Z czasem jednak coraz wyraźniej zaczęto dostrzegać negatywne skutki nadmiernego spożycia alkoholu. Już od XVI wieku w literaturze pojawiały się ostrzeżenia przed pijaństwem, które zaczęto uznawać za poważny problem społeczny.
Szczególnie popularne w tym okresie było piwo. Szacuje się, że mieszkaniec średniowiecznego miasta spożywał średnio około dwóch litrów piwa dziennieKrzysztof Dobosz, Santa Piva ora pro nobis czyli piwne zwyczaje średniowiecznej Polski, "Historia i Świat" nr. 6, s. 284, 2017. DOI: 10.34739/his.2017.06.27. ISSN 2299 – 2464.. W XVIII wieku konsumpcja osiągnęła wyjątkowo wysoki poziom – w 1775 roku przeciętny warszawiak wypijał rocznie ponad 280 litrów piwa.
Najintensywniejsze spożycie alkoholu dotyczyło szlachty, która preferowała trunki uznawane za bardziej prestiżowe, takie jak nalewki, likiery, miody pitne oraz wina. Pijaństwo było wśród szlachty zjawiskiem częstym i społecznie akceptowanym. Szczególnie w epoce saskiej popularność zyskały widowiskowe biesiady oraz konkursy polegające na szybkim opróżnianiu pucharów, a zwycięzcy bywali nagradzani urzędami, dochodami lub odznaczeniami. Najczęściej spożywane napoje alkoholowe w dawnej Polsce Wśród najpopularniejszych alkoholi w średniowiecznej Polsce znajdowały się piwo, wino oraz miody pitne, a od XVI wieku również wódka i różnego rodzaju nalewki.