Podręcznik jest przeznaczony dla uczniów klasy czwartej, piątej, szóstej, siódmej i ósmej szkoły podstawowej.
Podręcznik jest zgodny z podstawą programową do nauki przedmiotu „Etyka” ().
Spis treści /O podręczniku/
KLASA IV Wprowadzenie – po co w szkole jest etyka
Dział I. Poznaję siebie i swoje uczucia Co czuję? Nazywam podstawowe emocje Moje uczucia w różnych sytuacjach Jak mówić o tym, co przeżywam Jak rozpoznawać uczucia innych ludzi
Dział II. Dobro, zło i zasady w moim świecie Co to znaczy „dobre” i „złe” zachowanie Dlaczego ludzie ustalają zasady Zasady w domu, w klasie i na podwórku Dlaczego warto dotrzymywać umów i obietnic
Dział III. Razem w klasie – szacunek i współdziałanie Szacunek dla koleżanek, kolegów i dorosłych Uprzejmość, życzliwość, koleżeństwo Jak rozwiązywać kłótnie i nieporozumienia Kiedy i jak przeprosić, jak wybaczać
Dział IV. Przyjaźń, pomoc, dobroć Cechy dobrego kolegi i dobrej koleżanki Przykłady pomocy innym w codziennym życiu Wdzięczność – jak ją okazywać Dlaczego nie wolno wyśmiewać i wykluczać innych
Dział V. Ja i rzeczy wokół mnie Moje rzeczy, rzeczy wspólne, rzeczy cudze Dbam o swoją własność i o to, co wspólne Dzielenie się – kiedy i jak Dlaczego nie wolno niszczyć cudzej pracy i przedmiotów
Dział VI. Człowiek, przyroda i zwierzęta Co dla mnie znaczy przyroda Dlaczego zwierzęta trzeba traktować dobrze Proste działania na rzecz środowiska w domu i w szkole
Dział VII. Uczę się rozmawiać o sprawach ważnych Słuchanie innych bez przerywania Mówienie własnego zdania bez obrażania Różne opinie – jak się spierać z szacunkiem
KLASA V Wprowadzenie – etyka jako rozmowa o wyborach i konsekwencjach
Dział I. Moje działania i ich skutki Decyzja, czyn, skutek – z czego składa się działanie Intencje i motywy – dlaczego coś robię Kiedy jestem odpowiedzialny za to, co się stało Przykłady dobrych i złych wyborów z życia ucznia
Dział II. Fakty i oceny – jak o nich mówić Czym różni się opis sytuacji od jej oceny Dlaczego ludzie różnie oceniają te same zdarzenia Jak formułować sądy: „uważam, że… bo…” Kulturalna dyskusja – podstawowe zasady
Dział III. Rodzina i klasa jako dobro wspólne Rodzina – więzi, obowiązki, troska o innych Dlaczego rodzina jest dobrem wspólnym Klasa jako zespół – co to znaczy dbać o dobro klasy Ściąganie, oszukiwanie, donoszenie – próby oceny moralnej
Dział IV. Emocje w relacjach z innymi Wstyd, poczucie winy, zazdrość – skąd się biorą Jak radzić sobie ze złością i gniewem Empatia – próba spojrzenia oczami drugiego człowieka Jak reagować, gdy ktoś jest krzywdzony
Dział V. Ja i nowe technologie Kultura zachowania w sieci Pierwsze rozmowy o cyberprzemocy Granice żartu w Internecie Kiedy korzystanie z telefonu i gier staje się problemem
Dział VI. Człowiek i przyroda w codziennym życiu Jak korzystamy z przyrody na co dzień Przykłady szacunku i braku szacunku dla natury Dobre traktowanie zwierząt w domu i poza domem Co ja mogę zrobić dla środowiska
KLASA VI Wprowadzenie – po co nam wartości i zasady
Dział I. Wartości w moim życiu Co jest dla mnie ważne – mój „porządek wartości” Dobro godziwe, użyteczne i przyjemne – różnice i przykłady Wartości jako cel sam w sobie i jako środek do celu Moje wybory a moje wartości
Dział II. Normy, zasady i prawo Po co ludziom normy moralne Zasady moralne – przykłady z życia ucznia Zasada niekrzywdzenia, sprawiedliwości, solidarności – co znaczą Prawo a moralność – podobieństwa i różnice
Dział III. Ja wobec siebie Godność człowieka i szacunek do samego siebie Moje mocne i słabe strony – praca nad sobą Troska o zdrowie i życie – odpowiedzialne decyzje Uczciwość wobec siebie i innych
Dział IV. Konflikty, kłamstwo i prawdomówność Skąd biorą się konflikty między ludźmi Sposoby rozwiązywania sporów bez przemocy Kłamstwo – dlaczego jest problemem moralnym Prawdomówność, dyskrecja i asertywność w codziennych sytuacjach
Dział V. Człowiek a wytwory kultury i techniki Rzeczy, które posiadamy – własność prywatna i wspólna Dzielenie się, pożyczanie, niszczenie – przykłady dobrych i złych postaw Własność intelektualna, plagiat, kopiowanie cudzej pracy Mądre korzystanie z nowych technologii i mediów
Dział VI. Człowiek, przyroda i przyszłość Dlaczego przyroda jest wartością Odpowiedzialność za przyszłe pokolenia Dobre i złe traktowanie zwierząt – przykłady i ocena Małe codzienne kroki w stronę ochrony środowiska
KLASA VII Wprowadzenie – uczę się myśleć i mówić jak etyk
Dział I. Jak myśleć o moralności Czym różni się etyka od moralności i obyczajów Wypowiedzi o faktach, wartościach i powinnościach – jak je odróżniać Analizujemy sceny z książek, filmów i gier z użyciem pojęć etycznych Pytanie „jak dobrze żyć?” – pierwsze próby odpowiedzi
Dział II. Człowiek w społeczeństwie Miłość, przyjaźń, życzliwość, altruizm – różne więzi między ludźmi Dobro wspólne w klasie, szkole i społeczności lokalnej Demokracja i społeczeństwo obywatelskie – podstawowe pojęcia Patriotyzm, naród, pluralizm – między dumą a wykluczaniem innych
Dział III. Godność i prawa człowieka Godność osoby jako podstawa praw człowieka Powszechna Deklaracja Praw Człowieka – wybrane artykuły Gdzie dziś łamie się prawa człowieka – przykłady i refleksja Nietykalność osobista, wolność, praworządność – co znaczą w praktyce
Dział IV. Ja, sumienie i rozwój moralny Sumienie – jak rozumieć jego głos Rozwój moralny – przykłady zachowań egoistycznych, konformistycznych, altruistycznych Autonomia i presja grupy rówieśniczej Uzależnienia i środki psychoaktywne – moralny i życiowy wymiar decyzji
Dział V. Religia, niewiara i świat wartości Różne odpowiedzi na pytanie o istnienie Boga Wartości chrześcijańskie i moralność świecka – punkty wspólne i różnice Moralne elementy wielkich religii świata (judaizm, hinduizm, buddyzm, chrześcijaństwo, islam) Szacunek wobec przekonań innych – jak unikać dyskryminacji
Dział VI. Współczesne problemy moralne Przemoc i cyberprzemoc – rozpoznawanie i reagowanie Zasada fair play w sporcie i codziennym życiu Solidarność i wolontariat – pomaganie w praktyce Przykłady dylematów moralnych nastolatków
Dział VII. Pierwsze spotkania z historią etyki Sokrates – dlaczego nazywa się go „ojcem etyki” Arystoteles: szczęście (eudajmonia), cnota i przyjaźń Stoicy – życie zgodne z naturą i spokojem wewnętrznym Hedonizm – przyjemność jako cel życia? Argumenty „za” i „przeciw”
KLASA VIII Wprowadzenie – porządkuję i pogłębiam swoją wiedzę etyczną
Dział I. Jak oceniam działania moralne Elementy działania moralnego: decyzja, intencja, motyw, skutek, okoliczności Działania nakazane, zakazane, dozwolone, nadobowiązkowe Kryteria oceniania czynów – z jakiego punktu widzenia oceniam Jak formułować i uzasadniać sądy moralne w wypowiedzi ustnej i pisemnej
Dział II. Wielkie zasady i nurty etyczne Prawo naturalne, sumienie i cnoty kardynalne Kant: pojęcie obowiązku i imperatyw kategoryczny – przykłady zastosowań Utylitaryzm J. S. Milla i zasada użyteczności Konsekwencjalizm – patrzymy na skutki działania, zalety i ograniczenia
Dział III. Wartości, cnoty i sens życia Autoteliczne i instrumentalne wartości w moim życiu Hierarchia wartości według M. Schelera Cnoty: roztropność, sprawiedliwość, umiarkowanie, męstwo, honor Pojęcie sensu życia – różne propozycje odpowiedzi i własne poszukiwania
Dział IV. Człowiek wobec nowych wyzwań Bioetyka – podstawowe pojęcia i wybrane sporne zagadnienia (aborcja, eutanazja, inne) Postęp technologiczny i jego skutki moralne (media społecznościowe, sztuczna inteligencja) Prywatność, bezpieczeństwo danych, granice wolności słowa w sieci Społeczna odpowiedzialność biznesu – kiedy firma postępuje etycznie
Dział V. Człowiek, przyroda i przyszłe pokolenia Etyczne podstawy ochrony środowiska Odpowiedzialność za Ziemię wobec ludzi, zwierząt i przyszłych pokoleń Codzienne wybory a klimat, zanieczyszczenie, zużycie zasobów Ruchy ekologiczne i zaangażowanie obywatelskie
Dział VI. Człowiek w świecie wiedzy i pracy Wiedza jako wartość – dlaczego jest dobrem Własność intelektualna, plagiat, kopiowanie w epoce cyfrowej Etyka pracy – uczciwość, rzetelność, odpowiedzialność Wybór szkoły i zawodu – pierwsze decyzje z perspektywy wartości