Utwór powstał w latach 60. XX wieku (opublikowany w 1969 roku w tomie „Napis”). Akcja liryczna obejmuje dwie płaszczyzny czasowe i przestrzenne: starożytną Grecję z okresu wojny peloponeskiej (V wiek p.n.e.) oraz współczesność autora, czyli drugą połowę XX wieku. Poeta zestawia antyczne wzorce etyczne z moralną kondycją świata powojennego.

Główni bohaterowie Tukidydes – antyczny historyk i dowódca ateński. Postać uosabiająca najwyższe standardy etyczne, honor i osobistą odpowiedzialność za popełnione błędy. Przyjmuje karę wygnania z godnością, nie szukając usprawiedliwień dla swojej porażki militarnej. Generałowie współcześni – zbiorowy bohater negatywny reprezentujący dowódców XX-wiecznych. Są to postacie pozbawione honoru, które w obliczu niepowodzeń użalają się nad sobą, obwiniają podwładnych lub niesprzyjające okoliczności, wykazując się emocjonalną niedojrzałością. Podmiot liryczny – utożsamiany z autorem obserwator i moralista, który w polemice między antykiem a współczesnością opowiada się po stronie wartości klasycznych.

Zarys najważniejszych wydarzeń fabularnych Utwór przywołuje historyczny epizod z życia Tukidydesa, który jako wódz nie zdołał na czas dotrzeć z odsieczą do oblężonego Amfipolis. Mimo obiektywnych trudności, historyk uznał swoją winę i dobrowolnie udał się na trwającą dwadzieścia lat banicję. Ten akt bezwzględnej uczciwości zostaje w wierszu skontrastowany z zachowaniem nowożytnych dowódców wojskowych. Współcześni generałowie po przegranych bitwach celebrują swój „wielki żal”, lamentują nad własnym losem w wygodnych fotelach i starają się wzbudzić litość u potomnych. Autor opisuje proces degradacji pojęcia odpowiedzialności, wskazując, że dawna wielkość została zastąpiona przez małostkowość. W finale podmiot liryczny wyraża obawę o przyszłość sztuki i kultury, które – zamiast na sprawach ważnych – koncentrują się na analizie własnych słabości.

Najważniejsze tematy i problemy poruszane w utworze Kryzys wartości we współczesnym świecie – autor diagnozuje upadek takich pojęć jak honor, godność i odwaga cywilna w społeczeństwie XX wieku. Odpowiedzialność za czyny – problemem jest różnica w podejściu do własnych błędów; klasyk przyjmuje konsekwencje, współczesny człowiek ich unika. Rola sztuki i literatury – postulat, aby twórczość artystyczna zajmowała się tematami wzniosłymi i uniwersalnymi, a nie jedynie jałowym rozczulaniem się nad wewnętrznym rozbiciem jednostki. Kontrast między wielkością a małostkowością – zestawienie antycznego patosu (rozumianego jako powaga i siła ducha) z nowoczesną bylejakością i skłonnością do narzekania.

Dominujące emocje i refleksje Lektura utworu budzi poczucie zażenowania postawą współczesnych elit oraz głęboki podziw dla surowych zasad świata antycznego. Dominującym nastrojem jest powaga i intelektualny dystans, podszyty jednak goryczą płynącą z obserwacji moralnej degradacji ludzkości. Refleksja koncentruje się na pytaniu o to, co pozostanie dla przyszłych pokoleń z epoki, która zrezygnowała z dyscypliny wewnętrznej na rzecz łatwego sentymentalizmu. Czytelnik zostaje zachęcony do poszukiwania w klasyce trwałych fundamentów, które pozwalają zachować twarz nawet w obliczu największej klęski.

Aktualność utworu Problematyka brania pełnej odpowiedzialności za swoje działania oraz przestroga przed budowaniem kultury na fundamencie narcyzmu i użalania się nad sobą pozostaje istotnym wyzwaniem moralnym w każdym czasie.