Dyrektywy funkcjonalne aksjologiczne odwołują się do wartości. Wśród nich wyróżnia się dyrektywy celowościowe, odnoszące się do stanów rzeczy, których osiągnięciu albo ochronie ma służyć regulacja, oraz dyrektywy odnoszące się do innych wartości, które powinny zostać uwzględnione przy realizacji tych celów.
Cel regulacji i ratio legis
Cel regulacji jest jednym z elementów wykładni funkcjonalnej. Może polegać zarówno na doprowadzeniu do powstania określonego stanu rzeczy, jak i na zapobiegnięciu stanowi ocenianemu negatywnie. W koncepcji derywacyjnej cel traktowany jest jako szczególnego rodzaju wartość.
W języku prawniczym na określenie celu regulacji często używa się zwrotu ratio legis. Termin ten bywa jednak wieloznaczny. Może odnosić się do celu normy lub regulacji, do wartości leżących u jej podstaw, do motywów historycznego prawodawcy, a niekiedy także do okoliczności, które doprowadziły do przyjęcia aktu prawnego. Rozróżnienie tych elementów jest potrzebne, ponieważ motyw ustanowienia przepisu, cel regulacji i jej uzasadnienie aksjologiczne nie są pojęciowo tym samym.
Źródła ustaleń funkcjonalnych