Utwór pochodzi z wydanego w 1920 roku tomu „Łąka”. Akcja liryczna rozgrywa się w przestrzeni o charakterze symbolicznym i metafizycznym. Wydarzenia mają miejsce najpierw w świecie rzeczywistym, pod jaworem, gdzie bohaterowie spędzają ostatnie chwile życia, a następnie przenoszą się w sferę zaświatów – poza mogiłę i w pustkę po nieistniejącym już świecie.

Główni bohaterowie Dwoje ludzieńków – para kochanków, których imiona nie są znane. Zostali określeni czułym neologizmem (leśmianizmem), który podkreśla ich kruchość i marność wobec potęgi losu. Są to postacie tragiczne, których miłość od początku skazana jest na cierpienie i brak spełnienia. Podmiot liryczny – osoba opowiadająca tę historię jako „pieśń wyłkaną w żałobie”, która z dużym współczuciem i refleksją przygląda się losom bohaterów.

Zarys najważniejszych wydarzeń fabularnych Wiersz przedstawia losy dwojga ludzi, których głębokie uczucie zostaje przerwane przez nieszczęśliwe rozstanie wynikające z winy osób trzecich. Po latach rozłąki kochankowie spotykają się ponownie, jednak ich ponowne zbliżenie nie przynosi radości, lecz śmiertelną chorobę. Pod jaworem, na dwóch osobnych łóżkach, wymieniają ostatnie, pełne rezygnacji spojrzenia i umierają w czystości, bez zaznania fizycznej bliskości. Ich historia nie kończy się jednak w grobie – po śmierci próbują odnaleźć się w zaświatach i kontynuować swoją relację. Okazuje się to niemożliwe, gdyż miłość wygasa wraz z ich biologicznym bytem. Gdy ostatecznie próbują powrócić do ludzkiego świata, odkrywają, że on również przestał istnieć, co pozostawia ich w absolutnej, duchowej próżni.

Najważniejsze tematy i problemy poruszane w utworze Tragizm niespełnionej miłości – autor ukazuje uczucie, które mimo swojej siły nie potrafi pokonać zewnętrznych przeszkód ani sił natury. Nieuchronność śmierci i przemijania – wiersz analizuje ludzką egzystencję jako pasmo pożegnań i strat, których finałem jest niebyt. Nicość pośmiertna – utwór stawia pesymistyczną tezę o braku metafizycznego oparcia; śmierć nie przynosi ukojenia ani zjednoczenia dusz, lecz ostateczne unicestwienie emocji. Kruchość człowieka wobec czasu – problemem jest bezsilność jednostki wobec „bezpowrotnego” czasu i fatum, które niweczy wszelkie nadzieje na szczęście.

Dominujące emocje i refleksje Lektura utworu wywołuje głęboki smutek, przygnębienie oraz poczucie egzystencjalnej grozy. Wykorzystanie kontrastu wobec tradycyjnej sielanki (motyw spotkania pod jaworem) potęguje wrażenie beznadziejności losu bohaterów. Czytelnik może odczuć żal nad losem „ludzieńków”, którzy mimo wzajemnego oddania nie otrzymują żadnej nagrody ani pocieszenia, nawet po śmierci. Refleksja koncentruje się na pytaniu o sens ludzkich dążeń w świecie, w którym miłość okazuje się zbyt słaba, by przetrwać konfrontację z nicością.

Aktualność utworu Problematyka lęku przed ostateczną stratą oraz poczucie bezradności wobec przemijania i braku gwarancji na pośmiertne szczęście pozostają jednymi z najważniejszych dylematów współczesnego człowieka