Co to są zmiany prozdrowotne? Zmiany prozdrowotne to takie działania, które:

wzmacniają zdrowie (np. więcej ruchu), chronią przed chorobami (np. mycie rąk), poprawiają samopoczucie (np. odpoczynek i sen), dbają o zdrowe otoczenie (np. porządek w klasie).

To mogą być zarówno małe rzeczy (np. picie wody zamiast słodkich napojów), jak i większe (np. klasowa akcja „Zdrowe śniadanie”).

Po co planować zmiany? Bez planu zwykle szybko się poddajemy. Plan pomaga:

wiedzieć, co dokładnie chcesz zmienić, zastanowić się, jak to zrobisz, sprawdzać, czy ci się udaje, prosić innych o pomoc.

Zaplanowana zmiana jest łatwiejsza i bezpieczniejsza.

Jak zaplanować zmianę? – krok po kroku Krok 1. Zauważ, co chcesz zmienić Zadaj sobie pytania:

Ile czasu siedzę przy komputerze lub telefonie? Ile piję wody, a ile słodkich napojów? Czy codziennie jem warzywa i owoce? Czy się wysypiam? Czy w moim otoczeniu jest porządek i czyste powietrze?

Wybierz jedną rzecz, którą chcesz poprawić.

Krok 2. Ustal konkretny cel Cel powinien być:

jasny – dokładnie wiesz, o co chodzi, realny – możliwy do wykonania.

Przykłady celów:

„Codziennie po szkole pójdę na 30-minutowy spacer.” „Przez 2 tygodnie będę pić słodkie napoje tylko w weekend.” „Każdego dnia przed snem odłożę telefon na pół godziny.”

Unikaj ogólnych celów typu: „Będę zdrowszy” – są zbyt niejasne.

Krok 3. Zaplanuj małe kroki Zastanów się:

Kiedy to zrobisz? (rano, po szkole, wieczorem) Gdzie? (w domu, na podwórku, w parku, w szkole) Jak długo? (10 minut, pół godziny, cały tydzień) Czego potrzebujesz? (wody w bidonie, butów sportowych, planu dnia)

Przykład:

Cel: „Będę więcej się ruszać.”

Małe kroki:

Poniedziałek, środa, piątek – spacer z kolegą po szkole. W weekend – wycieczka rowerowa z rodziną. W domu – 10 minut prostych ćwiczeń przy muzyce.

Krok 4. Znajdź wsparcie Poproś o pomoc:

rodziców – mogą przypominać, pójść z tobą na spacer, zrobić zdrowsze zakupy, rodzeństwo – mogą ćwiczyć razem z tobą, koleżanki i kolegów – możecie mieć wspólny cel, nauczyciela – może pomóc wprowadzić zmiany w klasie.

Razem łatwiej wytrwać w zmianie.

Krok 5. Sprawdź, jak ci idzie Co kilka dni pomyśl:

Czy realizuję swój plan? Co mi się udało? Co było trudne? Co mogę zmienić w planie?

Możesz:

zaznaczać udane dni w kalendarzu, robić krótkie notatki, porozmawiać z kimś bliskim o swoich postępach.

Jeśli coś się nie uda – to nie porażka, tylko informacja, że trzeba coś poprawić w planie.

Przykłady zmian w swoim życiu Zdrowsze jedzenie i picie Możesz zaplanować, że:

do szkoły zawsze zabierasz drugie śniadanie (kanapka + owoc), codziennie wypijasz minimum 4–5 szklanek wody, słodycze jesz tylko w określone dni i w małych ilościach.

Więcej ruchu Możesz:

wybierać schody zamiast windy, po szkole pobawić się na podwórku, a nie tylko przy komputerze, pójść z rodzicami na basen, wycieczkę rowerową, spacer do lasu.

Lepszy sen i odpoczynek Zaplanować można także:

stałą godzinę kładzenia się spać, odkładanie telefonu, komputera i telewizora co najmniej pół godziny przed snem, krótką przerwę na odpoczynek po szkole (bez ekranu).

Zmiany w twoim otoczeniu Zdrowie zależy także od tego, jak wygląda miejsce, w którym żyjesz i uczysz się.

W domu Możecie wprowadzić np.:

wspólne rodzinne spacery, zdrowe produkty na zakupach, porządek w pokoju (mniej kurzu = lepsze powietrze), zasadę: jedzenie tylko przy stole, nie przed telewizorem.

W szkole W klasie można:

ustalić zdrowe drugie śniadanie (np. jeden dzień w tygodniu bez słodyczy), robić krótkie przerwy ruchowe podczas długiej lekcji, dbać o porządek i wietrzenie sali, powiesić plakaty przypominające o myciu rąk.

W najbliższym otoczeniu Dbanie o zdrowie to też:

niewyrzucanie śmieci na ulicę czy do lasu, oszczędzanie wody i energii, troska o zieleń (drzewa, trawniki, kwiaty), spokojne zachowanie – mniej hałasu to też zdrowsze otoczenie.

Możesz z kolegami zaplanować:

sprzątanie boiska, założenie miniogródka klasowego, akcję „Cicho na korytarzu”

6. Podsumowanie Planowanie zmian prozdrowotnych polega na:

Zauważeniu, co chcesz zmienić. Ustaleniu jasnego i realnego celu. Zaplanowaniu małych kroków. Poproszeniu innych o wsparcie. Sprawdzaniu, jak ci idzie, i poprawianiu planu.

Nawet mała zmiana, dobrze zaplanowana i wykonywana codziennie, może bardzo poprawić twoje zdrowie i samopoczucie – oraz sprawić, że twoje otoczenie stanie się zdrowsze dla wszystkich.