W derywacyjnej koncepcji wykładni punktem wyjścia wykładni funkcjonalnej są rezultaty uzyskane przy użyciu dyrektyw językowych. Wykładnia językowa ogranicza więc zakres wariantów interpretacyjnych, natomiast wykładnia funkcjonalna służy wyborowi albo kontroli rozwiązania w granicach wyznaczonych przez język tekstu prawnego.
Jeżeli zastosowanie dyrektyw językowych nie prowadzi do jednego rezultatu, wykładnia funkcjonalna może służyć wyborowi jednego z językowo dopuszczalnych wariantów. Może w szczególności prowadzić do odrzucenia znaczenia, przy którym rekonstruowana norma prowadziłaby do rezultatu pozostającego w rażącej sprzeczności z wartościami przypisywanymi prawodawcy (argumentum ad absurdum), a także pomagać w ograniczaniu nieostrości interpretowanych zwrotów.
Jeżeli natomiast zastosowanie dyrektyw językowych prowadzi do jednoznacznego rezultatu, wykładnia funkcjonalna może ten rezultat potwierdzić. Wyjątkowo może również prowadzić do jego korekty, w szczególności przez wykładnię rozszerzającą albo zwężającą, jeżeli rezultat literalny pozostawałby w rażącej sprzeczności z podstawowymi wartościami przypisywanymi prawodawcy.