Kampania wyborcza przed wyborami kontraktowymi. Strategie komitetów wyborczych i mobilizacja społeczna wokół Komitetu Obywatelskiego Wstęp Kampania wyborcza poprzedzająca wybory z 4 czerwca 1989 roku była pierwszą od dekad rywalizacją polityczną o charakterze publicznym i masowym. Choć na mocy kontraktu zawartego przy Okrągłym Stole podział mandatów w Sejmie był z góry ustalony, kampania przekształciła się w ogólnonarodowy plebiscyt poparcia dla systemu komunistycznego lub demokratycznej opozycji.

Konkretne fakty Główną siłą opozycyjną był Komitet Obywatelski (KO) „Solidarność” przy Lechu Wałęsie. Strategia KO opierała się na budowie jednolitego bloku i wykorzystaniu autorytetu lidera związku. Kluczowym elementem kampanii wizualnej stały się zdjęcia kandydatów z Lechem Wałęsą oraz plakaty z napisem „Solidarność”. Opozycja wykorzystała przyznany jej dostęp do mediów: powołano dziennik „Gazeta Wyborcza” oraz emitowano audycje w radiu i telewizji (Studio Solidarność). Mobilizacja odbywała się także oddolnie poprzez sieć lokalnych komitetów obywatelskich, spotkania w kościołach i kolportaż niezależnych wydawnictw.

Strona rządowa, reprezentowana przez koalicję skupioną wokół PZPR (wraz z ZSL i SD), dysponowała pełnym aparatem państwowym i dominacją w mediach publicznych. Strategia koalicji zakładała przedstawienie zmian jako kontrolowanej ewolucji systemu przy zachowaniu stabilności państwa. Władze liczyły na zwycięstwo dzięki 65% gwarantowanych mandatów w Sejmie oraz wysokiej rozpoznawalności liderów umieszczonych na tzw. liście krajowej (35 czołowych polityków obozu władzy, na których głosowano w całym kraju).

Kampania charakteryzowała się ogromnym zaangażowaniem społecznym, szczególnie po stronie opozycji. Wolontariusze masowo rozklejali plakaty i kolportowali ulotki, często działając w warunkach utrudnień ze strony milicji i służb bezpieczeństwa. Ważnym elementem mobilizacji było uświadamianie wyborców o technice głosowania – instrukcje KO wskazywały, jak skreślać kandydatów koalicji rządowej, aby oddać głos na „Solidarność”.

Przyczyny i skutki Przyczyny

Realizacja postanowień Okrągłego Stołu dotyczących częściowo wolnych wyborów. Dopuszczenie opozycji do oficjalnej działalności politycznej i medialnej. Głębokie niezadowolenie społeczne z sytuacji gospodarczej kraju.

Skutki Przekształcenie wyborów w plebiscyt, w którym społeczeństwo masowo opowiedziało się przeciwko dotychczasowej władzy. Całkowita kompromitacja listy krajowej, której większość kandydatów nie uzyskała wymaganej liczby głosów. Mobilizacja społeczeństwa do dalszych przemian ustrojowych i powstania rządu Tadeusza Mazowieckiego.

Podsumowanie Kampania wyborcza 1989 roku pokazała nieskuteczność oficjalnych metod propagandowych w starciu z nowoczesnym marketingiem politycznym i masową mobilizacją społeczną wokół Komitetu Obywatelskiego.