W konsekwencji umożliwiło to przyśpieszenie procesów dezintegracyjnych w społecznościach wiejskich Białostocczyzny i ułatwienie polonizacji już w latach powojennych
Stabilna kategoria „Polaków prawosławnych” pojawiła się szeroko dopiero w okresie po II wojnie światowej, gdy jej rozwój zaczyna być mocniej stymulowany przez czynnik socjalny. Stworzone dla społeczności wiejskich Białostocczyzny realne możliwości awansu społecznego powodowały, że ludność prawosławna dostosowywała się do wymogów władzy, budującej państwo jednolite etnicznie. Białoruscy chłopi awansowani na różne stanowiska w miastach czuli się przede wszystkim lojalnymi funkcjonariuszami państwa, kojarząc, że zmiana ich statusu społecznego nastąpiła wówczas, gdy zaczęli mówić po polsku i na zewnątrz prezentować się jako PolacyEugeniusz Mironowicz, Świadomość narodowa ludności prawosławnej Białostocczyzny, [w:] E. Smułkowa, A. Engelking (red.), Język a tożsamość na pograniczu kultur, Białystok 2000, s. 52.. Pierwotny proces akulturacji tej społeczności przypadł na lata 1947–1955 i wiązał się z początkiem masowych migracji ze wsi do miast.