Informacji o celach i wartościach związanych z regulacją można poszukiwać przede wszystkim w samym tekście prawnym. Znaczenie mogą mieć zwłaszcza preambuła, przepisy ogólne aktu oraz inne przepisy wskazujące wartości chronione lub cele prawodawcy. Cele i wartości mogą być również rekonstruowane na podstawie innych aktów normatywnych, w szczególności Konstytucji, a w odpowiednich przypadkach także prawa Unii Europejskiej i prawa międzynarodowego.
W bardziej rozbudowanych modelach wykładni funkcjonalnej uwzględnia się także materiały legislacyjne, orzecznictwo i doktrynę prawniczą, a przy odtwarzaniu wiedzy o regulowanej dziedzinie – publikacje naukowe oraz, w odpowiednich przypadkach, wiedzę specjalistyczną ekspertów.
Materiały te nie muszą jednak wiernie odzwierciedlać rzeczywistych motywów osób uczestniczących w procesie prawodawczym. Oficjalnie deklarowany cel aktu może różnić się od rzeczywistych zamiarów jego faktycznych twórców, a jednej normie można niekiedy przypisać kilka odmiennych uzasadnień aksjologicznych. Ustalanie ratio legis wymaga więc uzasadnienia, a nie jedynie intuicyjnego przypisania prawodawcy określonego celu.
Wykładnia funkcjonalna a wykładnia językowa