Pod koniec powieści Krymow, który jest przesłuchiwany na Łubiance w sprawie swojej znajomości z Lwem Trockim, przestaje próbować pogodzić się ze zwyrodnieniem systemu sowieckiego i otwarcie oskarża tych, którzy go uwięzili, o zdradę idei bolszewizmu.
Lewinton, jako Żyd, zostaje wysłany przez Niemców do obozu śmierci, gdzie ginie w komorze gazowej. Metodologiczne i bezwzględne ludobójstwo Żydów dokonane przez niemieckich nazistów i ich kolaborantów, Holokaust, jest jednym z głównych tematów powieści. W utworze wielokrotnie wspomina się także o stalinowskim terrorze z lat 1937–1938, rozkułaczaniu i masowym głodzie na Ukrainie w 1933 r. Grossman porównuje te wydarzenia i omawia odpowiedzialność zwykłego człowieka zaangażowanego w takie zbrodnicze kampanie państwa totalitarnego. Grossman twierdzi, że człowiek zawsze ma wybór, nawet jeśli jest to wybór między współudziałem w niszczeniu innych a własną śmiercią. Takiego wyboru dokonał jeden z bohaterów jego powieści, tołstojowiec Ikonnikow, który został uwięziony w obozie koncentracyjnym i odmówił pracy przy budowie komory gazowej.