słowo nijakie ()
fraza rzeczownikowa, rodzaj nijaki (1.1) czasownik nieprzechodni; czasownik nieposiadający strony biernej i niełączący się z dopełnieniem bliższym, wyrażający stan, położenie lub czynność niewykraczającą poza działający podmiot (1.2) czasownik oznaczający wyłącznie trwanie w stanie, istnienie lub proces ulegania czemuś, ściśle przeciwstawiany wszelkim czasownikom czynnym (zarówno przechodnim, jak i nieprzechodnim)
(1) ,
(1.1) Słowo nijakie, jestto słowo, które również oznacza czynność, ale ta czynność nie przechodzi na żaden inny przedmiot, a zatem słowo nijakie nie odpowiada na pytanie kogo? co? (1.1) Słowa niiakie oznaczaią czynności takie, które my tylko wykonywać możemy, ale one nie mogą bydź względem nas wykonane […]. (1.1) Słowa zaś nieprzechodnie czyli [słowa] nijakie […], jak wiać, stać, spać, być, leżeć […] wyrażają czynność nijaką, ani bierną ani też nie przechodzącą na żaden drugi przedmiot […]. (1.2) […] 1) słowa wyrażające czynność, jak np. czytać, nieść, […] i te nazywamy czynnemi, 2) słowa wyrażające stan istoty jakiej, jak np. rosnąć, stać, siedzieć, leżeć, spać, odpoczywać, świecić, schnąć, więdnąć, gasnąć, i t. p. i te noszą nazwę słów nijakich. (1.2) W § niniejszym poznaliśmy tedy sześć rodzajów słów: 1. czynne przechodnie (chwalić, kochać) 2. czynne nieprzechodnie (pomagać, ufać), 3. [słowo] nijakie (leżeć, stać) […].
(1.1) czasownik nieprzechodni
(1.1-2) słowo czynne
(1.2) sprawomian bytu
kalka z
termin powszechnie stosowany od XVIII do początku XX wieku w opisie gramatyki języka polskiego, a także języków obcych (m.in. łaciny, języka francuskiego, angielskiego i niemieckiego) z czasem znaczenie i zakres użycia pojęcia ulegały podziałowi: część językoznawców stosowała je szeroko jako synonim wszystkich czasowników nieprzechodnich, z kolei inni zawęzili to pojęcie wyłącznie do czasowników stanu, tworząc w ten sposób opozycję wobec „słów czynnych nieprzechodnich”
(1.1)