Ustawaz dnia 7 kwietnia 2017 r.o zmianie ustawy o repatriacji oraz niektórych innych ustaw 1)Niniejszą ustawą zmienia się ustawy: ustawę z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn, ustawę z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, ustawę z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym, ustawę z dnia 7 września 2007 r. o Karcie Polaka, ustawę z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach oraz ustawę z dnia 25 czerwca 2015 r. - Prawo konsularne. Treść ustawy Art. 1. W ustawie z dnia 9 listopada 2000 r. o repatriacji (Dz. U. z 2014 r. poz. 1392, z 2015 r. poz. 1274 oraz z 2017 r. poz. 60) wprowadza się następujące zmiany: 1) preambuła otrzymuje brzmienie: „ W poczuciu głębokiej więzi z Polakami - potomkami dawnej Rzeczypospolitej, ofiarami komunistycznego terroru, przemocą zmuszonymi do opuszczenia ziemi przodków, osiedlonymi wbrew własnej woli na najtrudniejszych do zamieszkania obszarach byłego Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich; pozbawionymi możliwości powrotu do Polski, prześladowanymi z powodu swojego pochodzenia oraz przywiązania do wiary, tradycji i umiłowania wolności, skazanymi na pracę w nieludzkich warunkach, głód, choroby i częstokroć na fizyczne wyniszczenie; którzy, mimo wszelkich przeciwności, nigdy nie wyrzekli się Polski, jej tradycji i kultury, a miłość i przywiązanie do Ojczyzny przekazali swoim potomkom - pragnąc zadośćuczynić za doznawane przez zesłańców krzywdy, uznając, że powinnością Państwa Polskiego jest umożliwienie repatriacji rodakom, którzy pozostali na Wschodzie, postanawia się, co następuje: ” ; 2) art. 1 otrzymuje brzmienie: „ Art. 1. 1. Ustawa określa zasady nabywania obywatelstwa polskiego w drodze repatriacji, prawa repatrianta oraz zasady i tryb udzielania pomocy repatriantom. 2. Repatriantem jest osoba, która przybyła do Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie wizy krajowej wydanej w celu repatriacji z zamiarem osiedlenia się na stałe. ” ; 3) uchyla się art. 2; 4) w art. 3 w ust. 2 wyrazy „ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. - Prawo konsularne” zastępuje się wyrazami „ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. - Prawo konsularne (Dz. U. poz. 1274, z 2016 r. poz. 1579 oraz z 2017 r. poz. 132, 813 i 858)”; 5) po rozdziale 1 dodaje się rozdział 1a w brzmieniu: „ Rozdział 1a Pełnomocnik Rządu do Spraw Repatriacji i Rada do Spraw Repatriacji Art. 3a. Funkcję Pełnomocnika Rządu do Spraw Repatriacji, zwanego dalej „Pełnomocnikiem”, pełni sekretarz lub podsekretarz stanu w urzędzie obsługującym ministra właściwego do spraw wewnętrznych, powoływany i odwoływany przez Prezesa Rady Ministrów, na wniosek ministra właściwego do spraw wewnętrznych. Art. 3b. 1. Do zadań Pełnomocnika należy w szczególności: 1) wydawanie decyzji w sprawie: a) przyznania osobie, która chce przybyć do Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie wizy krajowej w celu repatriacji, miejsca w ośrodku adaptacyjnym dla repatriantów, zwanym dalej „ośrodkiem”, b) przedłużenia pobytu repatrianta w ośrodku, c) pozbawienia miejsca w ośrodku repatrianta, który uporczywie narusza obowiązki określone w regulaminie organizacyjno-porządkowym, d) przyznania repatriantowi świadczenia, o którym mowa w art. 20c ust. 1; 2) koordynowanie działań na rzecz pomocy repatriantom; 3) powierzanie prowadzenia ośrodków organizacjom społecznym, stowarzyszeniom lub osobom prawnym; 4) sprawowanie nadzoru nad działalnością ośrodków; 5) prowadzenie ewidencji, o których mowa w art. 29 ust. 1 i art. 30 ust. 1, oraz rejestru, o którym mowa w art. 33 ust. 3; 6) analizowanie rynku pracy pod względem możliwości zatrudnienia repatriantów; 7) zajmowanie stanowiska wobec projektów aktów prawnych w zakresie repatriacji; 8) składanie do wiadomości Rady Ministrów corocznego sprawozdania z realizacji ustawy, w którym przedstawia się, w szczególności: a) liczbę osób, które przybyły do Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie wizy krajowej w celu repatriacji w danym roku, b) wykaz ośrodków oraz liczbę osób w nich przebywających, c) ocenę realizacji zadań przez dany ośrodek, d) wykaz zadań zrealizowanych przez Pełnomocnika, e) kwotę środków wydatkowanych na realizację procesu repatriacji, w tym wysokość kwoty pomocy udzielonej repatriantom, o której mowa w art. 17 ust. 1 i art. 17b ust. 1, oraz świadczenia, o którym mowa w art. 20c ust. 1; 9) zamieszczanie informacji o działalności Pełnomocnika i Rady do Spraw Repatriacji oraz o powołaniu i odwołaniu jej członków i przewodniczącego w Biuletynie Informacji Publicznej - na stronach podmiotowych urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw wewnętrznych. 2. Sprawozdanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 8, Pełnomocnik przedkłada w terminie do dnia 31 marca roku następującego po roku, w którym sprawozdanie jest sporządzane. 3. Od decyzji Pełnomocnika wydawanych w pierwszej instancji przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przez ten sam organ. Art. 3c. 1. Pełnomocnik, wydając decyzję w sprawie przyznania miejsca w ośrodku osobie, która chce przybyć do Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie wizy krajowej w celu repatriacji, bierze pod uwagę czas oczekiwania na wydanie wizy krajowej w celu repatriacji osób ujętych w ewidencji osób ubiegających się o wydanie wizy krajowej w celu repatriacji, które nie posiadają warunków do osiedlenia się w Rzeczypospolitej Polskiej. 2. W decyzji, o której mowa w ust. 1, Pełnomocnik wskazuje ośrodek, termin umieszczenia repatrianta w ośrodku oraz okres jego pobytu w ośrodku, nie dłuższy jednak niż 90 dni. 3. Pełnomocnik, na uzasadniony wniosek repatrianta, może wydać decyzję o przedłużeniu jego pobytu w ośrodku o kolejne 90 dni, w szczególności w przypadku gdy repatriant obowiązany do opuszczenia ośrodka: 1) nie podjął pracy zarobkowej z przyczyn od siebie niezależnych lub 2) nie posiada nowego miejsca zamieszkania. 4. Pełnomocnik wydaje decyzję, o której mowa w ust. 1, w terminie nie dłuższym niż 3 lata od dnia wydania przez konsula decyzji o zakwalifikowaniu do wydania wizy krajowej w celu repatriacji. 5. W przypadku braku wolnych miejsc w ośrodku termin, o którym mowa w ust. 4, może być przedłużony przez Pełnomocnika, w drodze decyzji, na okres nie dłuższy niż 2 lata. Art. 3d. 1. Właściwe organy administracji rządowej są obowiązane do współpracy z Pełnomocnikiem i udzielania mu pomocy, w szczególności przez udostępnianie mu informacji i dokumentów niezbędnych do realizacji jego zadań. 2. Pełnomocnik, w celu właściwej realizacji powierzonych mu zadań, współpracuje z organami jednostek samorządu terytorialnego i organizacjami pozarządowymi. Art. 3e. 1. Wojewoda koordynuje proces repatriacji na terenie województwa we współpracy z Pełnomocnikiem. 2. Do zadań wojewody należy w szczególności: 1) nadzorowanie realizacji zadań w zakresie repatriacji na terenie województwa; 2) koordynowanie działań na rzecz adaptacji i integracji repatriantów na terenie województwa; 3) współpraca z organizacjami pozarządowymi w zakresie repatriacji. Art. 3f. 1. Organem opiniodawczo-doradczym Pełnomocnika jest Rada do Spraw Repatriacji, zwana dalej „Radą”. 2. Do zadań Rady należy: 1) zgłaszanie propozycji w zakresie usprawnienia organizacji procesu repatriacji; 2) zajmowanie stanowiska wobec projektów aktów prawnych w zakresie repatriacji; 3) wyrażanie, na wniosek Pełnomocnika, opinii we wszystkich sprawach z zakresu repatriacji. 3. Rada składa się z 5 członków powoływanych przez Prezesa Rady Ministrów na wniosek Pełnomocnika spośród osób wyróżniających się wiedzą i doświadczeniem w zakresie repatriacji. 4. Pełnomocnik składa wniosek, o którym mowa w ust. 3, w terminie: 1) 30 dni przed upływem kadencji członka Rady; 2) 30 dni po dniu ustania członkostwa, o którym mowa w ust. 6. 5. Kadencja Rady trwa 5 lat. 6. Członkostwo w Radzie ustaje z chwilą: 1) odwołania przez Prezesa Rady Ministrów; 2) złożenia rezygnacji; 3) śmierci; 4) skazania prawomocnym wyrokiem sądu za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe; 5) utraty zdolności do czynności prawnych; 6) pozbawienia praw publicznych. 7. W przypadku ustania członkostwa w Radzie jej skład uzupełnia się na okres do końca kadencji w sposób określony w ust. 3. 8. Pełnomocnik wyznacza przewodniczącego oraz wiceprzewodniczącego Rady spośród członków Rady na pierwszym jej posiedzeniu. 9. Przewodniczący Rady organizuje prace Rady i kieruje jej pracami, w szczególności: 1) ustala plan pracy Rady; 2) zwołuje posiedzenia Rady; 3) reprezentuje Radę przed innymi organami i instytucjami; 4) wyznacza członkom Rady zadania związane z działalnością Rady; 5) może powoływać zespoły tematyczne lub grupy robocze do opracowywania zagadnień oraz przeprowadzania analiz problemów wynikających z działalności Rady. 10. Wiceprzewodniczący Rady wykonuje zadania przewodniczącego Rady w razie jego nieobecności. 11. Po upływie kadencji Rady dotychczasowy przewodniczący Rady pełni swoje obowiązki do czasu powołania nowego przewodniczącego Rady. 12. Członkowie Rady otrzymują wynagrodzenie za udział w pracach Rady i realizację jej zadań, diety, a także zwrot kosztów podróży i zakwaterowania na zasadach określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 775§ 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 2016 r. poz. 1666, 2138 i 2255 oraz z 2017 r. poz. 60). 13. Obsługę finansową oraz kancelaryjno-biurową Rady zapewnia urząd obsługujący ministra właściwego do spraw wewnętrznych. 14. Tryb pracy Rady jest określony w regulaminie przyjętym w drodze zarządzenia Pełnomocnika. 15. Prezes Rady Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, wysokość wynagrodzenia przewodniczącego i wiceprzewodniczącego Rady oraz jej pozostałych członków w wysokości nie wyższej niż jednokrotność przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku w czwartym kwartale roku poprzedniego, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, uwzględniając zakres i warunki wykonywanych zadań. ” ; 6) w tytule rozdziału 2 skreśla się wyrazy „i udzielanie zezwoleń na pobyt stały na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej członkom najbliższej rodziny repatrianta”; 7) w art. 5: a) w ust. 1 pkt 2 otrzymuje brzmienie: „ 2) wykaże ona swój związek z polskością. ” , b) uchyla się ust. 2, c) ust. 4 otrzymuje brzmienie: „ 4. Decyzję w sprawie stwierdzenia polskiego pochodzenia wydaje konsul na podstawie wniosku osoby ubiegającej się o wydanie wizy krajowej w celu repatriacji albo ubiegającej się o uznanie za repatrianta. ” , d) uchyla się ust. 4a; 8) w art. 6 dodaje się ust. 3 w brzmieniu: „ 3. Konsul zwraca wnioskodawcy przekazane przez niego oryginały dokumentów, o których mowa w ust. 1 i 2, z wyjątkiem zagranicznych dokumentów umożliwiających sporządzenie polskiego aktu stanu cywilnego. ” ; 9) uchyla się art. 8; 10) art. 9 i art. 10 otrzymują brzmienie: „ Art. 9. 1. Wiza krajowa w celu repatriacji może być wydana osobie, która spełnia łącznie następujące warunki: 1) jest polskiego pochodzenia; 2) była deportowana lub zesłana przez władze Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich; 3) przed dniem wejścia w życie ustawy zamieszkiwała na stałe na terytorium obecnych Republiki Armenii, Republiki Azerbejdżanu, Gruzji, Republiki Kazachstanu, Republiki Kirgiskiej, Republiki Tadżykistanu, Turkmenistanu, Republiki Uzbekistanu albo azjatyckiej części Federacji Rosyjskiej. 2. Warunek, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, uważa się za spełniony także wówczas, gdy deportowanymi albo zesłanymi przez władze Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich byli wstępni osoby, o której mowa w ust. 1. 3. Wiza krajowa w celu repatriacji może być wydana małżonkowi i zstępnym do czwartego stopnia osoby, o której mowa w ust. 1. 4. Wiza krajowa w celu repatriacji może być wydana małżonkowi zstępnego, o którym mowa w ust. 3. Art. 10. 1. Rada Ministrów może określić, w drodze rozporządzenia: 1) państwa lub części państw inne niż wymienione w art. 9 ust. 1 pkt 3, których obywatele polskiego pochodzenia mogą ubiegać się o wydanie wizy krajowej w celu repatriacji; 2) termin na złożenie wniosku o wydanie wizy krajowej w celu repatriacji przez osoby polskiego pochodzenia, do których rozporządzenie będzie miało zastosowanie, uwzględniając potrzebę zapewnienia tym osobom sprawnego postępowania w sprawie repatriacji. 2. Rada Ministrów, wydając rozporządzenie, o którym mowa w ust. 1, ma na celu zapewnienie możliwości repatriacji osobom polskiego pochodzenia, które: 1) są dyskryminowane ze względów religijnych, narodowościowych lub politycznych lub 2) z uwagi na sytuację panującą w kraju zamieszkania lub jego części są narażone na utratę życia lub zdrowia. ” ; 11) po art. 10 dodaje się art. 10a i art. 10b w brzmieniu: „ Art. 10a. Wydania wizy krajowej w celu repatriacji odmawia się osobie, jeżeli: 1) utraciła obywatelstwo polskie nabyte w drodze repatriacji lub 2) repatriowała się z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej albo Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej na podstawie umów repatriacyjnych zawartych w latach 1944-1957 przez Rzeczpospolitą Polską albo przez Polską Rzeczpospolitą Ludową z Białoruską Socjalistyczną Republiką Radziecką, Ukraińską Socjalistyczną Republiką Radziecką, Litewską Socjalistyczną Republiką Radziecką lub Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich do jednego z państw będących stroną tych umów, lub 3) w czasie pobytu poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej działała na szkodę podstawowych interesów Rzeczypospolitej Polskiej, lub 4) uczestniczyła lub uczestniczy w łamaniu praw człowieka, lub 5) jej dane znajdują się w Systemie Informacyjnym Schengen do celów odmowy wjazdu, lub 6) wymagają tego względy obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego, lub 7) obowiązuje wpis danych osoby do wykazu cudzoziemców, których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest niepożądany. Art. 10b. 1. Osoba ubiegająca się o wydanie wizy krajowej w celu repatriacji składa osobiście wniosek o jej wydanie do konsula. 2. W szczególnych przypadkach, uzasadnionych osobistą sytuacją osoby, o której mowa w ust. 1, konsul może odstąpić od wymogu osobistego złożenia wniosku, o którym mowa w ust. 1. 3. Wniosek, o którym mowa w ust. 1, składa się na formularzu, który zawiera: 1) następujące dane i informacje dotyczące wnioskodawcy: a) imię (imiona) i nazwisko, b) nazwisko rodowe, nazwiska wcześniej używane, c) imię i nazwisko rodowe ojca, nazwiska wcześniej używane, d) imię i nazwisko rodowe matki, nazwiska wcześniej używane, e) datę urodzenia, f) płeć, g) miejsce i kraj urodzenia, h) miejsce zamieszkania, i) obywatelstwo, inne posiadane obywatelstwa, j) narodowość, pochodzenie, k) stan cywilny, l) dane dotyczące dokumentu tożsamości oraz dokumentu podróży, m) informacje o karalności, n) stosunek do służby wojskowej, o) informację o pobytach na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, p) informację o osobach wspólnie z nim przybywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, q) informację o przewidywanych warunkach do osiedlenia się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, r) informację o wykształceniu i kwalifikacjach zawodowych; 2) informacje dotyczące miejsca zamieszkania na terytorium, o którym mowa w art. 9 ust. 1 pkt 3; 3) dane, o których mowa w pkt 1 lit. a-g, i oraz j, dotyczące rodziców (opiekunów prawnych) wnioskodawcy; 4) dane, o których mowa w pkt 1 lit. a, b, e-h oraz j, dotyczące dziadków wnioskodawcy, o ile są mu znane; 5) dane, o których mowa w pkt 1 lit. a, b, e-h oraz j, dotyczące pradziadków wnioskodawcy, o ile są mu znane. 4. Do wniosku, o którym mowa w ust. 1, dołącza się: 1) życiorys wnioskodawcy; 2) aktualne fotografie wnioskodawcy; 3) odpis aktu urodzenia wnioskodawcy; 4) dokumenty poświadczające aktualny stan cywilny wnioskodawcy; 5) dokumenty potwierdzające miejsce stałego zamieszkania na terytorium, o którym mowa w art. 9 ust. 1 pkt 3; 6) dokumenty, o których mowa w art. 6; 7) inne dokumenty potwierdzające okoliczności wymienione we wniosku; 8) oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, że dane zawarte we wniosku są prawdziwe. 5. Wniosek, o którym mowa w ust. 1, w imieniu osoby małoletniej lub ubezwłasnowolnionej całkowicie składają jej rodzice lub opiekunowie prawni albo jedno z rodziców lub jeden z opiekunów prawnych. 6. Do wniosku, o którym mowa w ust. 1, składanego w imieniu osoby małoletniej, dołącza się dokumenty, o których mowa w ust. 4 pkt 1-3 i pkt 5-7, w zakresie wymaganym dla rodziców osoby małoletniej. 7. Jeżeli wniosek, o którym mowa w ust. 1, zawiera braki formalne, konsul wzywa do jego uzupełnienia w terminie 30 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. 8. Minister właściwy do spraw zagranicznych w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, wzór formularza wniosku o wydanie wizy krajowej w celu repatriacji oraz liczbę fotografii dołączanych do wniosku i wymogi dotyczące tych fotografii, mając na uwadze potrzebę zapewnienia sprawności postępowania, kompletności danych i informacji przedstawianych we wniosku oraz z uwzględnieniem języka zrozumiałego dla wnioskodawcy. ” ; 12) w art. 11: a) ust. 1 otrzymuje brzmienie: „ 1. Osobie, która nie posiada zapewnionego w Rzeczypospolitej Polskiej lokalu mieszkalnego i utrzymania lub miejsca w ośrodku, a spełnia pozostałe warunki do uzyskania wizy krajowej w celu repatriacji, konsul wydaje decyzję o zakwalifikowaniu do wydania wizy krajowej w celu repatriacji. ” , b) w ust. 2: - w pkt 5 kropkę zastępuje się przecinkiem i dodaje się wyraz „lub”, - dodaje się pkt 6-8 w brzmieniu: „ 6) dane osoby polskiego pochodzenia znajdują się w Systemie Informacyjnym Schengen do celów odmowy wjazdu, lub 7) wymagają tego względy obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego, lub 8) obowiązuje wpis danych osoby polskiego pochodzenia do wykazu cudzoziemców, których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest niepożądany. ” , c) ust. 3 otrzymuje brzmienie: „ 3. Minister właściwy do spraw wewnętrznych uchyla decyzję, o której mowa w ust. 1, jeżeli ustali istnienie podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji, określonej w Kodeksie postępowania administracyjnego. ” ; 13) art. 12 i art. 12a otrzymują brzmienie: „ Art. 12. 1. Konsul wydaje wizę krajową w celu repatriacji po przedstawieniu dowodu potwierdzającego posiadanie lub zapewnienie lokalu mieszkalnego i źródeł utrzymania w Rzeczypospolitej Polskiej albo zapewnienie miejsca w ośrodku, zwanych dalej „warunkami do osiedlenia się”. 2. Dowodem potwierdzającym posiadanie warunków do osiedlenia się jest dokument potwierdzający tytuł prawny do lokalu mieszkalnego na okres nie krótszy niż 12 miesięcy oraz oświadczenie o zatrudnieniu lub umowa o pracę na okres nie krótszy niż 12 miesięcy. 3. Dowodem potwierdzającym zapewnienie warunków do osiedlenia się jest: 1) decyzja Pełnomocnika w sprawie przyznania miejsca w ośrodku; 2) uchwała rady gminy zawierająca zobowiązanie do zapewnienia warunków do osiedlenia się przez okres nie krótszy niż 2 lata; 3) oświadczenie obywatela polskiego, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, mających siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zawierające zobowiązanie do zapewnienia warunków do osiedlenia się przez okres nie krótszy niż 2 lata. 4. Decyzja, uchwała oraz oświadczenie, o których mowa w ust. 3, zawierają w szczególności wskazanie ośrodka lub lokalu mieszkalnego oraz formy udostępnienia tego lokalu. 5. Oświadczenie obywatela polskiego, o którym mowa w ust. 3 pkt 3, może dotyczyć wyłącznie wstępnych, zstępnych lub rodzeństwa tej osoby. 6. Dowód potwierdzający posiadanie lub zapewnienie źródeł utrzymania w Rzeczypospolitej Polskiej nie jest wymagany w przypadku osób małoletnich oraz osób, którym przysługują uprawnienia emerytalne lub rentowe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Art. 12a. Jeżeli dane objęte wnioskiem o wydanie wizy krajowej w celu repatriacji uległy zmianie w okresie między wydaniem decyzji o zakwalifikowaniu do jej wydania a d