__TOC__ ()
8
(1.1) jasny, przejrzysty, klarowny (1.2) prawdziwy (1.3) cel (na tarczy)
()
(1.1-4) ; ; (2.1) ; (3.1) ;
partykuła (1.1) …formy dzierżawczej: należący do (1.2) …tworząca dopełniacz → odpowiada na pytanie "kogo/czego?" (1.3) …tworząca imiesłów lub w funkcji słowa który (1.4) …tworząca przymiotnik z innej części mowy czasownik (2.1) w złożeniach: celować przymiotnik (3.1) w złożeniach: prawdziwy
(1.1) 清洁工的工作很辛苦。(qīngjié gōng de gōngzuò hěn xīnkǔ) → Praca (należąca do) sprzątaczki jest bardzo ciężka. (1.1) 女孩儿最后来到她妈妈的屋子。(nǚháir zuìhòu láidào tā māmā de wūzi) → Dziewczyna w końcu trafiła do domu (należącego do) swojej matki. (1.2) 公差表示为直径的百分比。(gōngchāi biǎoshì wèi zhíjìng de bǎifēnbǐ) → Tolerancja wyrażona jest jako procent (kogo/czego?) średnicy. (1.2) 化学信号协调有机体的各个部分。(huàxué xìnhào xiétiáo yǒujītǐ de gège bùfen) → Sygnały chemiczne koordynują działanie różnych części (kogo/czego?) organizmu. (1.3) 你身上穿的那件泳衣好漂亮。(nǐ shēnshang chuān de nà jiàn yǒngyī hǎo piàoliang) → Kostium kąpielowy, który masz na sobie, jest taki śliczny. (1.3) 代词是代替名词的一种词类。(dàicí shì dàitì míngcí de yī zhǒng cílèi) → Zaimek to część mowy zastępująca rzeczownik. (1.4) 夏日的太阳烘烤着大地。(xiàrìde tàiyáng hōng kǎozhe dàdì) → Letnie słońce spiekło ziemię. (1.4) 一些常用的操作可以通过键盘上的快捷键完成。(yīxiē chángyòng de cāozuò kěyǐ tōngguò jiànpán shàng de kuàijié jiàn wánchéng) → Niektóre regularnie używane operacje można wykonać za pomocą skrótów klawiszowych. (2.1) • 标的 • 质的 (3.1)
(1.1) jeśli między opisywanymi osobami panują bardzo bliskie stosunki, często pomija się 的, np. aby powiedzieć „moja mama”, należy użyć określenia 我妈妈, a nie 我的妈妈, ale już mówiąc o przyjacielu, użyje się raczej określenia 我的朋友 („mój przyjaciel”); podobnie jest ze złożeniami, które występują bardzo często lub są oczywiste, na przykład przy określaniu przynależności narodowej – Polak to 波兰人, nie zaś 波兰的人 (1.2) kolejność słów w języku chińskim jest odwrotna niż w języku polskim, tj. dopełniacz zawsze występuje przed rzeczownikiem, do którego się odnosi, a nie po: 工业的发展 = rozwój (kogo/czego?) przemysłu ( przemysłu rozwój) (1.3) mimo, że z perspektywy języka polskiego 的 tworzy imiesłów, a więc jest swoistym przyrostkiem czasownika, w języku chińskim dodamy je po całej frazie, tj. złożeniu czasownik + rzeczownik; co więcej, cała fraza imiesłowowa znajdzie się zawsze przed rzeczownikiem, który opisuje: szyk w języku polskim: opisywany rzeczownik + imiesłów + rzeczownik uzupełniający frazę imiesłowową np. ludzie pijący kawę szyk w języku chińskim: + rzeczownik uzupełniający frazę imiesłowową + 的 + opisywany rzeczownik np. 喝咖啡的人 (1.4) 的 dodaje się po innych częściach mowy, aby nadać im funkcjonalny charakter przymiotnika; co więcej, dodaje się je także często po przymiotnikach, kiedy bezpośrednio opisują one rzeczownik, na przykład: 金属 → metal – 金属的生意 → przemysł metalowy 黄色 → żółty (kolor) – 黄色的花 → żółty kwiat (w żółtym kolorze) 漂亮 → piękny – 漂亮的女孩 → piękna dziewczynka
(1.3-4) 地•得
别的 • 亲爱的 真的 • 似的 • 是的 • 的话 有的 • 我的 • 我们的 • 咱的 • 咱们的 • 你的 • 你们的 • 您的 • 您们的 • 他的 • 她的 • 它的 • 他们的 • 她们的 • 它们的 有的没的 • 他妈的
→ słońce + chochla obecność słońca wiąże się z pierwotnym, starożytnym znaczeniem znaku - jasny, przejrzysty, klarowny - czytanym dí bądź dí; znaczenie to z czasem wyparły dwie równoległe interpretacje - prawdziwy oraz cel na tarczy, które obecnie zachowały się jedynie w złożeniach użycie 的 jako partykuły, w obecnie popularniejszym czytaniu de, wyparło natomiast wcześniej używane 底, najprawdopodobniej jeszcze w X w.
(1.1-4) ponieważ 的 jest identycznie brzmiące jak dwie inne partykuły o zbliżonym zastosowaniu, „literując” ten znak należy powiedzieć 白勺的 (báisháode), w przeciwieństwie do 得 (双人得 = shuāngréndé) oraz 地 (土也地 = tǔyěde)
的 spotyka się także w transliteracjach nazw własnych jako sylabę di/ti lub spółgłoskę d/t, np.: 波罗的海 = bōluódì hǎi → = Morze Bałtyckie 的黎波里 = dìlíbōlǐ → (miasto)