zwierciadło ()
, ,
rzeczownik, rodzaj nijaki (1.1) gładka powierzchnia odbijająca światło; tafla szkła od spodu pokrytego warstwą srebra, aluminium, cyny lub rtęci; lustro (1.2) niezmącona powierzchnia wody – morza, jeziora lub rzeki; lustro (1.3) miejsce nieporośnięte roślinnością; łysina, golizna (1.4) , rodzaj z rodziny zatwarowatych; ołysta (1.5) cienka powłoka powstała przez osiadanie na gładkiej powierzchni szkła lub porcelany różnych par metalicznych (1.6) biała plama na pośladkach zwierzyny płowej (1.7) błyszcząca kolorowo plama na skrzydłach kaczek; lustro (1.8) gatunek literacki, którego zadaniem jest prezentacja obranego wzoru osobowego; (1.9) gładka powierzchnia o nierównościach mniejszych niż długość fali świetlnej, która w minimalnym stopniu rozprasza światło, odbijając większą jego część;
(1.1-9)
(1.1) …stanął (zając) przed wielkim zwierciadłem w ścianie, zadziwiony widokiem odbitej w lustrze postaci sobowtóra. Może mniemał, że ma przed sobą towarzysza, i uczuł chętkę, aby z nim poigrać, gdyż zaczął nacierać na zwierciadło; widmo naśladowało każdy ruch jego. Bawiło go to, odskakiwał, stawał słupka, odsadzał się i z rozpędem wpadał na rzekomego szaraka. (1.2) …udały się do łaźni, gdzie Akte, wykąpawszy Ligię, zaprowadziła ją na śniadanie, a potem do ogrodów pałacowych (…) Ligia po raz pierwszy w życiu widziała te wspaniałe ogrody, pełne cyprysów, pinij, dębów, oliwek i mirtów, wśród których bielił się cały lud posągów, błyszczały spokojne zwierciadła sadzawek, kwieciły się całe gaiki róż zraszanych pyłem fontann, gdzie wejścia do czarownych grot obrastał bluszcz lub winograd, gdzie na wodach pływały srebrne łabędzie, a wśród posągów i drzew chodziły przyswojone gazele z pustyń Afryki i barwne ptactwo sprowadzane ze wszystkich znanych krain świata.
(1.1) krzywe zwierciadło (1.5) zwierciadło arsenowe / antymonowe (1.9) oś zwierciadła • zwierciadło kuliste / sferyczne • zwierciadło wklęsłe • zwierciadło wypukłe
(1.1-7) lustro, wierciadło, zwierściadło, zrciadło, zwierzciadło, świarciadło, zwieściadło, zierciadło, wierzciadło, zerkódło, wierźciadło (1.1) lipko, zierkadło (1.2) tafla (1.3) łysina, golizna (1.4) ołysta, zwrótnica (1.6) chustka, serwetka, lusterko, talerz (1.7) lusterko
odzwierciedlenie, odzwierciadlenie, zwierciedlanienie, zwierciedlenie, zwierciadlarz, zwierciedlnik, zwierciadlniczka, zwierciadlnica, zwierciedlnica, zwierciadełkowanie, zwierciadlnictwo, zwierciedlnictwo zwierciadełko, zwierciadłko zwierciadlany, zwierciadłowy, zwierciadlany, zwierciadlniczy, zwierciadlny, zwierciedlny, zwierciadłowy, zwierściadlany odzwierciedlić / odzwierciedlać, odzwierciedlić się / odzwierciedlać się, odzwierciadlić / odzwierciadlać, odzwierciadlić się / odzwierciadlać się, zwierciedlić się / zwierciedlanić się, zwierciadełkować, zwierciedleć, zwierciedlić
(1.1) jak po zwierciadle • jak w zwierciadle • ukazywać coś w krzywym zwierciadle • nie pomoże zwierciadło, kiedy panna czupiradło • młodość szuka zwierciadeł, starość ich unika
< < *wzierciadło < źřadło < zьrě + -dlo
pisownia: źwierciadło
(1.1-2) (1.7) wilamowski: śpigul