Iwanem z Klecia w 1377 roku od Ludwika Węgierskiego otrzymał Goraj (województwo lubelskie) i potomka Iwoni z Goraja – sędziego chełmskiego – właściciela dóbr rymanowskich). W 1409 r. król Władysław Jagiełło odbył przez Rymanów podróż z Koszyc, przez Preszów, Stropkov, Beskid, Jaśliska do Sanoka. Wtedy Dobiesław gościł w Rymanowie króla Władysława Jagiełłę, który podarował Pietę dla Kościoła. Rymanów otrzymał też przywilej na organizowanie dwóch jarmarków. Gród ten posiadał wtedy oprócz zamku, dwa przedmieścia (Posada Dolna i Posada Górna), bramy wjazdowe; np. krakowską, węgierską, lwowską oraz rozwinięte rzemiosło. W 1413 r. odbył się w Rymanowie ślub Katarzyny z Gorajskich i Dobiesława. Oleśnickiego (Dobiesław z Oleśnicy) i z Sienna h. Dębno (zm. 1440) –kasztelana wojnickiego (1411-1433), lubelskiego (1433), sandomierskiego (1435), starosty krakowskiego (1438), wojewody sandomierskiego (1438-1440) uczestnika bitwy pod Grunwaldem i dowódcy oblężenia Malborka, budowniczego nowego zamku w Rymanowie, fundatora kościołów. Wraz z nim bardzo często przebywała w Rymanowie Katarzyna Oleśnicka wraz ze swoimi 11 dziećmi.
W roku 1440 biskup krakowski Zbigniew Oleśnicki bratanek Dobiesława Oleśnickiego, odbył tędy podróż z Budapesztu, przez Stropkov, Kiewesz, Beskid, Jaśliska, Rymanów do Sanoka. Od XVI wieku, prowadzi tędy szlak handlowy do Bardejowa i historycznego regionu Zemplín. W 1441 r. – po śmierci Dobiesława, właścicielką zamku została jego żona, Katarzyna Oleśnicka, która pisała się już „z Rymanowa”. Katarzyna Oleśnicka z d. Gorajska lub Siennicka, z Sienna – kasztelanowa, ur. ok. 1390 z Rymanowa, córka Dymitra z Goraja herbu Korczak.
W 1479 roku Rymanów wraz z 20 innymi okolicznymi miejscowościami należał do wdowy po Wojewodzie Sandomierskim, Katarzyny Oleśnickiej i jej synów. Właścicielem Rymanowa został jej syn Andrzej Sienieński (zm. 1494), podkomorzy sandomierski i wnuk Wiktor Sienieński-Wiktoryn (ok. 1463 – 31 marca 1530) kasztelan małogoski, który też w 1517 roku uzyskał Goraj.
Na początku XVI w. Rymanów otrzymał od Aleksandra I Jagiellończyka przywilej na organizowanie jarmarków i własnych składów.
W 1537 r. – kolejnym właścicielem został Zbigniew Sienieński (zm. 1567/1568), kasztelan sanocki.
W 1567 r. – jego córka wyszła za Andrzeja Stadnickiego, który stał się kolejnym panem tych ziem.
Do połowy XVI wieku Rymanów był własnością rodziny Sienieńskich z Sienna: Zbigniewa oraz jego ojca, krzewicieli kalwinizmu. Kalwinizm przetrwał w Rymanowie do końca trzeciej wojny północnej.
W roku 1547 biskup Jan Dziaduski obłożył klątwę biskupią właściciela Rymanowa kasztelana sanockiego Zbigniewa Sienieńskiego za zabór kościoła katolickiego w Króliku Polskim i zamienienia świątyni na zbór kalwiński.
Jan Sienieński (1532-1580), kasztelan halicki, wyruszył wraz z mieszkańcami Rymanowa na wojnę z Moskwą w lipcu 1580 r. i zmarł w tym roku 1 sierpnia w Słucku. Wspólny nagrobek jego i żony Zofii Sienieńskiej ze Spaniowa, córki Jerzego Paniowskiego (starosty żydaczowskiego), znajduje się w kościele w Rymanowie. Przez wiele lat Jan Sienieński był właścicielem tego grodu. Miał czterech synów: Zbigniewa, Jana, Łukasza, Samuela, Mikołaja. Anna z Siennów, b. żona Krzysztoforeckiego, Spilcze miała córki: Zofię, Katarzynę, Elżbietę, II Zofię, Barbarę, Reginę i Cecylię
W 1595 r. – Marcin Stadnicki, brat Andrzeja kupił od Zbigniewa Sienieńskiego Rymanów. Wiadomo, że gruntownie wyremontował on kościół. Można przypuszczać, że rozbudował także fortalicjum. Po jego śmierci Marcina jego żona na swą siedzibę wybrała Rymanów. Jej córka Helena wyszła za Michała Zebrzydowskiego.
W czerwcu 1624 r. przez okoliczne miejscowości przeszedł oddział Tatarów paląc i niszcząc osady oraz mordując ludność, a potem w Rymanowie stacjonowali w 1655 r. protestanci – Szwedzi doprowadzając miasto do ruiny. Dwa lata później protestant Jerzy II Rakoczy wspierając Szwedów w marcu 1657 r. rozprawił się z ludnością tego grodu, paląc zabudowania i mordując mieszkańców. W 1672 w czasie wojny z Turcją, gdy oblegano Lwów, Nuraddyn Sołtan napadał na grody nad Wisłokiem m.in. po Biecz, niszcząc miasta i biorąc ludność w jasyr lub mordując. Hetman Jan Sobieski w trakcie wyprawy na czambuły, dysponując zaledwie 3000 jazdy, pobił kilkudziesięciotysięczne wojska tatarskie, uwalniając 44 000 niewolników. W 1674 r. – Jan Opaliński, który przejął dobra rymanowskie po Zebrzydowskich, wystawił dokument (dotyczący popostwa w Wołtuszowej) podpisany „dano na zamku moim rymanowskim”. Po śmierci Opalińskiego zamek przeszedł na krótko na własność Jana Samuela Czartoryskiego, który wydał rozporządzenie o odwoływaniu się od wyroków sądu miejskiego do zamku rymanowskiego. Rymanów wielokrotnie padał ofiarą napadów, nie tylko wojsk szwedzkich, czy rosyjskich ale nawet zbójnickich. Jeden z nich miał miejsce w 1677 r.
W XVII i XVIII w. zamek i dobra rymanowskie i powróciły do Franciszka Stadnickiego, do rodziny Stadnickich. W 1702 i w 1704 r. znowu dochodzi do walk ze Szwedami, a potem miasto wyludnia się w wyniku panującej zarazy. Najbardziej niszczą gród wojska rosyjskie. W 1731 r. Teresa Stadnicka poprzez małżeństwo z Józefem Kantym Ossolińskim wniosła Rymanów w posagu do rodziny Ossolińskich.
Konfederację z Józefem Kantym Ossolińskim na czele, wspierają mieszczanie, tocząc walki przeciw Rosjanom pod Leskiem 16 czerwca 1764 r. i Brzozowem 18 czerwca 1764 r.
W latach 1768–1772 wzmacniają Konfederatów barskich biorąc udział w zjeździe pod Sieniawą koło Rymanowa, gdzie się zebrało aż 6 tys. ochotników.
Pod zaborem austriackim
Do 1772 miasteczko należało administracyjnie do ziemi sanockiej województwa ruskiego, a w czasach zaboru austriackiego – do cyrkułu leskiego. Następnie podczas zaboru austriackiego przez pewien czas jako miasto wchodziło w skład obwodu sanockiego.
Staraniem Józefa Kantego Ossolińskiego rozpoczęto budowę w Rymanowie kościoła parafialnego, Józef Kanty Ossoliński – wojewoda wołyński mimo posiadania zamków w Dukli i Lesku, po klęsce Konfederatów i rozbiorze Polski zamieszkał w Rymanowie. W 1775 roku osiadł tu na stałe wycofując się z życia politycznego. Jego żona Teresa Stadnicka była ostatnią przedstawicielką rodu Stadnickich, zmarła 6 maja 1776 r. i została pochowana w Klasztorze w Karmelu koło Zagórza, a potem przeniesiono jej trumnę do Kościoła do Leska, gdzie umieszczono tablicę z napisem: „Teresa z hrabiów na Żmigrodzie Stadnickich, herbu Śreniawa, Ossolińska, Wojewodzina, Wołyńska w Rymanowie, zmarła dn. 6 maja 1776 r. w Zagórzu u OO. Karmelitów pochowana."
W 1780 r. Józef Kanty Ossoliński wybudował w Rymanowie kościół i w tym roku został w nim pochowany w krypcie, w pięknym sarkofagu i umieszczono tam również zwłoki jego żony. Budowa świątyni ukończona została przez jego córkę Annę Teresę z Ossolińskich Potocką. Wydana po raz pierwszy w 1786 r. „Geografia (...) Galicyi i Lodomeryi” autorstwa Ewarysta Andrzeja Kuropatnickiego podawała wówczas o Rymanowie: Miasto domu hrabiów Ossolińskich, nowo wymurowanym bardzo wspaniałym z wieżami niedokończonemi kościołem i plebańskim murowanym, pięknie ozdobnym domem [sławne]. Wsławił to miasto JW ś. p. Józef hrabia Ossoliński, wojewoda wołyński, licznych tu włości (...) pan, i dług śmiertelności wypłaciwszy, w tym od siebie wymurowanym kościole kazał się pochować.
W 1786 r. – Rymanów po raz kolejny stał się posagiem i po ślubie Teresy Ossolińskiej z Józefem Potockim przeszedł w ręce Potockich. Małżeństwo mieszkało na stałe w Wiedniu, a zamek w tym czasie mocno już podupadł. W 1794 r. Anna Teresa Potocka z Ossolińskich odsprzedała Rymanów rodzinie Potockich, w której posiadaniu był do XX w. Anna Potocka z Działyńskich wybudowała w XVIII w. Szkołę Snycerską w Rymanowie, jednak po cofnięciu dotacji przez Sejm zaprzestała szkolenia.
W 1798 r. – miasto kupił Franciszek Skórski. Postanowił jednak nie inwestować w zamek, który wymagał ogromnych nakładów finansowych. Po reformie administracyjnej w 1864 Rymanów został siedzibą powiatu sądowego i urzędu gminy Rymanów starostwa sanockiego w austriackim kraju koronnym Galicja.
W 1839 r. w wyniku ogromnego pożaru wywołanego przez Żydów, którzy podpalili gospodarcze zabudowania należące do proboszcza, zniszczeniu uległ kościół (odbudowany został w 1841 r.), niemal całe miasto oraz kilka sąsiednich wsi.
W połowie XIX wieku właścicielkami posiadłości tabularnej w Rymanowie były Józefa Gorczyńska i Zofia Urbańska. Pod koniec XIX wieku właścicielką tabularną dóbr we wsi była Anna hr. Potocka. W 1872 r. Anna Potocka (1846-1926) i Stanisław Potocki podpisali kontrakt kupna Rymanowa. Wiosną 1874 r. wybuchła epidemia cholery. Dwór w Rymanowie stał się punktem aptecznym, w którym rozdzielano leki wśród chorych. Anna Potocka osobiście odwiedzała chorych, niosła radę, lekarstwa i żywność. Anna i Stanisław Potoccy założyli szkółkę rzeźbiarską dla chłopców, a następnie szkółkę koronkarską dla dziewcząt.
16 sierpnia 1876 r. podczas spaceru Anny Potockiej (autorki „Mojego pamiętnika”) z dziećmi jeden z synów, Józef, odkrył źródło leczniczej wody. Badania użyteczności wody trwały do 1879 r. Dzięki temu odkryciu Potoccy stali się założycielami rymanowskiego uzdrowiska. Syn Stanisława Antoniego Potockiego i Anny z Działyńskich Potockiej – Jan Nepomucen Potocki h. Pilawa (1867–1942 w Rymanowie-Zdroju) – został właścicielem Zakładu Zdrojowego w Rymanowie. Był on posłem, działaczem społecznym. W roku 1898 miasteczko liczyło 328 domów i 3704 mieszkańców, w tym 1889 wyznania rzymskokatolickiego i 1751 mojżeszowego. Działały poczta i telegraf oraz gimnazjum żeńskie.
W 1905 Józef Mikołaj Potocki posiadał w Rymanowie obszar 435 haAlojzy Zielecki, Życie gospodarcze, W epoce autonomii galicyjskiej, w: Sanok. Dzieje miasta. Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995. s. 405..
thumb|Dawny budynek Towarzystwa „Sokół”, obecnie siedziba kina „Sokół” W 1907 roku zostało założone Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” z inicjatywy doktora Ignacego Bieleckiego, który przez cały okres istnienia tej organizacji był jej prezesem. Stowarzyszenie skupiało wokół siebie młodzież i dorosłych z Rymanowa i okolic, i było jednym z najprężniej działających stowarzyszeń Sokoła w całym województwie lwowskim. Członkowie „Sokoła” brali udział w walkach podczas I wojny światowej, dołączając do legionów generała Hallera.
I wojna światowa w Rymanowie W 1914, w trakcie I wojny światowej i walk bratobójczych (Polaków wcielanych zarówno do oddziałów rosyjskich jak i austriackich), Rymanów kilkakrotnie przechodził z rąk do rąk.
25 września 1914, mimo bohaterskiej obrony, wkroczyły do miasta grabieżcze oddziały rosyjskie, aresztując i wywożąc do Lwowa organizatorów Komitetu Narodowego. 14 października 1914 – Rymanów odbijają Austriacy. W czasie I wojny światowej w pensjonacie „Leliwa” W Rymanowie Zdroju działał szpital dla rannych żołnierzy. 8 listopada 1914 – Rosjanie z oddziałów dowodzonych przez gen. Brusiłowem w Rymanowie.