Zasady moralne – przykłady z życia ucznia Każdy człowiek w codziennym życiu podejmuje decyzje: co powiedzieć, jak się zachować, co wybrać. W takich sytuacjach pomagają zasady moralne, czyli wskazówki, co jest dobre, a co złe.
Czym są zasady moralne Zasady moralne to ogólne reguły postępowania, które mówią:
jak powinniśmy traktować innych ludzi, czego nie wolno robić, nawet jeśli nikt nas nie widzi, co jest uczciwe i sprawiedliwe.
Przykładowe ogólne zasady moralne:
nie kłam, nie krzywdź innych, szanuj drugiego człowieka, dotrzymuj obietnic, pomagaj słabszym.
Skąd biorą się zasady moralne Zasady moralne uczymy się z różnych źródeł:
w rodzinie (to, co mówią i jak postępują rodzice, dziadkowie), w szkole (regulamin, wymagania nauczycieli, przykład rówieśników), z religii (jeśli ktoś jest wierzący), z prawa (co wolno, a czego nie wolno według przepisów), z własnego sumienia (wewnętrznego poczucia dobra i zła).
Czasem różne źródła mówią podobne rzeczy (np. że nie wolno kraść ani wyśmiewać innych). To pokazuje, że wiele zasad jest powszechnie uznawanych.
Wybrane zasady moralne w życiu ucznia Uczciwość Uczciwość to mówienie prawdy i nieoszukiwanie innych.
Przykłady z życia ucznia:
nie ściągasz na sprawdzianie, nawet gdy inni to robią, nie podpisujesz się pod cudzą pracą, nie przepisujesz z internetu bez podania źródła, przyznajesz się, gdy coś zepsułeś lub źle zrobiłeś.
Szacunek dla innych Szacunek oznacza traktowanie ludzi z godnością, niezależnie od wyglądu, ocen czy zamożności.
Przykłady:
nie wyśmiewasz nikogo z powodu błędów, ubrania, pochodzenia lub niepełnosprawności, słuchasz, gdy ktoś mówi, nie przerywasz i nie komentujesz złośliwie, nie używasz wyzwisk ani w klasie, ani w internecie.
Odpowiedzialność Odpowiedzialność to gotowość do ponoszenia skutków swoich decyzji i dbanie o powierzone obowiązki.
Przykłady:
sam dbasz o odrabianie lekcji i pakowanie plecaka, przyznajesz się do błędu, zamiast zrzucać winę na innych, troszczysz się o wspólne rzeczy (sprzęt szkolny, klasowe dekoracje).
Sprawiedliwość Sprawiedliwość to dążenie do takiego traktowania, które uwzględnia prawa wszystkich.
Przykłady:
nie zabierasz całej piłki czy gry dla siebie, ale dzielisz się czasem z innymi, nie oceniasz kogoś tylko po jednym zachowaniu lub opinii innych, bronisz kolegi lub koleżanki, kiedy są niesprawiedliwie oskarżani lub wyśmiewani.
Gotowość do pomocy Pomoc to reagowanie, gdy ktoś jest w potrzebie.
Przykłady:
tłumaczysz koledze zadanie zamiast pozwolić mu bezmyślnie przepisać, pomagasz nowej osobie w klasie odnaleźć się w szkole, informujesz dorosłego, jeśli ktoś jest krzywdzony lub prześladowany.
Zasady moralne w trudnych sytuacjach Czasem stosowanie zasad moralnych wymaga odwagi, na przykład gdy:
większość klasy wyśmiewa kogoś, a ty decydujesz, że tego nie robisz, wszyscy umawiają się na ściąganie, a ty odmawiasz, w grupie ktoś obraża nauczyciela w internecie, a ty mówisz, że to przesada.
W takich chwilach ważne jest wsparcie zaufanych dorosłych i własne sumienie.
Czy zasady moralne są niezmienne Niektóre zasady wydają się bardzo stałe (np. zakaz krzywdzenia innych). Inne mogą się zmieniać wraz z czasem i kulturą (np. zasady dotyczące stroju, zwyczajów).
Uczeń szóstoklasista może:
pytać, jeśli jakaś zasada jest dla niego niezrozumiała, zastanawiać się, dlaczego dana zasada istnieje, uczyć się rozróżniać, co jest ważną zasadą moralną, a co tylko zwyczajem.
Podsumowanie Zasady moralne pomagają podejmować decyzje w codziennych sytuacjach: na lekcji, na przerwie, w domu, w internecie. Uczciwość, szacunek, odpowiedzialność, sprawiedliwość i gotowość do pomocy to przykłady zasad, które szczególnie dotyczą życia ucznia. Świadome kierowanie się nimi pozwala budować dojrzałe relacje z innymi i dobrze przygotowuje do dorosłego życia.