Utwór został opublikowany w 1894 roku, w drugim tomie „Poezji”. Osadzony jest w realiach epoki Młodej Polski i odzwierciedla modernistyczne podejście do cielesności oraz intymności, które stało w opozycji do rygorystycznej obyczajowości końca XIX wieku. Przestrzeń wiersza to sypialnia, ukazana w momencie miłosnego zbliżenia.
Główni bohaterowie Podmiot liryczny – mężczyzna o postawie dekadenckiej i hedonistycznej. W relacji z kobietą pozostaje zdystansowany, chłodno analizuje zachodzące zjawiska i traktuje akt fizyczny jako formę ucieczki od rzeczywistości, nie angażując się przy tym emocjonalnie. Kobieta (bohaterka liryczna) – postać bezimienna, ukazana w sposób fragmentaryczny (usta, oczy, dłonie). Jest przedstawiona jako istota uległa, zdominowana przez zmysły i targana sprzecznymi emocjami – pożądaniem oraz wpajanym przez społeczeństwo wstydem.
Zarys najważniejszych wydarzeń fabularnych Wiersz stanowi bezpośrednie wyznanie mężczyzny, który opisuje swoje upodobania dotyczące zachowania kobiety podczas aktu miłosnego. Podmiot z pozycji obserwatora relacjonuje fizyczne reakcje partnerki: jej drżenie, przyspieszony oddech, rumieniec oraz omdlewanie z rozkoszy. Zauważa, że kobieta, mimo oddania się namiętności, wciąż walczy z wewnętrznym poczuciem wstydu wynikającym z surowych norm moralnych. Mężczyzna czerpie satysfakcję ze swojej dominacji i faktu, że to on wywołał w niej te doznania. Po zakończeniu zbliżenia podmiot liryczny natychmiast odsuwa się myślami od partnerki, szukając spokoju w sferze intelektualnej lub we śnie. Kobieta pozostaje natomiast w stanie emocjonalnego rozbicia, nadal przeżywając minioną chwilę.
Najważniejsze tematy i problemy poruszane w utworze Erotyka i zmysłowość – utwór w sposób dosadny, jak na czasy swego powstania, opisuje fizyczną stronę relacji damsko-męskiej, odzierając ją z romantycznej metafizyki. Przedmiotowe traktowanie kobiety – bohaterka służy jedynie zaspokojeniu żądz mężczyzny i jest obserwowana niemal jak preparat medyczny, co odzwierciedla ówczesne tendencje mizoginistyczne (uprzedzenia wobec kobiet). Konflikt natury z kulturą – wstyd odczuwany przez kobietę symbolizuje presję społeczną i sztywne normy moralne, które kłócą się z naturalnymi instynktami ludzkimi. Dekadencka samotność – niemożność nawiązania głębszej więzi emocjonalnej sprawia, że akt miłosny nie łączy dwojga ludzi, lecz pozostawia ich osobnymi jednostkami, z których każda inaczej przeżywa to doświadczenie.
Dominujące emocje i refleksje Lektura utworu wywołuje mieszane uczucia – od podziwu dla odwagi opisu, po niepokój wynikający z chłodu emocjonalnego podmiotu. Dominującym nastrojem jest zmysłowe napięcie połączone z cynizmem. Refleksja koncentruje się na braku porozumienia między płciami oraz na smutnym fakcie, że fizyczna bliskość może być pozbawiona duchowej wspólnoty. Czytelnik może odczuć wyższość i duszność męskiego punktu widzenia, w którym partnerka staje się jedynie instrumentem do osiągnięcia chwilowego zapomnienia.
Aktualność utworu Wiersz pozostaje istotnym głosem w dyskusji nad sposobem przedstawiania cielesności w sztuce oraz nad problemem braku autentycznej więzi w relacjach opartych wyłącznie na aspekcie fizycznym.