Jāzeps Vītols (ur. 26 lipca 1863 w Valmierze, zm. 24 kwietnia 1948 w Lubece) – łotewski kompozytor, twórca narodowego stylu w łotewskiej muzyce artystycznej.
Życiorys Pochodził ze zgermanizowanej rodziny nauczycielskiej i początkowo używał zniemczonych form imienia i nazwiska – Joseph Wihtol. Absolwent Konserwatorium Petersburskiego (w klasie teorii Juliusa Johannsena i kompozycji Nikołaja Rimskiego-Korsakowa), a następnie jego wykładowca i profesor (do jego wychowanków należeli m.in. Nikołaj Miaskowski i Siergiej Prokofjew).
Czterokrotny laureat Nagrody im. Michaiła Glinki. Świadomość narodową wraz ze znajomością rodzimego języka uzyskał w wieku dojrzałym pod wpływem udziału w ryskim festiwalu pieśni, organizowanym z okazji święta letniego przesilenia „Ligo” (prawykonania poświęconego mu poematu symfonicznego dokonała w Rydze w 1910 roku Orkiestra Filharmonii Warszawskiej pod dyrekcją Grzegorza Fitelberga).
Po odzyskaniu niepodległości organizator narodowej sceny operowej oraz szkolnictwa muzycznego. Był profesorem i rektorem Konserwatorium Łotewskiego w latach 1919-1944. Po wojnie osiadł na emigracji Niemczech. Jako pierwszy przyswoił muzyce łotewskiej klasyczne formy symfonii, kwartetu smyczkowego, sonaty i suity. Zasłynął jako autor licznych kompozycji chóralnych oraz kantat i ballad wokalno-instrumentalnych.
16 listopada 1926 otrzymał Order Trzech Gwiazd III klasy, a 17 stycznia 1927 odznaczono go II klasą tego samego orderu. 16 listopada 1938 został odznaczony Krzyżem Uznania I klasy.
Dzieła Poemat symfoniczny op. 4 „Ligo” (1889) Ballada op. 28 „Beverīnas dziedonis” (pol. Bajarz z Beverīnas) (1900) Kantata op. 35 „Dziesma” (pol. Pieśń) (1908) Kantata op. 45 „Ziemelblāzma” (pol. Zorza północy) (1913) Suita orkiestrowa op. 66 „Dārgakmeņi” (pol. Klejnoty) (1924)
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Łotewscy kompozytorzy Kategoria:Ludzie związani z Valmierą Kategoria:Kompozytorzy XX wieku Kategoria:Kompozytorzy romantyzmu Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Uznania Kategoria:Odznaczeni Orderem Trzech Gwiazd Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Leśnym w Rydze Kategoria:Urodzeni w 1863 Kategoria:Zmarli w 1948 Kategoria:Ludzie urodzeni w Valmierze