wigilia ()
, , ,
rzeczownik, rodzaj żeński (1.1) w kalendarzu chrześcijańskim dzień poprzedzający ważniejsze święto, zwłaszcza Boże Narodzenie, często połączony z postem i uroczystym oczekiwaniem (1.2) dzień poprzedzający inny dzień, zwykle jakieś święto lub ważne wydarzenie (1.3) tradycyjna, uroczysta wieczerza w wigilię (1.1) Bożego Narodzenia (1.4) w starożytnym Rzymie: część nocy równa trzem godzinom (1.5) wigilie: modlitwa za zmarłych; nabożeństwo żałobne
(1.1-4) (1.5)
(1.2) Była to wigilia Bożego Narodzenia. Z ulicy dochodził gwar ludzki i brzęczenie dzwonków przy sankach. (1.2) Tymczasem przyszła wigilia Trzech Króli… Wieczór był mroźny, pogodny (…). (1.2) Wigilię zwaną przez Izraelitów wieczorem obchodzono przed każdą uroczystością jako jej początek. (1.2) Były to obrzędy mające na celu wypędzenie czarownic, gdyż wierzono, że w wigilię Zielonych Świątek są one bardzo aktywnesandomierz.opoka.org.pl. (1.2) Na Kurpiach, Podlasiu, Warmii i Mazurach wypiekano w wigilię Nowego Roku lub w święto Trzech Króli figurki zwierząt (…). (1.2) W wigilię własnego ślubu miał poważny wypadek samochodowy, z którego udało mu się wyjść bez szwanku. (1.3) Jedliśmy wigilię, kiedy zadzwonił wujek z życzeniami. (1.3) W Wigilię (czyli 24 grudnia) jesteśmy zaproszeni na wigilię do rodziców. (1.3) Przychodzili tam różni znajomi, witali się, zamieniali po kilka słów obojętnych i odchodzili; on siedział wciąż, bo miał jakąś ukrytą na dnie serca nadzieję, że może go który zaprosi do siebie na wigilię – ale nikt nie prosił. (1.4) Rzymianie dzielili noc na cztery wigilie, tzw. straże. (1.5) Po odśpiewaniu wigilii i dość długiem nabożeństwie, ukazały się we drzwiach poprzedzone krzyżem białe komże księży, za którymi wyniesiono trumnę . (1.5) Baba przyjmowała dziecię, baba obmywała starca, gdy umarł, kładła go w trumnie i śpiewała nad nim wigilieJózef Ignacy Kraszewski, Dziady i Baby, Warszawa 1908.
(1.1) wigilia + (czego) (1.2) wigilia + (czego)
(1.1) wigilia Bożego Narodzenia / Zesłania Ducha Świętego / … (1.2) wigilia Bożego Narodzenia / Nowego Roku / Trzech Króli / Wszystkich Świętych / … • wigilia 1 maja / 24 czerwca / 1 listopada / 30 listopada / 6 grudnia / … • wigilia Dnia Świętej Łucji / Świętego Mikołaja / Środy Popielcowej / ślubu / … • wigilia św. Andrzeja / św. Jana / św. Katarzyny / św. Łucji / św. Mikołaja / … • w wigilię (1.3) wigilia w domu • zasiadać do wigilii • podczas wigilii • jeść / przygotowywać wigilię (1.5) śpiewać wigilie
(1.1) przedświęcie; wilia (1.2) przeddzień, przedjutrze; wilia (1.3) wieczerza wigilijna, kolacja wigilijna; (1.5) egzekwie, requiem, czuwania przy zmarłym
(1.3) kolacja, wieczerza
Wigilia , wigilijność , wigiliowość , Wilijo wilia , wilija
wigilijny, wigiliowy, wilijny wigilijnie
przysłowia: od Łucji do wigilii patrz na dni, o przyszłym roku powiedzą ci • pogoda na wigilię Narodzenia, do Nowego Roku się nie zmienia • wiatr od południa w wigilię Świętego Marcina, pewnie będzie lekka zima
(1.1,4,5) → ‘czuwanie nocne przed dniem świątecznym’ < → czuwanie, straż, warta < → stróż lub , < < → czuwanieZenon Klemensiewicz, Historia języka polskiego, PWN, Warszawa 2002, s. 133. (1.2) od (1.1) (1.3)
(1.1) ; zobacz też: Indeks:Polski - Indeks terminów religijnych (1.2) zobacz też: Indeks:Polski - Kalendarz i czas
angielski: (1.1) eve; (1.2) eve; (1.3) christmas eve czeski: (1.1) vigilie ; (1.2) vigilie ; (1.4) vigilie ; (1.5) vigilie duński: (1.3) juleaften esperanto: (1.1) antaŭtago, antaŭvespero; (1.2) antaŭtago, antaŭvespero; (1.3) Kristnaska vespermanĝo, antaŭtago de Kristnasko, antaŭvespero de Kristnasko japoński: (1.1) イブ, イヴ; (1.3) クリスマスイヴ, クリスマスイブ jidysz: (1.1) (w wigilię) ערבֿ (erew); (1.2) (w wigilię) ערבֿ (erew) kaszubski: (1.1) wilëjô ; (1.2) wilëjô ; (1.3) wilëjô polski język migowy: rosyjski: (1.3) сочельник słowacki: (1.1) vigília ; (1.2) vigília ; (1.4) vigília ; (1.5) vigília szwedzki: (1.1) afton ; (1.2) afton ; (1.3) julaftonsmiddag ukraiński: (1.1) переддень