1772–1945 mały|Fritz Schawaller, pastor w latach 1888–1910, superintendent mały|Karl Wilhelm Hildebrandt z żoną, w latach 1904–1929 drugi pastor w Braniewie Przed 1772 rokiem ewangelicy w Braniewie byli nieliczni, gdyż według ówczesnego prawa nie mieli prawa do zatrzymywania się w miastach Warmii na dłużej niż rok. Przynależeli oni przeważnie do parafii w innych miejscowościach, głównie do najbliższej protestanckiej parafii w odległym o parę kilometrów Gronowie, gdyż tuż na północ od Braniewa przebiegała już granica Warmii i Prus DolnychAgathon Harnoch Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen, Neidenbirg 189, s. 126..
Początki parafii ewangelickiej w Braniewie na katolickiej Warmii wiążą się z I rozbiorem Polski w 1772 roku, po którym Braniewo znalazło się w granicach Królestwa Prus. W mieście utworzono garnizon wojskowy (w 1773 zaczęto w Braniewie formować 53. pułk fizylierów pod dowództwem płka Lucka). Wojskowi i urzędnicy przysyłani z zewnątrz stanowili główną oś tworzącej się od tego czasu parafii. Oprócz nich osiedlali się też, choć dużo mniej liczni, kupcy i rzemieślnicyStanisław Achremczyk, Alojzy Szorc, Braniewo, Olsztyn 1995, s. 195Heimatbrief für den Kreis Braunsberg, Die Braunsberger evangelische Kirchengemeinde am Ende des 18. und Anfang des 19. Jahrhunderts, 2013.