Interpretator, rekonstruując normę z tekstu prawnego, może zakładać, że prawodawca działał celowo, dysponował określoną wiedzą, posługiwał się językiem w sposób konsekwentny i zmierzał do realizacji określonych wartości lub celów. Założenia te pozwalają wyjaśniać wybór określonych sformułowań, relacje między przepisami oraz funkcję regulacji.
W tym zastosowaniu konstrukcja racjonalnego prawodawcy nie służy ustalaniu psychologicznych przeżyć konkretnych posłów, urzędników lub autorów projektu. Jest założeniem metodologicznym przypisywanym podmiotowi, któremu w danym modelu przypisuje się wytworzenie tekstu prawnego.
Andrzej Bator wskazuje, że wraz z rozwojem polskiego prawoznawstwa model racjonalnego prawodawcy przesunął się z teorii i polityki tworzenia prawa także do dogmatyki i orzecznictwa, gdzie zaczął funkcjonować jako założenie wykorzystywane w praktycznej argumentacji prawniczej.
Funkcja w teorii tworzenia prawa
Drugim podstawowym zastosowaniem konstrukcji jest teoria i polityka tworzenia prawa.