Jednym z najważniejszych pojęć w przypadku efektu Mandeli jest tzw. schemat. Ludzie wychowujący się w podobnych warunkach, podobnych środowiskach, czytający te same książki itd., mają podobne wzorce i standardy dotyczące pewnych sytuacji. Za pomocą interakcji społecznych ma właśnie wtedy powstawać pamięć zbiorowa. Twierdzi się, że wspomnienia są kształtowane m.in. przez interakcje interpersonalne. Jako że jednostki podatne są na konformizm, to w większości przypadków, mówca będzie przekazywał wspomnienie zbiorowe prawie nieprzekształcone, na zasadzie: say only what you take to be true (dosł. „mów tylko to, co uważasz za prawdziwe”), a zatem „nie dodawaj nic od siebie” (do opisywanego faktu). Masowe przekazywanie informacji w ten sposób skutkuje częściowym ujednoliceniem przeszłości, co wpływa na wytworzenie i kształtowanie pamięci zbiorowej. Można zatem z pewnością przyznać, że pamięć zbiorowa musi być „przekłamaniem” rzeczywistych zdarzeń (mniej lub bardziej). W taki właśnie sposób ma dochodzić do efektu Mandeli: nieprawidłowe zniekształcenie wersji przekazywanej informacji staje się powszechniejsze niż prawidłowa wersja, a więc ta zostaje wyparta.