Trzecizna w Wielkopolsce Najwcześniejsze wzmianki o trzeciźnie pochodzą z Wielkopolski. Była to wówczas „część swobodna, którą bezpotomny mężczyzna pozbywał się na rzecz Kościoła” (tzw. część zaduszna). Wskazuje się jednak, że trzecizna była wówczas tak mało popularną formą dysponowania majątkiem, że trzeba było szczególnych okoliczności, by ją przeforsować (np. „pietas względem szczątków rodziców”)”. W XIV w trzecizna zyskała również swój wymiar świecki i oznaczała „pozbycie się 1/3 majątku na rzecz osób świeckich”.
Trzecizna w Małopolsce Trzecizna w Małopolsce mogła dotyczyć również kobiet. „Pierwsza wzmianka o trzeciźnie z terenu Małopolski pochodzi z 1386”Z. Rymaszewski "Trzecizna w świetle źródeł polskichz XIV i XV w."; s. 126; Łódź, 1966. Tak samo, jak w Wielkopolsce mogła być to zarówno część zaduszna, jak i świecka. Omawiana instytucja ewoluowała i już w XV w. „odmawiano bezpotomnym mężczyznom pozbywania się nieruchomości”ibidem s. 127;. Z czasem zakaz ten obejmował również bezpotomne kobiety. Jak wskazuje Z. Rymaszewski, świadczy to o niespójności linii orzeczniczej ówczesnych sądów. Równolegle w tym samym okresie obowiązywały bowiem 2 zasady: niepozbywalności dóbr bez zgody krewnych i swobody rozporządzania trzecizną. Wątpliwości wiążą się z tą pierwszą.