W Modelu Standardowym wszystkie elementarne fermiony mają spin 1/2 i dzielą się na kwarki (posiadające ładunek kolorowy i podlegające oddziaływaniu silnemu) oraz leptony (pozbawione ładunku kolorowego). Elementarne bozony obejmują bozony cechowania (foton, W, Z, gluony) o spinie 1 oraz bozon Higgsa o spinie 0.
Hipotetyczny grawiton powinien mieć spin 2. Niektóre rozszerzenia, takie jak supersymetria, przewidują dodatkowe cząstki o spinie 3/2, lecz do 2024 roku żadnej nie wykryto.
Ze względu na reguły składania spinów bariony (3 kwarki) mają spin 1/2 lub 3/2 i są fermionami, a mezony (2 kwarki) mają spin całkowity (0 lub 1) i są bozonami.
Według masy W szczególnej teorii względności energia cząstki w spoczynku równa się jej masie pomnożonej przez kwadrat prędkości światła: E = mc². Masa i energia są zatem wzajemnie wymierne. Cząstkę posiadającą układ odniesienia, w którym pozostaje w spoczynku, określa się jako masywną.
Wszystkie cząstki złożone są masywne. Bariony (z gr. barys, ciężki) mają z reguły większą masę niż mezony (z gr. mesos, pośredni), te z kolei są zazwyczaj cięższe od leptonów (z gr. leptos, lekki). Wyjątkiem jest taon, który jest cięższy od dwóch najlżejszych barionów (nukleonów). Każda cząstka posiadająca ładunek elektryczny jest masywna.