Granice osobiste – rozpoznawanie i ochrona Granice osobiste to coś w rodzaju niewidzialnej linii, która oddziela ciebie od innych ludzi. Dzięki nim wiesz, co jest dla ciebie w porządku, a co ci nie pasuje.
Granice dotyczą:
twojego ciała, twoich uczuć i myśli, twoich rzeczy, twojego czasu i prywatności.
Kiedy ktoś przekracza twoje granice, możesz czuć się nieswojo, zawstydzony, zły albo przestraszony.
Czym są granice osobiste? Granice osobiste to zasady, które mówią:
jak inni mogą się do ciebie zwracać, jak mogą się z tobą bawić, czego nie wolno im robić wobec ciebie.
Przykłady granic granice ciała – np. nie chcesz, żeby ktoś cię przytulał, łaskotał albo dotykał w miejscach intymnych (zakrytych przez bieliznę), granice uczuć – np. nie chcesz, żeby ktoś wyśmiewał twoje lęki czy zainteresowania, granice rzeczy – np. nie chcesz, żeby ktoś bez pytania brał twój telefon, zeszyty, ubrania, granice czasu i prywatności – np. potrzebujesz chwili spokoju, nie chcesz, by ktoś czytał twoje wiadomości.
Dlaczego granice są ważne? Granice osobiste:
pomagają ci czuć się bezpiecznie, chronią twoje zdrowie fizyczne i psychiczne, uczą innych, jak mają cię traktować z szacunkiem, pomagają ci lepiej rozumieć siebie – co lubisz, a czego nie.
Każdy człowiek ma prawo do swoich granic – dzieci też.
Jak rozpoznać swoje granice? Twoje ciało i emocje często podpowiadają, że ktoś zbliża się do twoich granic lub je przekracza. Zwracaj uwagę, gdy:
czujesz ścisk w brzuchu, serce bije szybciej, chcesz się odsunąć, uciec, przerwać rozmowę, czujesz wstyd, złość, niepokój, obrzydzenie, myślisz: „Nie chcę tego”, „To mi się nie podoba”.
Jeśli coś wydaje ci się nie w porządku, nawet jeśli inni mówią, że to „tylko żart”, warto zaufać swoim odczuciom.
Jak chronić swoje granice? Masz prawo:
powiedzieć „nie”, nawet dorosłemu, zmienić zdanie, jeśli coś przestało ci pasować, prosić o pomoc, gdy sam nie dajesz rady. Możesz używać prostych zdań: „Nie lubię tego.”, „Nie chcę, żebyś tak do mnie mówił.”, „Przestań, nie czuję się z tym dobrze.”, „Nie dotykaj mnie w ten sposób.”
Jeśli ktoś:
nie przestaje, mimo że go prosisz, zmusza cię do czegoś, dotyka twojego ciała w sposób, który ci nie odpowiada –
odejdź i jak najszybciej powiedz o tym zaufanemu dorosłemu.
Pamiętaj też o granicach w internecie:
nie podawaj hasła do swoich kont, nie wysyłaj nikomu prywatnych zdjęć,
jeśli ktoś pisze do ciebie coś niemiłego lub dziwnego – pokaż to dorosłemu.
Jak szanować granice innych? Tak jak ty masz swoje granice, tak mają je też inni. Szanujesz czyjeś granice, gdy:
pytasz o zgodę – np. „Mogę cię przytulić?”, „Mogę wziąć twój notes?”, akceptujesz „nie” – nie namawiasz dalej, nie złościsz się, nie wyśmiewasz czyichś uczuć i potrzeb, nie zmuszasz nikogo do zabaw, na które nie ma ochoty.
Szacunek do granic innych pokazuje, że jesteś dojrzały i odpowiedzialny.
Co robić, gdy ktoś naruszy twoje granice? Jeżeli ktoś przekroczył twoje granice:
Zadbaj o swoje bezpieczeństwo Jeśli możesz, odejdź od tej osoby, zmień miejsce, dołącz do innych. Powiedz o tym dorosłemu, któremu ufasz
Może to być:
rodzic lub opiekun, wychowawca, nauczyciel, pedagog lub psycholog szkolny, inny dorosły, przy którym czujesz się bezpiecznie.
Mów jasno, co się stało Powiedz:
co zrobiła druga osoba, kiedy i gdzie, jak się z tym czułeś/czułaś.
Pamiętaj:
to nigdy nie jest twoja wina, jeśli ktoś narusza twoje granice, masz prawo do pomocy i ochrony, nie musisz radzić sobie z tym sam.
Podsumowanie Granice osobiste:
pomagają ci czuć się bezpiecznie, mówią innym, jak mają cię traktować, uczą cię szacunku do siebie i do innych.
Masz prawo:
decydować o swoim ciele i prywatności, mówić „nie”, prosić o pomoc, gdy ktoś cię rani lub przekracza twoje granice.
Szanując swoje granice i granice innych, tworzysz wokół siebie świat, w którym łatwiej jest żyć spokojnie i bezpiecznie.