w drugim pełni funkcję wzorca, do którego powinien zbliżać się prawodawca faktyczny.
Geneza i rozwój koncepcji
Problematyka racjonalności prawodawcy była podejmowana w polskim prawoznawstwie już w latach 60. XX wieku, jednak szczególne znaczenie dla jej późniejszego kształtu miały prace Leszka Nowaka poświęcone metodologii prawoznawstwa i interpretacji prawniczej. Andrzej Bator określił jego książkę Interpretacja prawnicza. Studium z metodologii prawoznawstwa z 1973 r. jako swoisty „akt fundacyjny” współczesnej polskiej debaty o racjonalnym prawodawcy.
Koncepcję rozwijali następnie m.in. Zygmunt Ziembiński, Sławomira Wronkowska, Jerzy Wróblewski, Ewa Kustra i Maciej Zieliński. W literaturze ukształtowały się przy tym dwa powiązane, lecz niewspółmierne zastosowania idei racjonalności: jako założenia metodologicznego wykorzystywanego przy analizie i wykładni tekstów prawnych; jako modelu racjonalnego tworzenia prawa, służącego ocenie i projektowaniu działalności prawodawczej.
W pierwszym nurcie pytanie dotyczy tego, jakie założenia o prawodawcy pozwalają racjonalnie wyjaśnić ustanowienie określonych przepisów i rekonstruować z nich normy prawne.